Typ hierboven uw zoekterm of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

qui tacet consentire videtur Eng.: silence gives consent : rechtswetenschap - wie zwijgt, stemt toe (Latijnse uitdrukking). In het Nederlans recht geldt de regel ~, hetgeen Latijn: inhoudt dat men door te zwijgen in een proces ergens in toestemt of iets erkent, in het algemeen niet.

quid pro quo : rechtswetenschap - Latijn: iets voor iets anders. Aanbod of opoffering in ruil voor een aanbod of opoffering van een ander. Zie ook: niet gelijk aan quod non

Quint - Te Poel-arrest : privaatrecht - HR 30-01-1959, NJ 1959, 548: verbintenissen die niet uit een overeenkomst voortvloeien, hoeven niet rechtstreeks voort te komen uit een wetsartikel. Uit de wet" betekent dat in gevallen waarin de wet geen regeling kent, een oplossing moet worden gezocht die past in het stelsel van de wet en aansluit bij de w`l in de wet geregelde gevallen."

quitantie aan toonder : handelsrecht - stuk papier, met daarop de belofte een bepaalde som te betalen, datum en ondertekening; is slechts tien dagen na de dagtekening geldig. Art. 229f Wvk - Zie ook: tegenstelling cheque

quod non : advocatuur - Latijn: hetgeen niet het geval is. Door advocaten en deurwaarders in schriftelijke stukken gebruikte kreet om iets uitdrukkelijk te ontkennen. In zinsverband te begrijpen als: "maar niet heus". Bijv. de wederpartij stelt dat de overeenkomst van 1 januari jl. dateert - ~ - en beroept zich daarom op (..). Zie ook: nadere verklaring betwisting / betwisten / betwist niet gelijk aan quid pro quo

quorum / (oneigen.) kworum : staatsrecht - Latijn: minimaal aantal aanwezigen dat vereist is om een vergadering te kunnen openen, te beraadslagen en/of te besluiten. Art. 137 Grondwet en 56 Gemw - Zie ook: hierarchische verhouding gekwalificeerde meerderheid van stemmen

quotum : bankrecht - aandeel of bijdrage van een lidstaat in het kapitaal van het IMF. Het ~ bepaalt o.a. de stemkracht in het IMF en de toegang tot de kredietfaciliteiten van het IMF. (bron: DNB) Zie ook: nadere verklaring quorum / (oneigen.) kworum

quotumbeleid Eng.: quotum policy : vreemdelingenrecht - systeem waarin de toelating van vreemdelingen wordt bepaald door een maximaal aantal per jaar. Nederland werkt niet met dit systeem, maar beoordeelt elke individuele aanvraag die bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst wordt ingediend. Wel neemt Nederland jaarlijks een vast aantal vluchtelingen op, die door de UNHCR zijn geselecteerd. (bron: Min. Jus.) Zie ook: nadere verklaring Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen van de Verenigde Naties

récompense : huwelijksvermogensrecht - Frans: vergoeding. De echtgenoot die zijn eigen schulden met goederen van de gemeenschap heeft voldaan, is verplicht die gemeenschap te vergoeden. Art. 96 Boek 1 BW - Zie ook: tegenstelling reprise nadere verklaring huwelijksgoederenregime

raad van beheer : Belgisch recht - in België bestuurt de ~ de universiteit en vertegenwoordigt hij haar tegenover derden. De term wordt ook gebruikt voor de besturen van verenigingen en stichtingen.

raad van bestuur Eng.: board of directors : vennootschapsrecht - leidinggevend orgaan van een vennootschap dat bevoegd is de vennootschap in en buiten rechte te vertegenwoordigen en belast is met het besturen van de vennootschap. Meestal heeft een van de leden van de ~ de dagelijkse leiding over de vennootschap. Art. 239 Boek 2 BW en 240 Boek 2 BW - Zie ook: nadere verklaring vennootschap niet gelijk aan raad van commissarissen (RvC)

raad van commissarissen (RvC) Eng.: supervisory board : vennootschapsrecht - selecte groep personen die namens de aandeelhouders in een naamloze vennootschap toezicht houdt op het bestuur en advies uitbrengt. Art. 250 Boek 2 BW en 268 Boek 2 BW - Zie ook: niet gelijk aan raad van bestuur

