Typ hierboven uw zoekterm of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

prijs Eng.: price / fare : handelsrecht - de te betalen hoeveelheid geld. Bijv. de (koop)prijs van een auto. Art. 1 Boek 7 BW

prijsopdrijving : handelsrecht - geforceerde verhoging van de marktprijs door het sluiten van onderlinge afspraken tussen de aanbieders. Bijv. het opdrijven van de prijs van CD's door onderlinge afspraken tussen de platenmaatschappijen.

prijsstabiliteit : bankrecht - doelstelling van De Nederlandsche Bank ter uitvoering van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap; de zorg dat de prijzen niet te veel stijgen en/of dalen. Art. 2 Bankwet - Zie ook: nadere verklaring Stabiliteitspact

prijsvraag Eng.: competition : rechtswetenschap - een vraag of stel vragen waarvan, indien men deze juist beantwoordt, een prijs wordt uitgeloofd. prijsstabiliteit

prijzennoodwet : staatsrecht - na het afkondigen van de beperkte noodtoestand of de algemene noodtoestand, wordt de prijzennoodwet in werking gesteld. Bijv. de coördinatiewet uitzonderingstoestanden. Art. 101 CW 2001

Prijzenwet : consumentenrecht - wet van 24 maart 1961 die de overheid in staat stelt maximumprijzen en maximum prijsverhogingen van goederen en diensten vast te stellen. Art. 2 prijzenwet en 3 prijzenwet

prima facie : auteursrecht - Latijn: op het eerste gezicht.

primaat : rechtswetenschap - voorrecht om iets als eerste te mogen doen:
voorrecht om met uitsluiting van anderen iets te mogen doen of na te laten. Bijv. in beginsel heeft de officier van justitie het ~ op strafvervolging. Art. 21 - Zie ook: nadere verklaring opportuniteitsbeginsel onderdeel politiek primaat niet gelijk aan primair

primair : rechtswetenschap - aanduiding van volgorde; hetgeen in volgorde van belangrijkheid als eerste komt. Bijv. wordt het ~ gevorderde toegewezen, dan komt de rest niet meer aan bod. Als het primaire wordt afgewezen, komt het subsidiaire aan bod. Art. 349 WvSv - Zie ook: hierarchische verhouding subsidiair (subs.) niet gelijk aan primaat

primair belanghebbende Eng.: primary interested party : bestuursrecht - persoon voor wie een beslissing in een zaak rechtsgevolgen heeft. Bijv. wie een bouwvergunning aanvraagt is ~ bij de op die aanvraag volgende beslissing. Het beoogde rechtsgevolg is de verkrijging van het recht te bouwen. Bij weigering is het rechtsgevolg dat het bouwen hem verboden is. Echter, ook omwonenden kunnen belang hebben bij de beslissing op die aanvraag. Voor hen heeft een beslissing echter geen rechtsgevolgen, maar alleen feitelijke gevolgen.

primair gemeenschapsrecht : internationaal recht - omvat de verdragen die de basis vormen van de Europese Gemeenschappen, onder andere: EG-verdrag, EGKS-verdrag, Euratom Verdrag, Europese Akte, Verdrag van Maastricht, Verdrag van Amsterdam. secundaire gemeenschapsrecht

primair recht : Europees recht - oprichtingsverdragen (en alle aanvullingen en wijzigingen daarop) van de Europese Unie

primaire causaliteit : bewijsrecht - omstandigheid dat wanneer vaststaat dat een persoon onrechtmatig heeft gehandeld doordat hij de kans op een gebeurtenis (bijv. ongeval) heeft vergroot en dit risico zich heeft verwezenlijkt, daarmee het causaal verband (conditio sine qua non) tussen die handeling en die gebeurtenis in beginsel vaststaat. Het is dan aan die persoon om aan te tonen dat het ongeval waarschijnlijk ook zou hebben plaatsgevonden als hij zich niet onrechtmatig zou hebben gedragen. (o.a. HR 21 oktober 1994 IZA/Waarborgfonds)

primaire eis : rechtswetenschap - eerste eis die in een procedure aan bod komt; eiser kan er rekening mee houden dat wellicht zijn eerste eis niet toewijsbaar zal blijken te zijn en - voor dat geval - iets anders vorderen. Bijv. eiser's ~ is herstel van het gebrek en subsidiair een vergoeding ad € 1.000,- voor waardevermindering. De subsidiaire vordering komt pas voor beoordeling in aanmerking, indien de rechter van oordeel is dat geen toewijzing kan volgen op de ~. Zie ook: hierarchische verhouding subsidiaire eis

primaire sector : economie - economische sector die grondstoffen en voedsel levert. De verwerking gebeurt in de secundaire sector. De primaire sector beslaat de sectoren landbouw, veeteelt, jacht, visserij en de delfstoffenwinning. Gaat om producten die rechtstreeks verworven zijn via de bodem, de zee, dieren, bossen, mijnen, enz .

