Typ hierboven uw zoekterm of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

Uebernahme : fusie- en overnamerecht - Duits: overname. Aanvaarding (bijv. van een schenking);
overname, bijv. van een bedrijf. (Le Docte)

uit dien hoofde : rechtswetenschap - om die reden; daarom. Zie ook: tegenstelling uit hoofde van

uit hoofde van : rechtswetenschap - wegens; op grond van. Zie ook: tegenstelling uit dien hoofde

uitbesteding / uitbesteden / uitbesteed : gezondheidsrecht - het tegen vergoeding toevertrouwen aan een particuliere instantie van personen die zorg behoeven. Bijv. psychopaten.

uitblijvende uitspraak / uitblijven uitspraak / uitgebleven uitspraak : burgerlijk procesrecht - gerechtelijke uitspraak die op zich laat wachten. Bijv. bij ~ langer dan drie maanden konden partijen vroeger vorderen dat de zaak opnieuw zou worden bepleit. Deze regel is met de invoering van het nieuw burgerlijk procesrecht geschrapt. Zie art 47 oud Rv.. Zie ook: nadere verklaring uitspraak nadere verklaring uitstel uitspraak nadere verklaring beschikking

uitdelingslijst / slotuitdelingslijst : faillissementsrecht - lijst waarin staat hoeveel de erkende crediteuren in een faillissement zullen ontvangen. Zodra de rechtbank de ~ verbindend heeft verklaard, eindigt het faillissement. Art. 179 Fw

uitdrukkingen : rechtswetenschap - juridische termen of zegswijzen. Bijv. nullum crimen sine lege.

uiterlijke verschijningsvorm : strafrecht - om te bepalen wanneer er sprake is van een uitvoeringshandeling, werd door de Hoge Raad voor het eerst in het Cito-arrest (HR 24-10-1978, NJ 1979, 52) het criterium van de ~ gebruikt. Er is sprake van een misdrijf indien bepaalde voorbereidingshandelingen zodanige indruk maken, dat een gemiddelde burger deze handelingen zou aanmerken als de realisering van een bepaald misdrijf. Art. 45 WvSr

uitgenodigde vluchtelingen Eng.: invited refugee : asielrecht - vluchtelingen die door de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen van de Verenigde Naties (UNHCR) worden voorgedragen. Deze vluchtelingen krijgen dan opvang in bijv. Nederland. (bron: Min. Jus.) Zie ook: nadere verklaring quotumbeleid

uitgeprocedeerde vreemdeling Eng.: alien who has exhausted all possible (legal) remedies : vreemdelingenrecht - vreemdeling wiens verzoek tot verblijf definitief en onherroepelijk is afgewezen. (bron: Min. Jus.) Zie ook: nadere verklaring aanmeldplicht

uitgifte van vals geld / uitgeven van vals geld / uitgegeven vals geld : strafrecht - opzettelijk als echte en onvervalste munten of bankbiljetten uitgeven van munten of bankbiljetten die iemand zelf heeft nagemaakt of vervalst, of waarvan de valsheid of vervalsing hem, toen hij ze ontving, bekend was (of het in voorraad hebben van vals geld als hij het oogmerk heeft om het als onvervalst te gebruiken). Dus ook als iemand per ongeluk vals geld aanneemt, constateert dat het vals is, en het vervolgens als echt weer uitgeeft, maakt hij zich schuldig aan het uitgeven van vals geld. Max. gevangenisstraf 9 jaar of een boete van € 45.000,-. Art. 209 WvSr

uithuisplaatsing / uit huis plaatsen / uit huis geplaatst : jeugdrecht - beslissing van de kinderrechter om kinderen die onder toezicht worden gesteld van een voogd in een kindertehuis of een pleeggezin te plaatsen;
rechterlijke machtiging van een voogdijinstelling om een minderjarige dag en nacht uit huis te plaatsen. De kinderrechter verleent de machtiging indien dit noodzakelijk is in het belang van de verzorging en opvoeding van de minderjarige of tot onderzoek van zijn geestelijke of lichamelijke gesteldheid. Art. 261 Boek 1 BW en 305 Boek 1 BW - Zie ook: tegenstelling ondertoezichtstelling (OTS) / onder toezicht stellen / onder toezicht gesteld nadere verklaring Raad voor de Kinderbescherming

