Typ hierboven uw zoekterm of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

non a domino : rechtswetenschap - Latijn: van iemand die niet de eigenaar is. Bijv. Iemand verkoopt een stuk grond waar hij niet de eigendom van heeft.

non liquet : - Latijn: het is me niet duidelijk. Er bestaat een onduidelijkheid over een kwestie in het recht.

Non Proliferation Treaty / non-proliferatieverdrag : internationaal publiekrecht - verdrag van 1968, over het niet-verspreiden van kernwapens en de daaruit resulterende controle op kernmateriaal om onttrekking van kernmateriaal voor het vervaardigen van kernwapens te voorkomen; sinds 5 maart 1970 van kracht. tekst non-proliferatieverdrag.

non-acceptatie : vermogensrecht - als een houder van een wisselbrief deze aan de betrokkene ter acceptatie toont en deze weigert die te accepteren, dan geschiedt het protest van non-acceptatie; wordt de wissel op de vervaldag niet betaald, dan geschiedt het protest van non-betaling.

non-activiteit Eng.: being put on half-pay : arbeidsrecht - van belang in de ontslagprocedure, in aFwachting van een vergunning van het C.W.I kan de werkgever de werknemer op ~ stellen. De werknemer mag dan niet werken. In beginsel heeft de werknemer recht op doorbetaling van loon. Onder omstandigheden kan deze loon lager zijn of kan de werknemer helemaal geen loon ontvangen. De werknemer kan hiervoor niet naar de kantonrechter, de beslissing van het C.W.I dient afgewacht te worden. Zie ook: nadere verklaring C.W.I

non-agressieverdragen : oorlogsrecht - niet-aanvalsverdragen. Dit zijn verdragen waarin staten afspreken elkaar niet aan te vallen.

non-alignment : oorlogsrecht - Engels: het door een staat bewust niet kiezen voor een van de oorlogsvoerende partijen.

non-belligerentie : oorlogsrecht - niet oorlogvoerend; rechtstoestand waarin een staat verkeert die in een oorlog tussen andere staten een van beide oorlogvoerende partijen openlijk boven de ander bevoordeelt zonder zelf gewapenderhand aan de strijd deel te nemen.

non-betaling : handelsrecht - het niet betalen. De weigering van betaling moet worden vastgesteld bij authentieke acte (protest van ~). De protesten worden gedaan door een deurwaarder. Art. 143 Wvk

non-combattanten : oorlogsrecht - dit zijn alle personen die niet bij gevechtshandelingen zijn betrokken, terwijl hun staat wel in oorlog verkeert. Hieronder vallen bijvoorbeeld hospitaalsoldaten of burgers uit landen die in oorlog zijn.

non-comparitie : burgerlijk procesrecht - het niet persoonlijk verschijnen van partijen bij een rechtszaak.

non-conformiteit Eng.: non-conformity : vermogensrecht - niet overeenstemmend; hetgeen niet overeenkomt of voldoet aan de gestelde eisen van een gekochte zaak. Zie ook: tegenstelling conformiteitseis / conformiteitsvereiste

non-contentieus procesrecht : bestuursprocesrecht - procedureregel voor besluitvorming door bestuursorganen, zoals het soms verplichte inwinnen van adviezen, horen van belanghebbenden, termijnbepalingen e.d.. (Konijnenbelt) Art. 3:02 AWB en 3:13 AWB

non-contentieuze procedure : bestuursrecht - regels volgens welke besluiten van bestuursorganen tot stand komen. De contentieuze procedure omvat de regels van het bestuursprocesrecht, d.w.z. de regels die van toepassing zijn als een besluit genomen is en men daartegen wil opkomen.

non-discriminatiebeginsel : arbeidsrecht - het ~ heeft tot doel werknemers met een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd met betrekking tot de arbeidsvoorwaarden niet op grond van het feit dat zij voor bepaalde tijd werken minder gunstig te behandelen dan vergelijkbare werknemers in vaste dienst. Art. 649 Boek 7 BW

non-huurverklaring : huurrecht - verklaring dat een object niet wordt gehuurd.

non-interventie : internationaal publiekrecht - beginsel dat een staat niet het recht heeft zich te bemoeien met aangelegenheden waarover uitsluitend een andere staat beslissingsbevoegd is. Bijv. bij binnenlandse aangelegenheden in een staat hoort een andere staat niet ongevraagd in te grijpen.