primaire sector : economie - economische sector die haar grondstoffen direct uit de natuur onttrekt. Bijv. landbouw, jacht, bosbouw en visserij. Zie ook: hierarchische verhouding secundaire sector

principaal : overeenkomstenrecht - opdrachtgever van de handelsagent;
persoon namens wie procuratie wordt verleend. Art. 428 Boek 7 BW - Zie ook: nadere verklaring agentuurovereenkomst tegenstelling procuratieverlening / verlenen van procuratie / procuratie verleend tegenstelling principaal beroep / principaal appèl

principaal beroep / principaal appèl : rechtswetenschap - het eerst ingestelde hoger beroep; hoger beroep dat binnen de beroepstermijn wordt ingesteld door de eerste partij, die het niet eens is met het vonnis. Art. 339 Rv en 347 Rv - Zie ook: tegenstelling incidenteel appèl / incidenteel hoger beroep / (oneigen.) incidenteel beroep

principaal verweer / verweer ten principale / verweer ten gronde : burgerlijk procesrecht - inhoudelijk of voornaamste verweer. Bijv. de weerlegging van de door de eiser gestelde feiten en de daaraan verbonden rechtsgevolgen of beroep op een vernietigingsgrond. Art. 348 Rv - Zie ook: tegenstelling exceptief verweer voeren onderdeel bewijsverweer onderdeel strafmaatverweer tegenstelling principaal

principalinnen : rechtsgeschiedenis - 17de eeuw; opdrachtgever, cliënt. Bijv. aan zijne principalinnen ten genoegen voldaen.

principieel : rechtsfilosofie - hetgeen voortkomt uit een bepaalde opvatting, visie of leer. Bijv. het kerkelijk recht is ~ tegen abortus en euthanasie. Zie ook: nadere verklaring kerkrecht nadere verklaring abortus / aborteren / geaborteerd nadere verklaring euthanasie

Prinsjesdag / derde dinsdag van september : staatsrecht - oorspronkelijk de verjaardag van de Prins-Stadhouder;
derde dinsdag van september waarop de Koningin een plechtige intrede op het Haagse Binnenhof maakt om er, in bijzijn van de voltallige regering, het nieuwe zittingsjaar van de Staten-Generaal (Eerste en Tweede Kamer) met de troonrede in te luiden. Art. 65 Grondwet - Zie ook: onderdeel troonrede onderdeel miljoenennota / (oneigen.) miljardennota nadere verklaring Staten-Generaal

prior tempore potior iure : zakenrecht - een ouder recht gaat voor een jonger recht.

prioriteit / recht van voorrang Eng.: right of preference : merkenrecht - diegene die als eerste van een bepaald merk het Benelux-depot heeft, kan met voorrang een internationaal depot claimen, als dat depot binnen een half jaar op het Benelux-depot is gevolgd. Art. 3 BMW en 45 BMW - Zie ook: niet gelijk aan preferente crediteur / preferente schuldeiser / (mv.) preferente crediteuren / preferente schuldeisers nadere verklaring primaat

prioriteitsaandeel / (mv.) prioriteitsaandelen : effectenrecht - aandeel waaraan - boven gewone aandelen - het voorrecht is verbonden bestuurders te kunnen benoemen; aandeel met bijzondere zeggenschapsrechten. Zie ook: nadere verklaring cumulatief aandeel / preferent aandeel / (mv.) cumulatieve aandelen / preferente aandelen nadere verklaring bestuurders / directeuren

prioriteitsbeginsel : vermogensrecht - uitgangspunt dat er een volgorde is waarin crediteuren hun verhaalsrecht kunnen uitoefenen: eerst de pand- en hypotheekhouders, dan de crediteuren van bevoorrechte vorderingen en ten slotte die van gewone vorderingen. Tussen gelijksoortige crediteuren geldt dat de oudste voorrang heeft. Art. 278 Boek 3 BW en 288 Boek 3 BW - Zie ook: nadere verklaring verhaal zoeken nadere verklaring hypotheekhouder / hypotheeknemer

prioriteitskarakter : rechtstheorie - de eigenschap van een recht dat het voor een ander recht gaat. Bijv. een eerder gevestigd beperkt recht heeft voorrang op een recht dat later gevestigd is. Art. 490b Rv.