uitingsdelict Eng.: expression offence : strafrecht - het doen van bepaalde uitlatingen is strafbaar gesteld. Bijv. het aanzetten tot haat tegen of discriminatie van mensen wegens hun ras, hun godsdienst of levensovertuiging, hun geslacht of hun hetero- of homoseksuele gerichtheid.

uitkering / uitkeren / uitgekeerd Eng.: allowance : socialeverzekeringsrecht - door de overheid periodiek verstrekte geldsom. Bijv. in geval een persoon wegens arbeidsongeschiktheid niet kan werken of door (gezins)omstandigheden financieel niet of onvoldoende in het eigen levensonderhoud kan voorzien.

uitkeringsfraude Eng.: fraud : sociaal recht - ten onrechte ontvangen van een uitkering (of gedeelte daarvan) als gevolg van het aan een uitvoeringsorgaan van de sociale zekerheid al dan niet opzettelijk verstrekken van onjuiste of onvolledige informatie dan wel het voor dat uitvoeringsorgaan verzwijgen van voor de beslissing relevante gegevens. Zie ook: nadere verklaring sociaal recht / sociale zekerheidsrecht nadere verklaring Algemene bijstandswet (Abw)

uitlener Eng.: supplier : arbeidsrecht - uitzendbureau of koppelbaas die aan een werkgever personeel 'verhuurt'. De ~ is aansprakelijk voor de afdracht van de loonbelasting en sociale premies. Art. 34 iw 1990 - Zie ook: tegenstelling inlener

uitlevering / uitleveren / uitgeleverd Eng.: extradition : strafprocesrecht - overdracht van een verdachte of veroordeelde van het ene naar het andere land. Art. 2 Grondwet en 1 uw - Zie ook: nadere verklaring uitzetting / uitzetten / uitgezet tegenstelling aflevering / afleveren / afgeleverd

uitleveringsprovisie : effectenrecht - provisie, wanneer cliënten om uitlevering van effecten verzoeken. (bron: beleggingsplein.nl)

Uitleveringswet (UW) Eng.: Dutch Extradition Act : strafrecht - wet van 9 maart 1967 houdende regels m.b.t. uitlevering en andere vormen van internationale rechtshulp in strafzaken. Daarin o.a. opgenomen de voorwaarden en procedure voor uitlevering. Art. 4 uw en 13 uw - Zie ook: hierarchische verhouding Europees uitleveringsverdrag (EUv)

uitlokker : strafrecht - persoon die als een natuurlijke persoon of een rechtspersoon bij een strafbaar feit betrokken is. De strafbaarheid van de ~ is door de wetgever aan banden gelegd door zijn strafbaarheid te koppelen aan uitlokkingsmiddelen. Daardoor is de ~ alleen strafbaar als hij door bepaalde uitlokkingsmiddelen een feit heeft uitgelokt. (bron: E. Gritter) Art. 47 WvSr

uitlokking / uitlokken / uitgelokt Eng.: incitement : strafrecht - een ander aanzetten tot het plegen van een strafbaar feit;
het door giften, beloften, misbruik van gezag, geweld, bedreiging of misleiding of door het verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen, ~ van een strafbaar feit. De uitlokker werkt niet mee aan het strafbare feit. Indien hij dit wel doet, verandert hij in een medepleger. Art. 47 WvSr - Zie ook: nadere verklaring strafbaar feit / delict

uitloving / uitloven / uitgeloofd : verbintenissenrecht - publiekelijk aangekondigd aanbod waarbij een persoon die een bepaalde prestatie verricht, een beloning in het vooruitzicht wordt gesteld. ~ is meestal beperkt in tijd (tijdelijk aanbod) of beperkt tot de persoon die de gevraagde prestatie als eerste verricht. Art. 220 Boek 6 BW - Zie ook: nadere verklaring optie nadere verklaring aanbod nadere verklaring overeenkomst (ovk) / (oneigen.) contract