Raad van Discipline (RvD) : advocatuur - instantie die de tuchtrechtspraak over advocaten in eerste aanleg uitoefent. In het rechtsgebied van elk Gerechtshof bevindt zich een ~, die bevoegdheid heeft over de advocaten die ingeschreven zijn bij de rechtbanken in dat gebied. Art. 46a Advw en 46b Advw - Zie ook: nadere verklaring Hof van Discipline (HvD) nadere verklaring ressort / ressorten

Raad van Europa (RvE) Eng.: Council of Europe : Europees recht - in 1949 opgerichte en in Straatsburg zetelende intergouvernementele organisatie die een grotere eenheid tussen zijn leden bevordert, teneinde aldus de idealen en beginselen die hun gemeenschappelijk erfdeel zijn, veilig te stellen en te verwezenlijken en hun economische en sociale vooruitgang te bevorderen. Zie ook: nadere verklaring Europees Sociaal Handvest (ESH) nadere verklaring Europese Unie (EU)

raad van kinderbescherming : - Onjuiste term. Zoek: Raad voor de Kinderbescherming.

Raad van Ministers van de Europese Unie Eng.: Council of Ministers : Europees recht - instelling van de EG, bestaande uit de ministers van de EU-lidstaten. De samenstelling van de ~ is afhankelijk van het onderwerp. (bron: DNB)

raad van ministers van het Koninkrijk Eng.: Council of Ministers of the Kingdom : staatsrecht - staatslieden van Nederland, de Nederlandse Antillen en Aruba die gezamenlijk de aangelegenheden van het Koninkrijk behartigen. Art. 7 Statuut - Zie ook: niet gelijk aan ministerraad

Raad van State (RvS) Eng.: Council of State : staatsrecht - hoogste regeringscollege, met de Koning als voorzitter, dat belast is met advisering over verdragen, wetsvoorstellen, en AMvB's en beoordeling van de geschillen van bestuur die bij Koninklijk Besluit worden beslist. Art. 73 Grondwet en 74 Grondwet - Zie ook: nadere verklaring afdelingen Raad van State nadere verklaring Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) nadere verklaring administratieve zaak

Raad van Toezicht : advocatuur - bestuur van de Orde van Advocaten in een arrondissement met aan het hoofd de (lokale) deken. Art. 22 Advw en 4 Advw - Zie ook: hierarchische verhouding patroon / (mv.) patroons onderdeel deken / (mv.) dekens

Raad voor de Kinderbescherming Eng.: Council for Child Protection : jeugdrecht - instelling van het ministerie van Justitie, gevestigd in elke arrondissementshoofdplaats, die het fysieke en geestelijke welzijn van kinderen in Nederland in de gaten houdt, diverse jeugdhulpverlenende instanties coördineert, advies geeft. De ~ kan zelfstandig verzoeken bij de autoriteiten indienen. Bijv. bij de kinderrechter;
werkeenheid van de ~ die binnen een arrondissement opereert. Art. 238 Boek 1 BW en 239 Boek 1 BW - Zie ook: nadere verklaring arrondissement onderdeel vroeghulp hierarchische verhouding kinderrechter

Raad voor de rechtspraak (RvR) : rechtswetenschap - instantie dat fungeert als schakel tussen de minister van Justitie en de gerechten, met als opdracht te bevorderen dat de gerechten hun rechtsprekende taak goed kunnen vervullen zonder daarbij zelf een rechtsprekende taak uit te oefenen. De ~ behartigt het externe gemeenschappelijk belang van de gerechten, draagt zorg voor gerechtsoverstijgende voorzieningen, houdt toezicht op bedrijfsvoering en financieel beheer en geeft voor zover nodig algemene aanwijzingen op het gebied van de bedrijfsvoering. De ~ kan een co÷rdinerende, initiŰrende, stimulerende, facilitaire, toezichthoudende of sturende rol vervullen en is tegelijkertijd aanspreekpunt voor en de woordvoerder van de rechtspraak in het politieke en maatschappelijke debat. Zie ook: tegenstelling Hoge Raad tegenstelling RSJ