privégoed : huwelijksvermogensrecht - goed dat niet in de huwelijkse gemeenschap van goederen valt, bijv. omdat het bij erfenis is verkregen en de erflater heeft bepaald dat het buiten de gemeenschap moet vallen. Art. 94 Boek 1 BW

privé-kopie : auteursrecht - verveelvoudiging van een auteursrechtelijk beschermd werk (zoals een muziekstuk of een boek), welke uitsluitend dient tot eigen oefening, studie of gebruik van de natuurlijke persoon die zonder direct of indirect commercieel oogmerk de verveelvoudiging vervaardigt of tot het verveelvoudigen uitsluitend ten behoeve van zichzelf opdracht geeft; een dergelijke verveelvoudiging wordt niet beschouwd als inbreuk op auteursrecht (behalve als het om software gaat) Art. 16b Aw en 45n Aw

privé-persoon : rechtswetenschap - persoon in privé hoedanigheid, niet handelend als publiek persoon of in zakelijke omgang met anderen. Bijv. een vakantie van de Koningin in het buitenland als ~ heeft geen staatsrechtelijke gevolgen. Zie ook: tegenstelling natuurlijk persoon / natuurlijke personen nadere verklaring personen- en familierecht

privaatrecht / burgerlijk recht / civiel recht Eng.: private law / civil law : burgerlijk recht - vakgebied dat samenvalt met het gelijknamige rechtsgebied; vooral m.b.t. alle soorten rechtsverhoudingen tussen natuurlijke en/of rechtspersonen onderling. Bijv. in hun familiale of contractuele relaties. Zie ook: nadere verklaring internationaal privaatrecht (IPR) / aanwijzend recht tegenstelling publiekrecht hierarchische verhouding strafrecht onderdeel personen- en familierecht

privaatrechtelijk / civielrechtelijk Eng.: of civil law : burgerlijk recht - al hetgeen betrekking heeft op het recht tussen natuurlijke en/of rechtspersonen onderling. Bijv. de ~ positie van een gemeente. Zie ook: tegenstelling bestuursrechtelijk

privaatrechtelijke rechtshandeling Eng.: Dutch act of civil law : verbintenissenrecht - handeling waarmee privaatrechtelijke rechtsgevolgen worden beoogd. Een rechtshandeling vereist een op rechtsgevolg gerichte wil die zich door een verklaring heeft geopenbaard. Art. 33 Boek 3 BW - Zie ook: tegenstelling feitelijk handelen

privaatrechtelijke rechtspersoon Eng.: private legal person / privat incorporation : rechtspersonenrecht - vereniging, coöperatie, onderlinge waarborgmaatschappij, naamloze vennootschap (NV), besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (BV) en stichting. Art. 3 Boek 2 BW - Zie ook: nadere verklaring rechtspersoon / rechtspersonen tegenstelling publiekrechtelijke rechtshandelingen / (oneigen.) publieke rechtshandelingen nadere verklaring natuurlijk persoon / natuurlijke personen

privacy : mensenrechten - Engels: Het recht op ~ is een grondrecht. Personen hebben het recht door de staat en door andere personen (bijv. door persfotografen) met rust gelaten te worden. Art. 17 BUPO en 8 EVRM - Zie ook: niet gelijk aan onaantastbaarheid van het lichaam

privacy schending Eng.: violation of privacy : mensenrechten - inbreuk op de persoonlijke levenssfeer; schending van het recht op privacy. Bijv. aftappen van de telefoon; post van een ander openen.

privacyrecht Eng.: privacy law : rechtswetenschap - rechtsgebied uit de Grondwet en diverse verdragen; vooral m.b.t. de bescherming van het recht op de persoonlijke levenssfeer. Art. 10 Grondwet en 17 BUPO - Zie ook: hierarchische verhouding diplomatiek recht / consulair recht

privacyreglement Eng.: privacy regulations : privacyrecht - reglement, gebaseerd op de Wet bescherming persoonsgegevens, waarin een bedrijf of organisatie regels neerlegt over persoonsgegevens van het personeel. Aan wie mogen deze gegevens worden verschaft? Hoe worden deze gegevens geordend? Wanneer moeten gegevens vernietigd worden en hoe? WBP

privatief : rechtswetenschap - waarvan andere personen zijn uitgesloten; privaat.

privatieve bestuursoverdracht : bestuursrecht - overdracht van bestuursbevoegdheden, zodanig dat deze bevoegdheden niet meer door de overdrager uitgeoefend kunnen worden, met uitsluiting van de overdrager zelf (met privatieve werking). Zie ook: nadere verklaring privatieve werking

privatieve bestuursoverdracht : huwelijksvermogensrecht - overeenkomst waarbij de tot bestuur bevoegde echtgenoot zijn bestuur over de goederen van de gemeenschap overdraagt aan de andere echtgenoot zodat hij daarvan zelf wordt uitgesloten. Art. 90 Boek 1 BW - Zie ook: hierarchische verhouding gelijklopende bestuurshandelingen

privatieve last Eng.: privative mandate : overeenkomstenrecht - lastgeving waarbij de lastgever niet langer zelf de overgedragen bevoegdheid mag uitoefenen. Art. 423 BW 7