non-prejudicie : verbintenissenrecht - onder voorbehoud om in het vervolg anders te mogen stellen; onder voorbehoud van alle rechten nadere verklaring sans prëjudice

non-refoulement : vluchtelingenrecht - een vluchteling mag niet worden uitgezet of teruggeleid naar de grenzen van een grondgebied waar zijn leven of vrijheid bedreigd zou worden op grond van zijn ras, godsdienst, nationaliteit, het behoren tot een bepaalde sociale groep of zijn politieke overtuiging. Art. 33 vg

non-tarifaire belemmeringen : Europees recht - in verband met het vrije verkeer van goederen, diensten, personen en kapitaal, heeft de EG bepaalde regels gesteld om dit vrije verkeer te kunnen garanderen. ~ zijn belemmingen in de zin van administratieve voorschriften (geen heffingen, want dat zijn tarifaire belemmeringen), die door de exporterende of importerende lidstaat worden opgesteld om de in- of uitvoer te beperken. Art. 28 EG-verdrag en 29 EG-Verdrag

non-usus : zakenrecht - een erfdienstbaarheid ging onder het oude BW te niet, wanneer daarvan in dertig achtereenvolgende jaren geen gebruik was gemaakt. Deze termijn ging pas lopen, nadat een met de erfdienstbaarheid strijdige daad was verricht. Het enkele niet gebruiken was daarvoor op zichzelf niet voldoende. In het huidige BW is deze bepaling niet opgenomen in de nieuwe artikelen 3:106 en 3:314. Art. 754 (oud) BW

noodadres : handelsrecht - de betaling bij tussenkomst, die zowel strekt om vervroegd regres als om regres na de vervaldag te voorkomen, wordt onderscheiden in: 1. betaling bij tussenkomst krachtens noodadres, waarbij de tussenkomende betaler tevoren in de wissel is aangewezen, en 2. betaling bij vrijwillige tussenkomst, waarbij bedoelde aanwijzing ontbreekt. De betaling bij tussenkomst moet de gehele wisselsom belopen en moet uiterlijk plaatshebben op de dag volgende op de laatste dag waarop het protest van non-betaling kan worden opgemaakt. (bron: Microsoft Encarta encyclopedie) Art. 154 Wvk

noodregeling : faillissementsrecht - bijzondere voorziening ten behoeve van de gezamenlijke schuldeisers in geval van faillissement van een verzekeraar, waarbij één of meer bewindvoerders worden benoemd. Art. 156 wtv en 70 wtk

noodtestament Eng.: emergency will : erfrecht - testament gemaakt onder bijzondere omstandigheden, bijv. oorlog. Het ~ moet door de erflater en twee getuigen worden ondertekend ten overstaan van bijv. een officier. Een notaris is dan niet noodzakelijk. Art. 100 Boek 4 BW en 98 Boek 4 BW - Zie ook: niet gelijk aan krijgsman testament

noodtoestand Eng.: state of emergency : vermogensrecht - omstandigheid die bij misbruik kan leiden tot vernietiging van een rechtshandeling. Art. 44 Boek 3 BW - Zie ook: hierarchische verhouding misbruik van omstandigheden

noodtoestand Eng.: state of emergency : staatsrecht - toestand dat, als gevolg van buitengewone omstandigheden, het burgerlijk gezag een aantal buitengewone bevoegdheden krijgt, zoals het inwinnen van inlichtingen en het beperken van bewegingsvrijheid.

noodtoestand Eng.: state of emergency : strafrecht - vorm van overmacht die het plegen van een strafbaar feit rechtvaardigt als gevolg waarvan de dader straffeloos is. Bijv. een voordeur intrappen om een kind uit een brandend huis te redden. Art. 40 WvSr - Zie ook: nadere verklaring rechtvaardigingsgronden

noodverordening : staatsrecht - verordening in geval van een noodtoestand; algemeen verbindend voorschrift, uitgaande van de burgemeester, in geval van oproer of andere ernstige wanordelijkheden. Daarbij kan de burgemeester aFwijken van wetten (behalve de Grondwet) om de openbare orde te handhaven of het gevaar te beperken. Art. 176 Gemw