Raad voor de rechtspraak (RvR) : staatsrecht - de ~ vormt de schakel tussen de minister van Justitie en de gerechten en heeft als doel het bevorderen dat de gerechten hun rechtsprekende taak goed kunnen vervullen. De ~ heeft geen zelfstandige functie in het primaire proces van de rechtspraak. Om dit doel te kunnen realiseren heeft de ~ taken gekregen op het gebied van: bedrijfsvoering, financiering, kwaliteit en advies.

Raad voor de Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) : strafrecht - heeft een adviserende en rechtsprekende taak. Enerzijds adviseert de Raad de minister van Justitie over de toepassing en uitvoering van beleid op het gebied van strafrechtstoepassing en jeugdbescherming. Anderzijds fungeert de Raad onder andere als beroepsrechter met betrekking tot beslissingen genomen door de beklagcommissie. Zie ook: nadere verklaring beklagcommissie

Raad voor Economische Aangelegenheden (REA) Eng.: Council of Economic Affairs : nationaal - politiek - Onderraad die besluitvorming van de Ministerraad voor het terrein van de sociaal-economische en financiëel-monetaire politiek voorbereidt. De ~ bestaat uit acht ministers en wordt voorgezeten door de minister-president. De ministers van Economische Zaken en Verkeer en Waterstaat hebben een coördinerende functie. Zie ook: niet gelijk aan Raad van Economisch Adviseurs (REA)

Raad voor Economische Aangelegenheden (REA) : politiek - Coërdinerend orgaan op het terrein van de economische politiek bestaande uit leden van de Centraal Economische Commissie plus ministers en staatssecretarissen van de sociaal economische driehoek.

Raad voor het Overheidspersoneelsbeleid (ROP) : economie - het centrale overlegplatform van de gezamenlijke sectorwerkgevers en werknemers bij de overheid. De ~ heeft diverse taken. Zo voert de Raad overleg met de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en adviseert hij het kabinet en de Tweede Kamer - desgevraagd of uit eigen beweging - over aangelegenheden die het overheidspersoneelsbeleid betreffen. Ook doet de ~ aanbevelingen aan de overheidssectoren. Voorts is de ~ verantwoordelijk voor de aard en de inhoud van de pensioenvoorziening van het overheidspersoneel.

Raad voor het Rechtsherstel : rechtsgeschiedenis - rechtsprekende raad opgericht in 1944 die voorzag in het herstel van het financieel-economische rechtsverkeer na WO II en het terugdraaien van een aantal anti-Joodse verordeningen. Zo bepaalde de ~ in 1952 dat de commissionairs die hebben gehandeld in 'joodse' effecten 'te kwader trouw' waren geweest. De beurs dreigde voor het eerst in de geschiedenis met een staking, waarvoor de regering bijna zwichtte. De regering produceerde uiteindelijk een afkoopregeling, waarbij de joden 90 procent van de waarde van hun effecten kregen uitgekeerd. (Bron: NRC) De ~ is in 1967 opgeheven.

Raad voor Rechtsbijstand (RvR) : sociale advocatuur - van overheidswege gesubsidieerd rechtspersoon die belast is met toekenning van gesubsidieerde rechtsbijstand en met het toezicht op de uitvoering daarvan. Art. 2 Wrb en 7 Wrb - Zie ook: hierarchische verhouding Bureau rechtsbijstandvoorziening nadere verklaring advocaat van onvermogen (oneigen.)