privatieve werking : verbintenissenrecht - berovende werking van een overdracht; bijv. als een bevoegdheid door het ene orgaan aan een ander orgaan overgedragen wordt zonder dat hij zelf mede die bevoegdheid houdt (zoals bijv. bij delegatie). Art. 10:17 Awb

privatisering / privatiseren / geprivatiseerd : politiek - overheveling van overheidstaken naar de particuliere sector; extern verzelfstandigen van overheidstaken naar een marktconform opererende onderneming of stichting. Bijv. de NS. Zie ook: tegenstelling nationalisatie / nationaliseren / genationaliseerd

privileges : vermogensrecht - bevoorrechte vorderingen. Bijv. in geval van faillissement. Art. 288 Boek 3 BW en 293 Boek 3 BW - Zie ook: onderdeel voorrecht onbetaalde verkoper onderdeel recht van voorrang

pro : rechtswetenschap - Latijn: voor; gunstig zijn tegenover. Zie ook: onderdeel pro bono onderdeel pro Deo

pro actieve recherche : strafrecht - teneinde georganiseerde verbanden te bestrijden richt de politie zich steeds meer op het milieu van mogelijke criminelen. De Criminele Inlichtingen Dienst houdt zich hoofdzakelijk bezig met ~. Zie ook: onderdeel DNA-onderzoek nadere verklaring pakkans

pro bono : sociale advocatuur - Latijn: voor het goede, gratis. Zie ook: nadere verklaring ex aequo et bono nadere verklaring advocaat van onvermogen (oneigen.)

pro Deo : sociale advocatuur - Latijn: voor God of om Gods wil, zonder of tegen zeer geringe kosten. Zie ook: nadere verklaring toevoeging / toevoegen / toegevoegd nadere verklaring betalende advocatuur / betalende praktijk nadere verklaring advocaat van onvermogen (oneigen.)

pro Deo-advocaat : sociale advocatuur - Latijn: voor God, kosteloos; advocaat die een zaak kosteloos of op basis van een toevoeging behandelt. Zie ook: nadere verklaring advocaat van onvermogen (oneigen.)

pro fisco : fiscaal recht - Latijn: ten behoeve van de fiscus. In het Belgische recht is een verklaring ~ een mededeling dat de verkoopwaarde van een huis hoger is dan de verkoopprijs.

pro forma : ontslagrecht - Latijn: voor de formaliteit of vorm. Zie ook: onderdeel pro forma-zitting

pro forma-zitting : procesrecht - zitting waarop een zaak niet inhoudelijk wordt behandeld. Een pro forma-zitting is nodig als een zaak binnen een bepaalde termijn op een zitting moet zijn geweest, maar het nog te vroeg is om deze inhoudelijk te behandelen. Zie ook: onderdeel formele ontbinding / formeel ontbinden / formeel ontbonden nadere verklaring kantonrechter

pro memorie (pm.) : incasso - Latijn: ter herinnering. Bijv. bij begrotingen of kostenramingen als (nog) geen uitsluitsel bestaat over de kosten.

pro rata : burgerlijk recht - Latijn: naar evenredigheid van bijv. prestaties, inbreng of tijd. Zie ook: tegenstelling pro se tegenstelling pars pro toto

pro rata temporis : rechtswetenschap - Latijn: iets dat in evenwichtige verhouding staat met de gemoeide tijd daarvoor. Bijv. een deeltijdwerker krijgt het zelfde salaris als een voltijdwerker, maar in verhouding (pro rata) minder omdat hij minder uren werkt (temporis).

pro resto-hoofdsom : incasso - schuldrest, het gedeelte van de hoofdsom dat nog betaald moet worden. Bijv. de ~ van de hypotheek.

pro se : rechtswetenschap - Latijn: voor, ter bescherming of ten gunste van elkaar. Zie ook: tegenstelling pro rata

proactief optreden : strafprocesrecht - het maatschappelijk legitiem eigenmachtig optreden van de verantwoordelijke burger als rechtshandhaver, op het raakvlak van publiek-private samenwerking, bij bestrijding en voorkoming van criminaliteit. Informele sociale controle en het verenigen van burgers door middel van buurtwachten en buurtvaders blijkt hierbij erg belangrijk. Dergelijke private initiatieven vervullen een belangrijke effectieve signalerende functie, buurtwachten op het terrein van de buurtpreventie en functioneel toezicht in (semi-)openbare organisaties fungeren hierbij als hulpinstrumenten van de politie. Criminaliteitspreventie is hiermee een gedeelde verantwoordelijkheid van alle geledingen van de samenleving. (bron: Corstens, Denkers, Riessen) NB In de literatuur wordt de benaming proactief optreden k gebruikt ten aanzien van het begin van de opsporing, zie hiertoe: Corstens, G.J.M., Het Nederlands strafprocesrecht, 4e druk, Deventer: Kluwer 2002, p. 250-256. Zie ook: nadere verklaring eigenmachtig optreden nadere verklaring reactief optreden rechtshandhaving publiek-private samenwerking

pro-actieve fase : strafrecht - de ~ is de opsporingsfase waarin er nog geen sprake is van een verdachte als bedoeld in art. 27 WvSv.