noodwacht : rechtsgeschiedenis - vroeger voor bescherming van de bevolking. (sinds 1986 ingetrokken)

noodweer / wettige zelfverdediging Eng.: self-defence : strafrecht - situatie van noodzakelijke verdediging van het eigen lijf of dat van een ander tegen ogenblikkelijke wederrechtelijke aanranding. Handelingen uit ~ die in verhouding staan tot het gevaar, zijn niet strafbaar. Art. 41 WvSr - Zie ook: tegenstelling noodweerexces

noodweerexces Eng.: unreasonable use of self-defence : strafrecht - situatie die zich voordoet als de grenzen van de noodzakelijke verdediging in het kader van noodweer worden overschreden als onmiddellijk gevolg van een door de aanranding veroorzaakte hevige gemoedsbeweging (angst, vrees, radeloosheid). Art. 41 WvSr - Zie ook: tegenstelling noodweer / wettige zelfverdediging

noodweg : zakenrecht - de eigenaar van een erf dat geen behoorlijke toegang heeft tot een openbare weg of een openbaar vaarwater, kan van de eigenaren van de naburige erven te allen tijde aanwijzing van een noodweg ten dienste van zijn erf vorderen tegen vooraf te betalen of te verzekeren vergoeding van de schade die zij door die noodweg lijden. Art. 57 Boek 5 BW

noodwetgeving : staatsrecht - het complex van wetten en uitvoeringsmaatregelen, vastgesteld, met het oog op noodsituaties waarin toepassing van de normaal geldende wettelijke regelingen niet mogelijk is.

noodzakelijke deelneming : strafrecht - sommige delicten kunnen alleen door meerdere personen gepleegd worden zoals bijvoorbeeld "openlijk geweld". Om dit bewezen te kunnen verklaren is het noodzakelijk dat er sprake is van twee of meer personen.

noodzakelijkheidsbewustzijn Eng.: acting in the Awareness of a high decree of probability : strafrecht - indien een persoon een feit pleegt met een ander motief dan het uiteindelijke gevolg van zijn gedraging, maar van tevoren vaststaat dat dat gevolg uit die gedraging zou voortvloeien. Bijv. persoon die een schip de lucht in laat vliegen om op deze wijze verzekeringspenningen op te kunnen strijken. Die persoon kan er zonder meer van uitgaan dat daarbij de bemanning de dood zal vinden, en wordt daarom geacht zijn opzet op de dood van de bemanning te hebben gericht. Hij pleegt in dit geval dus minstens doodslag. (N. Jörg/C.Kelk)

normaal gebruik : overeenkomstenrecht - een koper mag verwachten dat de zaak die hij heeft gekocht de eigenschappen bezit die voor ~ daarvan nodig zijn en waarvan hij de aanwezigheid niet behoefde te betwijfelen. Art. 17 Boek 7 BW

normadressaat / normadressaten : rechtsfilosofie - categorie personen voor wie een gegeven norm geldt. Bijv. het is niet aan te bevelen om een ~ toe te voegen aan de formulering van een beginsel.

normafwijkend gedrag Eng.: abnormal conduct : criminologie - gedrag dat van de norm, het normale of het maatschappelijk betamelijke aFwijkt. ~ kan(!) tot criminaliteit leiden. Bijv. straatmeubilair met graffiti beschilderen is ~ en kan als vandalisme worden vervolgd. Zie ook: hierarchische verhouding criminalisering / criminaliseren / gecriminaliseerd

normalisatie : rechtswetenschap - de vaststelling van algemeen aanvaarde normen. Bijv. de normen van een vereniging.

normatief Eng.: normative : rechtsfilosofie - hetgeen op geschreven of ongeschreven richtlijnen (rechts- of gedragsregels) betrekking heeft. Bijv. gebods- en verbodsbepalingen zijn ~. Een ~ oordeel over iemands werkhouding;
aan de hand van normen. Bijv. de schoolgrootte wordt normatief bepaald. Art. 9 wet CAO en 14 wet CAO

normativeren / genormativeerd : rechtssociologie - de situatie of gedraging wordt geïnterpreteerd naar haar maatschappelijke betekenis. (S.L.J. Janssen)

normen en waarden : rechtsfilosofie - bindende verwachtingen binnen een bepaalde relatie tussen personen; regels van goed fatsoen. Bijv. een fruithandelaar handelt in strijd met ~ indien hij rotte appels levert. Zie ook: nadere verklaring rechtsnorm

normerend : rechtssociologie - normen (d.w.z. richtlijnen, maatstaven in de vorm van rechtsregels) stellend.