uitponding / uitponden / uitgepond : rechtswetenschap - kleiner maken, fragmenteren; zaken uit een doos halen en per onderdeel herverpakken en doorverkopen, waardoor uiteindelijk een grotere winst wordt behaald. Zie ook: nadere verklaring winst nadere verklaring winstmanipulatie

uitputtend geregeld : rechtswetenschap - tot in de puntjes geregeld; zo geregeld dat er geen vinger meer tussen te krijgen is; niets meer aan vrijheid overlatend.

uitputting / uitputten / uitgeput Eng.: exhaustion : intellectuele eigendomsrecht - wanneer een rechthebbende een product in één EU-lidstaat heeft uitgebracht, kan hij de verdere verhandeling daarvan binnen de EU niet meer belemmeren. Het recht ten aanzien van dat product is dan ~. Art. 13A BMW en 6 Wnr

uitputtingsleer : auteursrecht - opvatting dat wanneer een rechthebbende een product in één lidstaat heeft uitgebracht, hij op grond van zijn merkrecht de verdere verhandeling daarvan binnen de EG niet kan belemmeren. Het recht ten aanzien van dat product is dan uitgeput. Art. 2 Wnr en 6 Wnr - Zie ook: nadere verklaring auteursrecht nadere verklaring Europese Unie (EU)

uitschakelbepaling : staatsrecht - wetsartikel waarmee op een bepaald onderdeel van de wet de toepasselijkheid van andere wetsbepalingen uitdrukkelijk wordt uitgesloten. Art. 893 Boek 8 BW

uitsluitende regel Eng.: exclusionary rule : strafprocesrecht - in strafzaken mag onrechtmatig verkregen bewijs niet gebruikt worden voor de bewijsvoering.

uitsluiting bij opzicht / quasie-eigenaarsrisico : verzekeringsrecht - schade aan geleende zaken wordt meestal niet gedekt onder een particuliere aansprakelijkheidverzekering, omdat de lener die moet beheren alsof ze van hemzelf zijn. Geleende zaken hebben immers evenveel kans beschadigd te raken als eigen bezittingen. Een persoon die een zaak onder opzicht (lees: te leen) heeft, heeft een zekere zeggenschap over die zaken.

uitsluitingsclausule Eng.: exclusion clause : erfrecht - beding in een schenkingsovereenkomst of testament waardoor wordt voorkomen dat de schenking resp. nalatenschap na echtscheiding van de begunstigde in handen komt van diens ex-echtgenoot. Bijv. "Hetgeen uit mijn nalatenschap wordt verkregen en de opbrengsten daarvan zullen niet vallen in enige huwelijksgoederengemeenschap waarin de verkrijger gerechtigd mocht zijn of worden". (bron: notaristarieven.nl)

uitspraak Eng.: decision : burgerlijk procesrecht - door de rechter in het openbaar uitgesproken beslechting van een burgerlijk, bestuurlijk of strafrechtelijk geschil dat (meestal) wordt vastgelegd in een vonnis, arrest of beschikkin. Een dergelijke beslissing van bestuursrechtelijke beroepsinstanties (Centrale Raad van Beroep, College van Beroep van het Bedrijfsleven, Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State) wordt ~ genoemd i.t.t."vonnis" van rechtbanken, sector bestuursrecht, en "arrest" van de gerechtshoven en de Hoge Raad in civiele- en strafzaken;
in de volksmond: vonnis. Art. 28 Rv en 9 Rv - Zie ook: hierarchische verhouding provisionele uitspraak / provisioneel vonnis nadere verklaring beslissing nadere verklaring uitblijvende uitspraak / uitblijven uitspraak / uitgebleven uitspraak hierarchische verhouding eindvonnis

uitstel uitspraak Eng.: postponement of decision : burgerlijk procesrecht - wachten om de uitspraak te doen. Bijv. ~ op verzoek van partijen die nog op het allerlaatst een minnelijke regeling willen treffen. Art. 229 Rv - Zie ook: tegenstelling schorsing / schorsen / geschorst

uitstelregeling : burgerlijk procesrecht - regeling waarin de mogelijkheden en voorwaarden zijn bepaald om in gerechtelijke procedures uitstel te krijgen voor de indiening van stukken.