probandum / (mv.) probandi : bewijsrecht - Latijn: het feit dat bewezen moet worden. Zie ook: onderdeel interlocutoir vonnis

probatie Eng.: probation : strafrecht - proeftijd, veelal gebruikt in het kader van de koppeling ervan aan de voorwaardelijke veroordeling (voorwaardelijk opgelegde straffen). Dit betekent dat de feiten waarvan de betrokken persoon werd verdacht als bewezen worden beschouwd en dat de rechtbank heeft beslist: a) de uitspraak van de veroordeling op te schorten op voorwaarde dat over een bepaalde proeftermijn een aantal opgelegde bijzondere voorwaarden worden nageleefd (zgn. probatieopschorting) of b) een staf op te leggen maar de uitvoering ervan uit te stellen afhankelijk van de naleving van een aantal bijzondere voorwaarden gedurende een uitdrukkelijk bepaalde proeftermijn. Bijv. de rechtbank verleent u ~ (zgn. probatieuitstel). Art. 14a WvSr - Zie ook: hierarchische verhouding proeftijd onvoorwaardelijke straf koop op proef straffen

probatio diabolica : bewijsrecht - bewijsopdracht die niet of nauwelijks kan worden vervuld, omdat het bewijs niet of slechts zeer moeilijk te leveren is. Bijv. als de bewijslast wordt omgekeerd of wordt opgedragen te bewijzen dat iets niet is gebeurd. Zie ook: onderdeel omgekeerde bewijslast / omkering bewijslast

probleemdenken Eng.: disempowerment : rechtswetenschap - oplossingsgerichte methode binnen de rechtsvinding waarbij wordt getracht de oplossing vanuit de concrete situatie (het probleem) te vinden, in plaats van bijvoorbeeld uit het systeem. Als zodanig wordt bij toepassing van deze methode vanuit de feiten de rechtsregel geschapen. Zie ook: hierarchische verhouding rechtsvinding systeemdenken verdenken methode

procederen Eng.: to bring an action : burgerlijk procesrecht - een gerechtelijke procedure voeren. Bijv. ~ in eerste aanleg.

procedurebesluit : bestuursrecht - besluit van een publiekrechtelijk lichaam waarin een bepaalde procedure wordt vastgelegd.

procedurefout : burgerlijk procesrecht - fout die in een procedure is gemaakt. Bijv. een persoon veroordelen terwijl hij geen dagvaarding heeft ontvangen. Zie ook: nadere verklaring vormfouten

procesdossiers : procesrecht - dossier van de procureur en/of de rechter met daarin de schriftelijke stukken van een geding, zoals de conclusies, aktes en producties. Art. 28 Rv

proceseconomie : procesrecht - notie in het burgerlijk procesrecht dat een proces efficiënt (niet meer instanties dan nodig) en betaalbaar moet zijn.

procesgang : procesrecht - verloop van een proces of procedure.

proceskosten : burgerlijk procesrecht - griffierechten en een deel van de werkelijk gemaakte kosten voor rechtsbijstand. Meestal wordt de verliezende partij in de ~ van de wederpartij veroordeeld. Art. 237 Rv - Zie ook: onderdeel griffierechten / griffiekosten / vast recht tegenstelling buitengerechtelijke kosten / buitengerechtelijke incassokosten

proceskostenveroordeling : burgerlijk procesrecht - bedrag dat de verliezende partij moet betalen aan de winnende partij als compensatie voor de kosten die gemaakt zijn voor een procureur en griffierechten. Bij een ~ wordt het salaris van de procureur begroot volgens het liquidatietarief, waarbij het bedrag van de te liquideren kosten afhankelijk is van de verrichte (genormeerde) werkzaamheden en van het belang van de zaak. Hoewel deze tarieven niet bindend zijn worden zij in beginsel door de gerechten gevolgd. Art. 249 Rv en 237 Rv - Zie ook: tegenstelling compensatie van de kosten / compensatie van proceskosten onderdeel proceskosten tegenstelling liquidatietarief / liquidatiekosten / (voorheen) tarief voor te liquideren kosten

procespartij : burgerlijk procesrecht - eisende/verzoekende of gedaagde/verwerende partij in een gerechtelijk proces. Bijv. in strafzaken is de officier van justitie een ~. Art. 9 wam - Zie ook: onderdeel eiser / eisende partij onderdeel appellant nadere verklaring procureur onderdeel requirant / rekwirant