Normgerechtigkeit : rechtsfilosofie - Duits: filosofische stroming die uitgaat van het beginsel dat een strikte toepassing van normen leidt tot gerechtigheid.

normologie : rechtsfilosofie - leer der rechtsregels of normen.

normstelling / norm stellen / norm gesteld : criminologie - een norm voor iets vaststellen.

normstelsel : staatsrecht - systeem van normen, d.w.z. wetgeving, regelingen enz. met betrekking tot een bepaald onderwerp.

NOS - KNVB-arrest : informatierecht - HR 23 oktober 1987, Informatierecht/AMI 1988, p. 30: Ook als er geen auteursrechtinbreuk wordt gepleegd, kan degene die feitelijk over informatie kan beschikken het gebruik van die informatie aan anderen ontzeggen of aan het gebruik ervan voorwaarden stellen. Al is men geen auteursrechthebbende op de inhoud van een boek, men hoeft niet iedereen binnen te laten om dat boek te kunnen lezen. Eveneens kan een voetbalclub de toegang tot het stadion controleren en op basis daarvan voorwaarden stellen aan het gebruik van beelden van de niet door een intellectueel eigendomsrecht beschermde wedstrijden. (Koelman)

nota : staatsrecht - document. Bijv. beleidsnota, miljoenennota.

nota / (mv.) nota's : advocatuur - rekening of factuur van een advocaat of notaris.

nota van wijziging : staatsrecht - document, dat in het algemeen door de regering naar het parlement gestuurd wordt, met wijzigingen in een wetsvoorstel. Art. 93

nota van wijzigingen : staatsrecht - officieel stuk, door de regering naar aanleiding van door de Kamer op bijv. een wetsvoorstel gemaakte opmerkingen, tegelijk met de Memorie van Antwoord.

notabele : rechtsgeschiedenis - voornaam of aanzienlijk burger.

notariële akte Eng.: notarial deed : notarieel recht - een door een notaris verleden partij- of proces-verbaalakte dat tot bewijs strekt. Art. 37 Wna en 45 Wna - Zie ook: nadere verklaring partij-akte nadere verklaring proces-verbaalakte tegenstelling mondelinge overeenkomst

notariële archieven Eng.: notarial archives : notarieel recht - alle akten die een notaris heeft opgemaakt behoren tot de ~. ~ die ouder zijn dan 75 jaar, zijn te vinden in een gemeente-, streek- of rijksarchief. In de rijksarchieven worden de ~ bewaard uit standplaatsen die niet onder een gemeente- of streekarchief vallen. ~ die jonger zijn 75 jaar worden bewaard bij de rechtbanken of bij de notaris zelf.

notariaat : notarieel recht - het ambt van de notaris, de werkkring, praktijk of standplaats, of het notariswezen zelf.

notarieel Eng.: of / by / or relating to a solicitor : notarieel recht - betrekking hebbend op het notariaat of (een) notaris(sen), of door een notaris verricht. Bijv. een notariële akte is een akte opgesteld door en verleden voor een notaris. Art. 37 Wna en 1 Wna

notarieel recht Eng.: notary law : notarieel recht - rechtsgebied voornamelijk gevormd door die onderwerpen die de notariële praktijk raken; vooral m.b.t. onroerend goed, nalatenschappen, vennootschappen, rechtspersonen, huwelijk en echtscheiding, steeds met de bijbehorende belastingen (successierecht, belastingen van rechtsverkeer). Art. 1 Wna - Zie ook: hierarchische verhouding advocatuur

notarieel testament : erfrecht - testament dat in tegenstelling tot een persoonlijk testament via een notaris is opgesteld.