uittreksel : rechtswetenschap - afschrift, excerpt; officiële kopie uit een register. Bijv. ~ uit het geboorteregister of het kadastraal ~; samenvatting van hetgeen (in)geschreven is. Bijv. een uittreksel van de Kamer van Koophandel van een vereniging bevat de essentialia over deze vereniging zoals onder meer de naam, het adres, de oprichtingsdatum en de bestuurders. Art. 23b Boek 1 BW

uitvinder Eng.: inventor : octrooirecht - persoon die iets heeft uitgevonden. Art. 8 ROW 1995 - Zie ook: hierarchische verhouding octrooihouder / patenthouder

uitvindingen / uitvinden / uitgevonden / vinding Eng.: invention : octrooirecht - nieuwe zaak die op uitvinderswerkzaamheid berust en op het gebied van de nijverheid kan worden toegepast. ~ zijn octrooieerbaar. Art. 6 ROW 1995 en 25 ROW 1995 - Zie ook: nadere verklaring octrooirecht

uitvloeisel : - hetgeen een gevolg is van iets anders, uit iets anders is voortgekomen of daarop is gebaseerd. Bijv. op alle onder deze voorwaarden gesloten overeenkomsten en op de overeenkomsten welke daarvan een uitvloeisel zijn is uitsluitend Nederlands recht van toepassing. Art. 69 Boek 4 BW en 5 Wtbz

uitvoerbaar bij voorraad / bij voorraad uitvoerbaar Eng.: provisional enforcement : burgerlijk procesrecht - het vonnis kan onmiddellijk ten uitvoer worden gelegd, zonder dat de afloop van een eventueel hoger beroep hoeft te worden afgewacht. Art. 233 Rv en 257 Rv - Zie ook: nadere verklaring appèl / hoger beroep (HB) nadere verklaring gerechtelijke tenuitvoerlegging / executie

uitvoerbaarheid van een akte : executierecht - authentieke akten alsmede grossen van vonnissen die in kracht van gewijsde zijn gegaan of uitvoerbaar bij voorraad zijn verklaard vormen voor executie vatbare titels.

uitvoerbaarheid van vonnis : burgerlijk procesrecht - het kunnen tenuitvoerleggen of executeren van een vonnis. Bijv. als de schuldeiser zijn verhaalsmiddelen op de Cayman-eilanden heeft, is de ~ klein. Zie ook: nadere verklaring uitvoerbaar bij voorraad / bij voorraad uitvoerbaar nadere verklaring executie van een vonnis / executeren / geëxecuteerd

uitvoerende macht / executieve macht Eng.: executive : staatsrecht - het bestuur van een land, gevoerd door de koning (formeel) en 'zijn' ministers. Zie ook: nadere verklaring ministeriële verantwoordelijkheid

uitvoeringshandelingen : strafrecht - een poging tot een misdrijf is strafbaar indien het voornemen om het misdrijf te plegen door een begin van uitvoering wordt geopenbaard. ~ zijn derhalve strafbaar. De objectieve en subjectieve leer verschillen van mening wanneer er sprake is van een ~. Volgens de subjectieve leer is er sprake van ~ wanneer de dader toont dat hij geestelijk tot het plegen van het misdrijf in staat is. Volgens de objectieve leer is er sprake van ~ wanneer een bepaalde daad daadwerkelijk gevaar voor rechtsgoederen en rechtsbelangen oplevert. Art. 45 WvSr

Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) Eng.: Institute for Employee Benefit Schemes : socialeverzekeringsrecht - (bestaat sinds 1 januari 2002) het UWV is verantwoordelijk voor het uitvoeren van de werknemersverzekeringen WW, WAO, Wajong, Waz en de Ziektewet. Het UWV beoordeelt het recht op deze verzekeringen, de hoogte en de duur ervan en het verstrekt uitkeringen en int de premies. Ook is het UWV verantwoordelijk voor de reïntegratie van werklozen en arbeidsongeschikten die geen werkgever meer hebben. De UWV is een samenvoeging van de instellingen Cadans, GAK, GUO, USZO en SFB. (bron: bpv.nl)

uitvoeringsorgaan Eng.: executing body : socialeverzekeringsrecht - onderdeel van de overheid dat met de uitvoering van (sociale verzekerings)wetten belast is. Bijv. het GAK.

Uitvoeringswet Bewijsverdrag (Uw BVBH) : burgerlijk procesrecht - wet van 11 december 1980 waardoor uitvoering wordt gegeven aan het Verdrag inzake de verkrijging van bewijs in het buitenland in burgerlijke en in handelszaken. Daarin o.a. opgenomen de behandeling van (vanuit een verdragsstaat) ontvangen of (door Nederland) opgedragen rogatoire commissies. Art. 5 Uw BVBH en 16 Uw BVBH - Zie ook: nadere verklaring bewijsrecht

Uitvoeringswet EEG-Executieverdrag (Uw EEX) : executierecht - wet van 4 mei 1972 waardoor uitvoering wordt gegeven aan het Verdrag betreffende de rechterlijke bevoegdheid en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken. Daarin o.a. opgenomen de regeling van de exequaturprocedure en het beroep daartegen. Art. 3 EEX en 6 EEX - Zie ook: nadere verklaring executierecht

uitvoeringswet rechtsvorderingsverdrag 1954 (Uw Rv 1954) : burgerlijk procesrecht - wet van 24 december 1958 waardoor uitvoering wordt gegeven aan het Verdrag betreffende de burgerlijke rechtsvordering. Daarin m.n. opgenomen procedures voor mededeling van gerechtelijke en buitengerechtelijke stukken tussen de verdragsstaten. Art. 1 Uw Rv 1954 en 15 Uw Rv 1954 - Zie ook: nadere verklaring Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv)

uitwinning / uitwinnen / uitgewonnen Eng.: execution : vermogensrecht - door middel van een rechtsvordering een goed van iemand verkrijgen. Art. 175 Boek 3 BW en 491 Rv - Zie ook: onderdeel gerechtelijke uitwinning / gerechtelijk uitwinnen / gerechtelijk uitgewonnen nadere verklaring rechtsvordering

uitzakconstructie : vennootschapsrecht - vorm van herstructurering die lijkt op de ziekenhuisconstructie met dit verschil dat bij de ~, activa, activiteiten en een deel van het personeel in een nieuwe vennootschap worden gebracht, terwijl bij de ziekenhuisconstructie sprake is van overdracht van vennootschappen. Zie ook: nadere verklaring ziekenhuisconstructie

uitzakking / uitzakken / uitgezakt : fusie- en overnamerecht - onderbrengen van een onderneming als dochtermaatschappij van een holding. Zie ook: nadere verklaring dochtermaatschappij nadere verklaring holding

uitzendbureau Eng.: employment agency : arbeidsrecht - bedrijf dat werkkrachten ter beschikking stelt. Bijv. bij het juridisch ~ zijn banen te vinden in de advocatuur, het bedrijfsleven en bij de overheid.