procesrecht : procesrecht - wet- en regelgeving die de gang van zaken in een gerechtelijke procedure beschrijft. Zie ook: onderdeel materieel procesrecht onderdeel burgerlijk procesrecht (BPR) / formeel privaatrecht

processie / optocht : bestuursrecht - de gemeenteraad kan regels stellen voor samenkomsten op openbare plaatsen van godsdienstige of levensbeschouwelijke groepen die hun geloof of overtuiging willen belijden. Een kennisgeving door de groep is voldoende. Indien godsdienstige ~ herhaaldelijk plaatsvinden, is een eenmalige kennisgeving voldoende. Art. 6 Gw en 3 WOM

processieverbod : rechtsgeschiedenis - verbod uit de Grondwet van1848 op processies (i.e. godsdienstoefeningen buiten gebouwen en besloten plaatsen) op andere plaatsen dan waar zij op dat moment gebruikelijk waren. Thans bepaalt de grondwet dat de wet regels kan stellen ter bescherming van de gezondheid, in het belang van het verkeer en ter bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden. Art. 6 Gw

processtuk / processtukken (mv.) : burgerlijk procesrecht - elk schriftelijk stuk dat een partij in geding brengt (conclusie, akte en de daarbij behorende producties) alsmede de schriftelijke stukken van het gerecht (vonnis, proces-verbaal etc.) Art. 291 Rv en 25 WvSv - Zie ook: nadere verklaring conclusie / (mv.) conclusies onderdeel conclusies van eis, antwoord, repliek en dupliek onderdeel producties onderdeel dagvaarding / (mv.) dagvaardingen / dagvaarden / gedagvaard

processuele handeling : procesrecht - handeling die te maken heeft met de procesgang. Bijv. het verzoek om wraking. Art. 512 WvSv en 36 Rv

proces-verbaal (PV) / (mv.) processen-verbaal / proces-verbalen Eng.: record : burgerlijk procesrecht - een ambtelijk opgemaakt (schriftelijk) verslag van gebeurtenissen. Bijv. de politie maakt ~ op van het verkeersongeval; de griffier maakt ter terechtzitting het ~ op waarin de tot stand gekomen schikking is vervat;
officieel schriftelijk verslag van politieambtenaren met feiten die ze zelf hebben waargenomen en met verklaringen die ze hebben opgetekend uit de mond van verdachten of getuigen. Ook van rechterlijke zittingen wordt proces-verbaal opgemaakt. Art. 87 Rv en 32 kadw - Zie ook: nadere verklaring verbalisant nadere verklaring notaris

proces-verbaal van comparitie : burgerlijk procesrecht - door de rechter aan de griffier gedicteerd relaas van inlichtingen die procespartijen hebben gegeven of waarin de schikking tussen partijen is opgenomen, in laatstgenoemd geval kan het ~ in executoriale vorm worden uitgegeven. Art. 131 Rv en 87 Rv - Zie ook: nadere verklaring inlichtingencomparitie

proces-verbaal van plaatsopneming : bouwrecht - geschrift, waarin een arbiter vastlegt, hetgeen hij ter plaatse heeft waargenomen. Bijv. het lekkende dak. Zie ook: nadere verklaring descente

proces-verbaalakte : notarieel recht - een schriftelijk stuk dat tot stand komt door ondertekening door de notaris en eventuele getuigen. Art. 37 Wna - Zie ook: nadere verklaring notariële akte nadere verklaring partij-akte

procesvertegenwoordiging : burgerlijk procesrecht - als een partij niet in persoon in een rechtsgeding optreedt, maar vertegenwoordigd wordt door iemand anders (bijv. advocaat of gemachtigde). In sommige gevallen is sprake van verplichte procesvertegenwoordiging, dat wil zeggen dat een partij in een rechtsgeding verplicht is om zich te laten vertegenwoordigen. Art. 133 Rv - Zie ook: tegenstelling legitima persona standi in judicio

procesvolmacht : bouwrecht - document of formulier waarin een procespartij een persoon machtigt om voor hem in rechte op te treden. Voorbeeldformule: (..) om voor hem alle processuele handelingen te verrichten, zowel in conventie als in reconventie, welke de lasthebber noodzakelijk, nuttig of wenselijk voorkomen, het in deze procedure, indien deze door ondergetekende wordt gewonnen, te wijzen vonnis ten uitvoer te leggen op toegelaten wijzen, die de gemachtigde nuttig voorkomen en in het algemeen al datgene te verrichten wat hij, ondergetekende, zelf tegenwoordig zijnde, zou mogen, moeten of kunnen doen, behoudens de gevallen waarin ingevolge wettelijk voorschrift, voormelde statuten van de Raad van Arbitrage voor de Bouwbedrijven in Nederland of bevel van de Rechter, de persoonlijke verschijning van de lastgever wordt vereist dan wel overlegging van een bijzondere volmacht voorgeschreven is, een en ander met de macht van de in de plaats stelling (..). Art. 1038 Rv - Zie ook: niet gelijk aan machtigingsakte nadere verklaring procesvertegenwoordiging tegenstelling procureur