notaris Eng.: civil-law notary : notarieel recht - rechtsgeleerd, openbaar ambtenaar die bevoegd is om authentieke akten op te verlijden, te bewaren en er afschriften van te verstrekken. Bijv. een onroerend goedtransactie kan slechts via een ~ worden verwezenlijkt. Art. 2 Wna en 37 Wna - Zie ook: onderdeel jurist tegenstelling rechter hierarchische verhouding kandidaat-notaris

notariskosten : notarieel recht - kosten die de notaris in rekening brengt. Bijv. honorarium van de notaris plus btw, overdrachtsbelasting (6%), registratierecht, inschrijvingskosten kadaster.

notatie Eng.: facts and circumstances : advocatuur - juridisch omschreven feiten en omstandigheden.

notatieovereenkomst : overeenkomstenrecht - overeenkomst tot schuldvernieuwing. Een ~ is geldig indien de crediteur akkoord gaat met de schuldvernieuwing.

notice & take down-procedure : informatierecht - omstreden procedure waarbij de internet service provider (ISP) die in kennis is gesteld van inbreukmakend materiaal op een website (bijv. kinderpornografie) verplicht is zonder rechterlijke tussenkomst die website te blokkeren.

notice & take down-procedure : Amerikaans recht - procedure waarbij een internet service provider (ISP) de toegang tot een website onmiddellijk blokkeert als een juridische procedure (over die website) wordt gestart tegen de eigenaar van de website. De site mag pas weer in de lucht als de klacht in de procedure ongegrond wordt verklaard.

notificatie (nota) : diplomatiek recht - kennisgeving van de ene staat aan de andere.

notoir Eng.: notorious : rechtswetenschap - berucht en onverbeterlijk verklaard. Bijv. een notoire dief.

notoire feiten Eng.: well-known facts : burgerlijk procesrecht - feiten van algemene bekendheid, mogen door de rechter aan zijn beslissing ten grondslag worden gelegd, ongeacht of ze zijn gesteld. ~ behoeven geen bewijs. Art. 149 Rv - Zie ook: nadere verklaring dwingend bewijs nadere verklaring bewijsmiddel / (mv.) bewijsmiddelen

notulen / notuleren / genotuleerd : rechtswetenschap - aantekeningen van een vergadering. Zie ook: nadere verklaring overlegvergaderingen

novandi causa : rechtswetenschap - Latijn: wegens vernieuwing.

novelle : staatsrecht - wet die verbeteringen aanbrengt in een bestaand wetsvoorstel en vaak helpt om de Eerste Kamer over de streep te trekken.

novum : rechtswetenschap - Latijn: juridische nieuwigheid; nieuw feit dat in het rechtsgeschil wordt aangevoerd. Zie ook: hierarchische verhouding jurisprudentie / rechtspraak

nudum jus Eng.: naked law : rechtswetenschap - Latijn: recht zonder substantie of zonder vorderingsrecht.

nudum pactum Eng.: nude contract : Angelsaksisch recht - Latijn: een ~ is een contract en wordt nude (naakt) genoemd omdat er geen (tegen)prestatie (zie consideration) voor de contractspartijen is opgenomen, zoals vereist voor het Engelse en Amerikaanse rechtsstelsel, de common lAw, wil een actie succesvol zijn (ex nudo pacto non oritur action). Een ~ is in beginsel niet bindend. Deze rechtsfiguur is geleend uit het civil lAw (continentaal-Europees-Romeins recht) en is een bijzonderheid in het Engelse contractenrecht.

nulla poena sine lege : strafrecht - Latijn: geen misdrijf en straf zonder een daaraan voorafgaande wet. Art. 16 Grondwet en 1 WvSr - Zie ook: tegenstelling terugwerkende kracht

nulla poena sine praevia lege poenali : strafrecht - Latijn: geen straf zonder een aan het feit voorafgaande strafbepaling. Beginsel dat de rechter een persoon alleen kan veroordelen voor een gedraging die in een bestaande wet strafbaar is gesteld. Zie ook: nadere verklaring legaliteitsbeginsel

nulliteit : vermogensrecht - ongeldigheid of nietigheid van een rechtshandeling.

nullum crimen sine lege : strafrecht - Latijn: geen misdrijf zonder wet. Beginsel dat alleen die menselijke gedragingen strafbaar zijn die door de wet als zodanig zijn aangewezen.