Uitzendbureau Cito-arrest : strafrecht - HR 24-10-1978, NJ 1979, 52: wanneer iemand bij een kantoor aanbelt met gedeeltelijk afgedekt gezicht, een schietklaar vuurwapen en een lege weekendtas, zijn deze gedragingen aan te merken als een begin van uitvoering, van voorbereiding is dus geen sprake meer. (Enschedé) Art. 45 WvSr en 449 WvSv

uitzendcontract : arbeidsrecht - overeenkomst tussen uitzendkracht, -bureau en opdrachtgever (inlener), waarbij het uitzendbureau de werkgever blijft, maar de uitzendkracht wel bij een opdrachtgever werkt en diens instructies en regels moet opvolgen. Zie ook: niet gelijk aan afroepcontract

uitzendkracht Eng.: temporary worker : arbeidsrecht - persoon die door een uitzendbureau bij een ander ter beschikking wordt gesteld om daar arbeid te verrichten. Art. 690 Boek 7 BW - Zie ook: tegenstelling detachering / detacheren / gedetacheerd

uitzendovereenkomst Eng.: transfer agreement : arbeidsrecht - de uitzendovereenkomst is de arbeidsovereenkomst waarbij de werknemer door de werkgever, in het kader van de uitoefening van het beroep of bedrijf van de werkgever ter beschikking wordt gesteld van een derde om krachtens een door deze aan de werkgever verstrekte opdracht arbeid te verrichten onder toezicht en leiding van de derde.

uitzetting / uitzetten / uitgezet Eng.: to deport : vreemdelingenrecht - verwijdering van een vreemdeling uit Nederland wanneer zijn verblijf niet (meer) rechtmatig is. Bijv. omdat hij geen geldige verblijfpapieren heeft; als een vreemdeling niet langer in Nederland mag blijven en het vermoeden bestaat dat hij niet zelfstandig Nederland gaat verlaten, kan hij worden ~. Dat kan betekenen dat de vreemdeling onder begeleiding van ambtenaren van de Koninklijke Marechaussee de grens over wordt gezet, of naar zijn land van herkomst wordt vervoerd. Art. 63 vw 2000 - Zie ook: nadere verklaring vreemdeling nadere verklaring terugkeerbeleid

uitzonderingsmethode : strafrecht - indien in een delictsomschrijving een rechtvaardigingsgrond wordt geformuleerd, dan is het aan de verdachte om argumenten voor de aannemelijkheid hiervan aan te voeren. (N. Jörg/C. Kelk)

uitzonderingsrecht : rechtsgeschiedenis - vóór de Tweede Wereldoorlog werd het bestuursrecht in de regel gezien als recht dat derogeerde aan het 'algemene' privaatrecht. Dit betekende dat het bestuursrecht te boek stond als ~ dat door de wetgever enkel tot stand werd gebracht in aanvulling op het algemene of 'gemene' privaatrecht dat de rechtsrelaties tussen burgers onderling (en tussen overheid en burger) reguleerde. (Schlössels en Stroink)

uitzonderingsrecht / bijzonder recht : oorlogsrecht - rechtsgebied dat als uitzondering op een ander, vaak algemener rechtsgebied geldt. Bijv. de Amsterdamse hoogleraar Vegting zag het administratief recht als uitzonderingsrecht op het civiele recht;
recht(sgebied) dat geen enkel recht boven zich duldt, het algemene recht aan zichzelf onderwerpt en zelfs nieuw recht kan doen ontstaan. Bijv. oorlogsrecht.

ultimum remedium : procesrecht - Latijn: het uiterste middel. Remedie die toegepast wordt als geen andere remedie meer mogelijk is.

ultra petita Eng.: to adjudicate more than is asked for : procesrecht - Latijn: meer of anders dan het gevorderde. De regel is dat de rechter niet meer toewijst dan is gevraagd. Dit beginsel wordt ook als argument gebruikt tegen de toelaatbaarheid van reformatio in peius.

ultra vires : rechtswetenschap - Latijn: buiten zijn bevoegdheid (tredend). Bijv. met betrekking tot optreden ~ van leden van nationale (militaire) contingenten stelt de VN dat zij niet aansprakelijk is voor optreden dat 'off-duty' was. De uitleg die de VN aan de term 'off duty' geeft, leidt tot een beperktere aansprakelijkheid dan die van staten voor optreden ~.