proclamatie / proclameren / geproclameerd : staatsrecht - openbare afkondiging of bekendmaking van een wet. Zie ook: nadere verklaring Staatsblad / Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden nadere verklaring Staatscourant nadere verklaring Bekendmakingswet (Bmw) nadere verklaring afkondiging wetten / afkondigen wetten / afgekondigde wetten

procura endossement Eng.: procura endorsement : handelsrecht - endossement bij lastgeving of volmacht, dat geen volledige overdracht inhoudt. (Algra c.s.) Art. 93 Boek 3 BW en 110 WvK - Zie ook: hierarchische verhouding endossement overdracht procuratiehouder pandendossement

procuratiehouder : verbintenissenrecht - persoon die door een principaal is gevolmachtigd om namens hem bepaalde diensten of rechtshandelingen te verrichten. Zie ook: onderdeel procureur onderdeel handelsagent

procuratieverlening / verlenen van procuratie / procuratie verleend : verbintenissenrecht - het met volmacht van de principaal in zijn naam verrichten van rechtshandelingen of diensten. Art. 60 Boek 3 BW - Zie ook: nadere verklaring principaal nadere verklaring rechtshandeling

procurator ad litem : burgerlijk procesrecht - gemachtigde of vertegenwoordiger in burgerlijke processen.

procurator in rem suam : strafrecht - Latijn: vertegenwoordiger in eigen zaak; verdachte die zichzelf verdedigt. Zie ook: niet gelijk aan raadsman / (mv.) raadsmannen tegenstelling procureur

procureur Eng.: solicitor : burgerlijk procesrecht - procesvertegenwoordiger die bevoegd is om in een bepaald arrondissement of ressort namens een procespartij proceshandelingen te verrichten. Bijv. indienen van conclusies. De meeste advocaten zijn procureur in een bepaald ambtsgebied. Art. 79 Rv en 45 Wtbz - Zie ook: niet gelijk aan gemachtigde / gevolmachtigde / procurator tegenstelling deurwaarder / gerechtsdeurwaarder nadere verklaring procuratiehouder onderdeel advocaat / advocaten / (oneigen.) advokaat

procureur-generaal (PG) Eng.: procureur-general : strafrecht - hoofd van het parket bij de Hoge Raad. Bij de Hoge Raad vervult het Openbaar Ministerie een andere rol dan bij de rechtbank en het gerechtshof. Het Openbaar Ministerie eist hier geen straf, maar adviseert de Hoge Raad wat moet gebeuren; ook in civiele zaken;
de ~ bij het Gerechtshof maakt deel uit van het College van procureurs-generaal, dat het landelijke opsporing- en vervolgingsbeleid van het Openbaar Ministerie bepaalt. Art. 111 wet RO en 42 Rv - Zie ook: hierarchische verhouding advocaat-generaal / (mv.) advocaten-generaal (AG) nadere verklaring Hoge Raad (HR) onderdeel parket

procureurstelling / procureur stellen / procureur gesteld : burgerlijk procesrecht - in processtukken opnemen van een procureur. Een procureur vertegenwoordigt een procespartij en verricht voor hem alle proceshandelingen. Bijv. uitstel vragen, conclusies ondertekenen en bij het gerecht indienen. Bij rechtbankprocedures, niet zijnde het kantongerecht, is ~ verplicht. Art. 133 Rv en 123 Rv - Zie ook: nadere verklaring verplichte vertegenwoordiging tegenstelling gemachtigde / gevolmachtigde / procurator

producent Eng.: producer : intellectuele eigendomsrecht - persoon, organisatie of bedrijf dat producten of diensten levert. Bijv. maker van een fiets. Zie ook: hierarchische verhouding bedrijf onderdeel leverancier niet gelijk aan productaansprakelijkheid niet gelijk aan productschap

producent / maker Eng.: producer : auteursrecht - een producent is een persoon of een organisatie die, of een bedrijf dat producten of diensten levert. Art. 187 Boek 6 BW en 189 Boek 6 BW

productaansprakelijkheid / (oneigen.) produktenaansprakelijkheid / produktaansprakelijkheid Eng.: product liability : aansprakelijkheidsrecht - regeling dat de producent, behoudens een aantal uitzonderingen, aansprakelijk is voor schade veroorzaakt door een gebrek in zijn product. Art. 185 Boek 6 BW en 193 Boek 6 BW - Zie ook: onderdeel risicoaansprakelijkheid nadere verklaring ontwikkelingsrisico