nullum delictum nulla poena : strafrecht - Latijn: een delict, geen straf. Als een persoon geen delict heeft gepleegd, kun hij niet gestraft worden. Art. 1 WvSr

numerus clausus Eng.: restricted number : onderwijsrecht - Latijn: beperking van het aantal studieplaatsen bij een bepaalde studierichting.

nummerplannen / nummerregister Eng.: numbering plan : post- en telecommunicatierecht - de minister van Verkeer en Waterstaat maakt de ~ in Nederland. In de nummerplannen staat hoe de beperkte hoeveelheid telefoon- en andere nummers is ingedeeld en welke nummerseries beschikbaar zijn. Op basis van de nummerplannen geeft OPTA nummers uit. Aan operators gebeurt dat in grote hoeveelheden tegelijk. Informatienummers geeft OPTA per stuk uit aan individuele aanvragers, via het Call center. De uitgegeven nummers zijn te vinden in openbare nummerregisters die bij OPTA ter inzage liggen, of op de OPTA website te raadplegen zijn. (bron: OPTA)

nutsbedrijf : rechtswetenschap - bedrijf dat energie en water levert, was oorspronkelijk een overheidsbedrijf.

obductie Eng.: autopsy : criminologie - (gerechtelijke) schouwing van lijken.

obiter dictum / (mv.) obiter dicta : burgerlijk recht - Latijn: terloopse, irrelevante opmerking of uitspraak. Zie ook: niet gelijk aan obscuur libel

object Eng.: object : verbintenissenrecht - voorwerp van het recht (Bron: Fockema Andrea). Bijv. het ~ is datgene wat men verschuldigd is. tegenstelling subject

objectie Eng.: objection : advocatuur - tegenwerping, bezwaar.

objectief recht / (mv.) objectieve rechten Eng.: law : rechtswetenschap - geschreven (wetten e.d.) en ongeschreven (gewoonte) recht, hetgeen neerkomt op alle in de samenleving geldende regels. Zie ook: onderdeel recht tegenstelling subjectief recht / subjectieve rechten / persoonlijke rechten nadere verklaring internationale verdragen

objectieve cumulatie : burgerlijk procesrecht - een eiser in een procedure heeft meer dan één vorderingsrecht tegen de gedaagde en wil die in één geding inbrengen (proceseconomie). subjectieve cumulatie

objectieve leer : strafrecht - de objectieve leer interpreteert art. 45 WvSr zo dat elke daad, die gevaar oplevert voor rechtsgoederen en rechtsbelangen, als uitvoeringshandeling van een misdrijf beschouwt moet worden. (N.Jörg/C. Kelk)

objectieve novatie Eng.: objective renewal : verbintenissenrecht - prestatievervanging; vervanging van de ene verbintenis door de andere. ~ is niet als zodanig geregeld in het Nederlands recht, maar kan bereikt worden door afstand te doen van een vorderingsrecht om baat. Art. 160 Boek 6 BW - Zie ook: niet gelijk aan dubbele novatie

objectieve pogingsleer : strafrecht - volgens de ~ is de kans dat het delict ook daadwerkelijk gepleegd zal worden bepalend voor de strafbaarheid van de poging. Volgens de subjectieve leer is de intentie van de dader om het delict daadwerkelijk te plegen bepalend.

objectivering / objectiveren / geobjectiveerd : strafrecht - vergelijking met een normale situatie of een normaal persoon (een criteriumfiguur), waarbij wordt aangenomen dat wat door de normale persoon wordt gedacht en gedaan ook zo door een ander ervaren moet zijn. De Hoge Raad geeft over het algemeen voorkeur aan ~, m.n. bij reconstructie van de gedachtegang van een verdachte om het onderscheid tussen voorwaardelijke opzet en bewuste schuld te kunnen maken. (S.L.J. Janssen)

objecttaal Eng.: object language : rechtsfilosofie - de objecten van een uitspraak liggen buiten taaluitingen of begrippen. Bijv. 'vader gaat naar zijn werk', waarbij 'vader' als object wordt beschreven. Zie ook: nadere verklaring metataal

objectum litis : burgerlijk procesrecht - Latijn: voorwerp van het geding. Voor de competentie van de rechtbank is bepalend het ~, het recht waarin de burger vraagt te worden beschermd. De rechtzoekende moet dit in zijn vordering aangeven. Art. 112 Grondwet