raadkamer (RK) : strafprocesrecht - rechters die achter gesloten deuren in onderling overleg en beraad beslissingen nemen in rechtszaken. Dit kunnen tussenbeslissingen zijn, zoals over het langer vasthouden van verdachten of de ontvankelijkheid van het OM. Art. 7 wet RO - Zie ook: tegenstelling openbare terechtzitting nadere verklaring meervoudige kamer (MK)

raadkamerzitting : strafprocesrecht - zitting waarin niet de beslissing door het rechterlijk college op een openbare terechtzitting is voorgeschreven. Bijv. de zitting over de vraag of een verdachte moet worden gevangen gehouden of de verlenging van de gevangenhouding. Art. 21 WvSv en 23 WvSv

raadplegend referendum / plebisciet : staatsrecht - referendum dat op initiatief van de overheid wordt gehouden. De uitslag van een ~ kan in principe bindend of niet-bindend zijn. Voorstanders van referenda staan doorgaans wantrouwend tegenover het ~, omdat zo'n referendum als het ware van bovenaf wordt opgedrongen aan de bevolking. Hierbij bestaat het risico dat de overheid aanstuurt op een door de organisatoren gewenste uitkomst. Het woord 'plebisciet' heeft daarom voor voorstanders van het referendum een negatieve klank, en roept associaties op met manipulatief gedrag van dictatoriale regimes. (bron: parlement.com)

raadscommissie Eng.: council : bestuursrecht - commissie gevormd uit een aantal leden van een gemeenteraad. Bijv. de veiligheidscommissie binnenstad. Art. 82 Gemw

raadsdiscussie : politiek - discussie van de gemeenteraad.

raadsheer / raadsheren Eng.: justice : procesrecht - mannelijke of vrouwelijke rechter(s) bij het Gerechtshof. Art. 16 Rv - Zie ook: onderdeel raadsheer-commissaris / (mv.) raadsheren-commissaris hierarchische verhouding politierechter nadere verklaring procureur-generaal (PG) tegenstelling raadsman / (mv.) raadsmannen

raadsheer-commissaris / (mv.) raadsheren-commissaris : strafprocesrecht - rechter bij het Gerechtshof, die buiten de terechtzitting om onderzoek doet waarvan de wenselijkheid of noodzakelijkheid gebleken is ter terechtzitting. Art. 21 WvSv en 16 Rv - Zie ook: nadere verklaring raadsheer / raadsheren

raadsman / (mv.) raadsmannen Eng.: counsel / solicitor : advocatuur - advocaat van een verdachte in strafzaken. Art. 13 Advw - Zie ook: tegenstelling raadsheer / raadsheren nadere verklaring procureur nadere verklaring advocaat / advocaten / (oneigen.) advokaat

raadsvrouw Eng.: legal counsel : advocatuur - advocate die een verdachte of cliënt(e) bijstaat in een proces. Zie ook: niet gelijk aan raadgeefster nadere verklaring toegevoegd

raadsvrouw / (mv.) raadsvrouwen : advocatuur - vrouwelijke advocaat van een verdachte. Art. 13 Advw - Zie ook: tegenstelling raadsman / (mv.) raadsmannen nadere verklaring advocaat / advocaten / (oneigen.) advokaat

raamovereenkomst / raamcontract : overeenkomstenrecht - hoofdovereenkomst, waarbij in hoofdlijnen de rechten en verplichtingen van een opdracht en de hieruit voortvloeiende of voortbouwende opdrachten contractueel zijn vastgelegd.

raamverordening / kaderwet : staatsrecht - verordening of wet waarmee het raam wordt aangegeven waarbinnen nadere wettelijke regelingen tot stand dienen te komen.

rabatstrook : - een kantstrook, van ander materiaal en/of in een afstekende kleur, langs het verharde wegdek. Bijv. een parkeerhaven.

racisme : rechtssociologie - leer dat sommige rassen verheven zijn boven andere; rassenhaat. Het begrip ~ staat vaak synoniem aan rassendiscriminatie: het discrimineren van personen op grond van hun ras.

rampenfonds Eng.: contingency fund : - een fonds waaruit bij rampen geput kan worden. Bijv. noodfonds dijkdoorbraak.

rampenplan Eng.: contingency plan : - plan van maatregelen, procedures en een verdeling van verantwoordelijkheden dat wordt toegepast bij een ramp. Bijv. een plan wat te doen bij brand op het werk.