productencoöperatie : ondernemingsrecht - samenwerkingsverband van personen die in dienst van dat verband werken. Art. 53 Boek 2 BW - Zie ook: tegenstelling commanditaire vennootschap (CV) / (arch.) vennootschap bij wijze van geldschieting nadere verklaring coöperatie / coöpereren / gecoöpereerd

productie van stukken / produceren van stukken / geproduceerde stukken / in geding brengen van stukken : burgerlijk procesrecht - al dan niet op diens bevel aan de rechter overleggen van documenten of bijlagen (producties) die bij de conclusies horen. Bijv. overeenkomsten, brieven, notities, foto's, facturen. Art. 22 Rv - Zie ook: niet gelijk aan fournissement / fourneren / gefourneerd

producties : burgerlijk procesrecht - bijlagen bij gerechtelijke aktes, conclusies of memories, die bepaalde feiten en stellingen daaruit illustreren of bewijzen. Zie ook: nadere verklaring justificatoire bescheiden nadere verklaring akte

productschappen : staatsrecht - openbare lichamen, ingesteld bij algemene maatregel van bestuur, voor twee of meer groepen van ondernemingen, die in het bedrijfsleven een verschillende functie vervullen ten aanzien van bepaalde producten of groepen van producten. ~ hebben tot taak de algemeen belang dienende bedrijfsuitoefening door de ondernemingen, waarvoor zij is ingesteld, te bevorderen, alsmede het gemeenschappelijk belang van die ondernemingen en van de daarbij betrokken personen te behartigen. Bijv. Productschap voor Groente en Fruit. Art. 66 wet bo - Zie ook: nadere verklaring bedrijfslichaam / (mv.) bedrijfslichamen

produktie / productie : procesrecht - een door een procespartij aan de rechter (en aan de wederpartij) schriftelijk ingediend bewijsstuk.

produktschap / bedrijfslichaam : staatsrecht - orgaan van publiekrechtelijke bedrijfsorganisatie, verticaal (d.w.z. met de opeenvolgende schakels van het produktieproces) opgebouwd, met als taak het algemeen belang dienende bedrijfsuitoefening door de ondernemingen, waarvoor zij zijn ingesteld, te bevorderen, alsmede het gemeenschappelijk belang van die ondernemingen en van de daarbij betrokken personen te behartigen. Art. 66 Wet op de bedrijfsorganisatie en 96 Wet op de bedrijfsorganisatie - Zie ook: nadere verklaring bedrijfslichaam nadere verklaring bedrijfschap

proeftijd Eng.: probationary period : arbeidsrecht - aanvangsperiode van maximaal twee maanden waarbinnen werknemer en werkgever het dienstverband kunnen toetsen en zonder meer onmiddellijk kunnen beëindigen. Art. 652 Boek 7 BW - Zie ook: nadere verklaring arbeidsovereenkomst / (mv.) arbeidsovereenkomsten / arbeidscontract / (mv.) arbeidscontracten nadere verklaring arbeidsbescherming

proeftijd Eng.: probationary period : strafrecht - door de rechter vastgestelde tijd, na een voorwaardelijke veroordeling, waarin verdachte zich dient te onthouden van het plegen van strafbare feiten en zich dient te houden aan eventuele door de rechter opgelegde bijzondere voorwaarden. Gebeurt dit niet, dan kan de voorwaardelijk opgelegde straf alsnog ten uitvoer worden gelegd. De officier van justitie moet daartoe een vordering tenuitvoerlegging indienen, waarop de rechter een beslissing neemt. Art. 14b WvSr - Zie ook: nadere verklaring arbeidsovereenkomst / (mv.) arbeidsovereenkomsten / arbeidscontract / (mv.) arbeidscontracten nadere verklaring arbeidsbescherming

proefverlof TBS : strafrecht - een tbs-gestelde woont in het kader van een ~ zelfstandig, of in een psychiatrisch ziekenhuis. Begeleiding en toezicht door de reclassering. De directeur van de TBS-kliniek kan het proefverlof intrekken als dat nodig is. Na een jaar ~ zonder incidenten, kan de patiënt de rechter vragen de TBS voorwaardelijk te beëindigen.

proefverlof TBS Eng.: trial probation TBS : strafprocesrecht - uitbreiding van onbegeleid verlof naar ~ aan de terbeschikkinggestelde na het verkrijgen van een ministeriele machtiging. Art. 38g WvSr

professio iuris : internationaal privaatrecht - Latijn: plechtige verklaring van contractspartijen naar welk recht zij bij een geschil beoordeeld wilden worden. Zie ook: niet gelijk aan praesumptio iuris tantum onderdeel rechtskeuze nadere verklaring rechtsmacht

profijtbeginsel : ondernemingsrecht - winstbeginsel. Zie ook: nadere verklaring winst niet gelijk aan afdracht van winst

profileren : politiek - zich een eigen, karakteristiek gezicht of imago aanmeten of een uitgesproken mening er op nahouden.