UN peace enforcing : oorlogsrecht - VN militairen die gewapenderhand de vrede bewerkstelligen in plaats van de dienen als buffer om de vrede te bewaren. Bijv. Korea was het eerste optreden van de VN in een oorlogssituatie.

UN peace keeping : oorlogsrecht - inzet van vredestroepen onder VN-vlag, om conflictspartijen, met hun instemming, uit elkaar te houden. Voor ~ operaties is geen expliciete bevoegdheid van de Veiligheidsraad in het VN Handvest; buffer van VN-militairen om de vrede te bewaren.

una via : fiscaal recht - Latijn: één weg. Beginsel uit het fiscaal boete- en strafrecht, dat inhoudt dat de inspecteur vooraf moet bekijken op welke manier hij een belastingplichtige wil straffen die over de schreef is gegaan: als er eenmaal een boete is opgelegd, kan geen strafrechtelijke vervolging meer ingezet worden, en omgekeerd als er als een strafrechtelijke procedure gestart is kan er geen boete meer opgelegd worden. Zie ook: nadere verklaring ne bis in idem-beginsel niet gelijk aan tweewegenleer

una via-beginsel : bestuursrecht - beginsel dat handhavers in principe altijd moeten kiezen voor hetzij strafrechtelijke, hetzij bestuursrechtelijke handhaving. Dus een of-of-situatie. Bijv. heeft de fiscus voor de weg van het strafrecht gekozen dan mag hij niet zomaar overgaan op een bestuursrechtelijke procedure en andersom.

underwriter : bankrecht - Engels: bank die de uitgegeven aandelen of obligaties overneemt van de uitgevende onderneming en deze vervolgens zelf probeert te plaatsen bij beleggers.

underwriter : verzekeringsrecht - Engels: soort assuradeur. Een ~ beperkt zich, in tegenstelling tot een assuradeur, tot de beoordeling en acceptatie van posten.

unicameraal : staatsrecht - volksvertegenwoordiging die slechts uit één kamer bestaat. Bijv. het parlement van Griekenland is ~. Vraag is of een ~ stelsel wel voldoende democratisch is.

unificatie / unificeren / geünificeerd Eng.: unification : Europees recht - binnen alle nationale wetgevingen in de EU-lidstaten gelijke regels laten gelden, hetgeen wordt bewerkstelligd d.m.v. Europese verordeningen, waaraan burgers rechtstreeks onderworpen zijn. Zie ook: niet gelijk aan harmonisatie / harmoniseren / geharmoniseerd

Uniforme administratieve voorwaarden voor de uitvoering van werken (UAV) : bouwrecht - deze voorwaarden zijn door gebruik van de model koop-/aannemingsovereenkomst in de relatie consument/bouwondernemer sterk op de achtergrond geraakt. De ~ worden nog wel toegepast bij het (laten) bouwen van een huis wanneer voor een consument een directievoerend architect optreedt die onder meer toezicht houdt op de bouw. Zie ook: onderdeel algemene voorwaarden / uniforme voorwaarden

unilateraal / unilaterale overeenkomst Eng.: unilateral agreement : verbintenissenrecht - overeenkomst waarbij slechts 1 partij zich tot iets verbindt. Bijv. bruikleen, schenking. Art. 1777 Boek 7A BW - Zie ook: tegenstelling bilateraal verdrag

unitarisme : staatsrecht - federale staatsvorm waarbij de macht overwegend bij de centrale regering ligt.

United Nations Commission on International Trade LAw (UNCITRAL) : internationaal publiekrecht - Engels: orgaan van de Verenigde Naties wiens taak het is de internationale handel te bevorderen d.m.v. harmonisatie en uniformering.