randapparaat : post- en telecommunicatierecht - apparaat dat bestemd is om op een openbaar telecommunicatienetwerk te worden aangesloten. Bijv. telefoon, modem, etc. Art. 10.10 tw

randvoorwaarden Eng.: prior / prelimiting conditions : procesrecht - voorwaarden die noodzakelijk zijn bij de bepaling binnen welk kader een proces of plan zich dient te ontwikkelen. Bijv. een van de ~ voor de verwezenlijking van het bestemmingsplan was de goedkeuring door de provincie.

randvoorwaarden Eng.: conditions : rechtswetenschap - eisen op juridisch vlak. Zie ook: niet gelijk aan uitgangspunten nadere verklaring toetsingsindicatoren

rangorde : vermogensrecht - vastgelegde volgorde waarin houders van bepaalde rechten (pand, hypotheek, uit de wet voortvloeiend voorrecht) hun vorderingen op de goederen van een schuldenaar kunnen verhalen. Art. 279 Boek 3 BW en 262 Boek 3 BW - Zie ook: onderdeel gerechtelijke rangregeling onderdeel crediteur met voorrang / (mv.) crediteuren met voorrang

rappel : advocatuur - waarschuwing, herinnering tot doen of nalaten.

rapportageplicht : mededingingsrecht - plicht van de ambtenaar om een rapport op te maken ter zake geconstateerde overtredingen van de medewerkingsplicht, financiële transparantie of concentratietoezicht. Art. 77 mdw

rariteiten : bestuursrecht - arbeidsverhoudingen die op grond van het Rariteitenbesluit met een dienstbetrekking gelijkgesteld worden. Art. 5 Besluit arbeidsverhouding als dienstbetrekking (Rariteitenbesluit, 2001, Stb 697) en 5 ww

ras Eng.: race : mensenrechten - groep mensen, dieren of planten die zich door dezelfde erfelijke eigenschappen onderscheiden van andere groepen van dezelfde biologische soort, vaak wordt ook met ras bedoeld een andere huidskleur. Bijv. de mensen met een zwarte huidskleur werd het in Zuidafrika tijdens de Apartheid verboden bepaalde gebieden te betreden. rassendiscriminatie

rasphuis : rechtsgeschiedenis - tegen het einde van de zestiende eeuw deden de eerste commune gevangenissen hun intrede. Het ~ was een dergelijke gevangenis voor mannen, alwaar ze hout moesten raspen.

rassendiscriminatie Eng.: racial discrimination : mensenrechten - verschil maken in de behandeling tussen personen van verschillende huidskleur (ras). Bijv. ~ is verboden in de grondwet. Art. 1 GW

ratificatie van verdragen Eng.: ratification of treaties : staatskundig - politiek - goedkeuring van internationale verdragen door het parlement, nadat deze door de regering zijn getekend. Pas na ratificatie is het verdrag bindend voor het betreffende land. Zie ook: nadere verklaring Staten-Generaal nadere verklaring directe werking van een verdragsbepaling nadere verklaring soevereiniteit

ratificatie van verdragen Eng.: ratification of treaties : wet- en regelgeving - politiek - goedkeuring van internationale verdragen door het parlement, nadat deze door de regering zijn getekend. Pas na ratificatie is het verdrag bindend voor het betreffende land. Zie ook: nadere verklaring Staten-Generaal nadere verklaring directe werking van een verdragsbepaling nadere verklaring soevereiniteit

ratificatie van verdragen / ratificeren van verdragen / geratificeerd verdrag Eng.: ratification : staatsrecht - bekrachtiging van verdragen door de regering, na goedkeuring door de Staten-Generaal. Het gevolg daarvan is dat de staat aan die verdragen is gebonden. Art. 91 Grondwet - Zie ook: nadere verklaring Staten-Generaal nadere verklaring directe werking van een verdragsbepaling nadere verklaring soevereiniteit

ratio Eng.: ratio : - latijn: zedelijke grond, beweegredenen, bijv. motief
strekking. Bijv. de ~ van de wet

ratio decidendi : staatsrecht - Latijn: de algemene regel die aan de beslissing van een rechter ten grondslag ligt.

ratio legis : staatsrecht - Latijn: de strekking van een wettelijke bepaling. Zie ook: nadere verklaring teleologische interpretatie / teleologisch interpreteren / teleologisch geïnterpreteerd

rationalisme : rechtsgeschiedenis - leer van Descartes (1596-1650); de rede is bron van kennis.

ratione personae : rechtstheorie - op grond van de status van een persoon.

rauwelijks dagvaarden Eng.: to subpoena without prior notice : burgerlijk procesrecht - zonder vooraankondiging of voorafgaand overleg voor het gerecht slepen. Zie ook: tegenstelling waarschuwing / waarschuwen / gewaarschuwd

rayon : ondernemingsrecht - landelijk of regionaal gebied waarbinnen een onderneming handelt.

reële executie Eng.: real execution : executierecht - tenuitvoerlegging van een vonnis zonder dat de schuldenaar aan die tenuitvoerlegging zijn medewerking verleent. Bijv. beslag leggen op de inboedel en die aansluitend openbaar verkopen teneinde daaruit de vordering van de schuldeiser te voldoen. Art. 430 Rv en 475 Rv - Zie ook: tegenstelling parate executie nadere verklaring executie van een vonnis / executeren / geëxecuteerd

reële groei Eng.: real growth : economie - groei van de economie waarbij de inflatie en prijsstijgingen zijn verdisconteerd in de berekening daarvan. Zonder deze verdiscontering is er sprake van nominale groei van de economie (groei van het bruto nationaal product). Hiermee wordt de eigenlijke reele stijging van de hele economie beter weergegeven. bruto nationaal product (bnp) nominale groei

reële overeenkomst Eng.: real agreement : overeenkomstenrecht - overeenkomst die pas tot stand komt na geopenbaarde wilsuiting én overdracht van de (gekochte) zaak. Art. 236 Boek 3 BW

reële schadevergoeding Eng.: real damage : letselschaderecht - volledige schadevergoeding. Zie ook: tegenstelling matiging van schadevergoeding / matigen van schadevergoeding / gematigde schadevergoeding

reïntegratierecht Eng.: reintegration law : reïntegratierecht - rechtsgebied uit Ziektewet, WAO, Wet reïntegratie arbeidsgehandicapten, WW, WULBZ en wet Pemba; vooral m.b.t. de rechtspositie van arbeidsongeschikte herintreders in het arbeidsproces, in het bijzonder in verhouding tot (potentiële) werkgevers, verzekeraars en uitvoeringsinstanties (UVW). Het ~ is een subgebied van het arbeidsrecht. Zie ook: hierarchische verhouding ontslagrecht

reïntegratieverslag Eng.: reintegration report : reïntegratierecht - een verslag van alle activiteiten die ondernomen zijn op weg naar herstel en reïntegratie. De werkgever en de arbodienst moeten beiden hun deel van dat verslag aanleveren aan de zieke werknemer. Dit wordt samengevoegd met de visie op het herstel van de werknemer. (bron: waocafe.nl)

reactief optreden : strafprocesrecht - reactief optreden ziet met name op het optreden van de burger als rechtshandhaver, op het raakvlak van publiek-private rechtshandhaving, in reactie op strafbare feiten van anderen oFwel in confrontatie met criminaliteit, waarbij de desbetreffende burger onder omstandigheden een beroep toekomt op het geldend formeel en materieel strafrecht. NB In de literatuur wordt de benaming reactief optreden óók gebruikt ten aanzien van het begin van de opsporing, zie hiertoe: Corstens, G.J.M., Het Nederlands strafprocesrecht, 4e druk, Deventer: Kluwer 2002, p. 250-256. Art. 40 WvSr en 53 WvSv - Zie ook: nadere verklaring eigenmachtig optreden nadere verklaring proactief optreden eigenrichting rechtshandhaving