Uniting for Peace : internationaal publiekrecht - Engels: zich verenigen voor de vrede. Een uit 1950 daterende resolutie van de Verenigde Naties. De ~ regelt de verdeling van taken tussen de Algemene Vergadering en de Veiligheidsraad.

universaliteitsbeginsel Eng.: universality principle : strafrecht - beginsel dat Nederland het recht heeft bepaalde, door buitenlanders in het buitenland gepleegde strafbare feiten, alhier te vervolgen. Art. 4 WvSr

Universele verklaring van de rechten van de mens (UVRM) Eng.: Universal Declaration of Human Rights : mensenrechten - afkomstig van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (1948). Daarin zijn een aantal rechtsbeginselen neergelegd, zoals het gelijkheidsbeginsel, recht op leven, verbod van martelingen. Art. 1 UVRM - Zie ook: niet gelijk aan Europees verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) hierarchische verhouding Europees Sociaal Handvest (ESH)

unus judex Eng.: single judge : staatsrecht - zitting met één rechter die rechtspreekt. Art. 15 Rv en 18 Rv - Zie ook: tegenstelling meervoudige kamer (MK) onderdeel kantonrechter

unus testis nullus testis : strafrecht - Latijn: één getuige is geen getuige. Art. 342 WvSv

upgraden : rechtswetenschap - Engels: verbeteren, vernieuwen.

usucaperen : vermogensrecht - verkrijgen door acquisitieve verjaring.

usucapio : vermogensrecht - verjaring als eigendomsverkrijging op originaire wijze.

usurpatie / usurperen / geësurpeerd : criminologie - onrechtmatig in bezit nemen; zich wederrechtelijk of oneigenlijk toeëigenen.

usus : staatsrecht - Latijn: gewoonte. Gewoontevorming doordat handelingen herhaaldelijk plaatsvinden. Dit gebruik leidt samen met opinio necessitatis tot gewoonterecht. Zie ook: nadere verklaring opinio necessitas

utilisme : rechtsfilosofie - bij de bepaling van rechtsnormen de mate waarin die het maatschappelijk welzijn, geluk e.d. dienen, waarbij geldt dat die meer lusten dan lasten moeten opleveren voor de gemeenschap. Zie ook: nadere verklaring normen en waarden

Utrechtse School : criminologie - denkrichting met grote invloed op het Nederlandse strafrecht, die Pompe als voorman had. Deze denkrichting maakt een scherp onderscheid tussen het wezen van de straf en het doel van de straf. Het wezen van de straf is de vergelding der schuld, en het doel is de behartiging van het algemeen welzijn en de werking van de straf: speciale en generale preventie. Het bijzondere van de ~ was dat er een intensieve samenwerking plaatsvond tussen de strafrechtwetenschap, de criminologie, de penologie, de sociologie, de forensische psychiatrie en de psychologie (C. Kelk). De Utrechters zagen de delinquent niet als een misdadig geboren mens, maar als een evenmens. De ~ heeft bijgedragen aan het milder worden van het Nederlandse strafrecht en tot vermenselijking van het detentieklimaat.

Uw dienstwillige, (Uw d.w.,) : advocatuur - archaïsche slotformulering in brieFwisseling tussen advocaten. Zie ook: tegenstelling groetend, t.t.

vakantiegeld Eng.: holiday pay : arbeidsrecht - loon dat tijdens vakanties wordt doorbetaald. Indien na afloop van de dienstbetrekking nog vakantiedagen open staan, rekent de werkgever het ~ af. Art. 634 Boek 7 BW en 639 Boek 7 BW

vakantietoeslag Eng.: holiday allowance : arbeidsrecht - jaarlijks terugkerende toeslag op het loon van minimaal 8 procent over het brutoloon. (2005) De ~ wordt meestal in mei uitbetaald.

vakbond / (mv.) vakbonden Eng.: trade union : arbeidsrecht - organisatie van werknemers die de belangen van haar werknemers behartigt.

vakgebieden : rechtswetenschap - werkterreinen of praktijkgebieden van juristen. De ~ bestrijken meestal meerdere rechtsgebieden. Bijv. het ~ ondernemingsrecht kan bestaan uit rechtspersonenrecht, contractenrecht, effectenrecht of andere rechtsgebieden die met ondernemingen te maken hebben. Daarom verschilt de inhoud van ~ nog wel eens per jurist.