Typ hierboven uw zoekterm of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

mora : rechtswetenschap - Latijn: verzuim.

mora accipiendi : rechtswetenschap - Latijn: verzuim van de schuldeiser. Art. 58 Boek 6 BW

mora perpetuat obligationem : verbintenissenrecht - Latijn: verzuim doet de verbintenis voortduren.

moratoire interessen Eng.: moratory interest : incasso - wettelijke rente, voortkomend uit verzuim van de schuldenaar. Art. 119 Boek 6 BW - Zie ook: tegenstelling contractuele rente / contractrente nadere verklaring verzuim / verzuimen / verzuimd nadere verklaring vertragingsrente

moratorium Eng.: moratorium : verbintenissenrecht - wettelijk of officieel vastgesteld uitstel van de uitvoering van een contract of van betaling van schulden. Zie ook: nadere verklaring rechter-commissaris bij surseance van betaling nadere verklaring moratoire interessen

morganatisch huwelijk / huwelijk met de linkerhand : - een in de Europese adel voorkomende vorm van huwelijk waarbij meestal de vrouw van lagere stand was dan de man. Het ~ kon dienen om de verhouding met een maitresse een officiele status te geven.

mort civile : - burgerlijke dood; sanctie die tot gevolg had dat alle burgerlijke rechten verloren gingen; neergelegd in de Code civil en halverwege de negentiende eeuw afgeschaft.

mortificeren : rechtsgeschiedenis - 18de eeuw: teniet doen, doden; in rechte afstand doen van onroerend goed en dit aldus in eigendom overdragen door de formele handeling van het neerleggen van een stok als eigendomssymbool, o.m. in Drenthe.

motie : staatsrecht - meningsuiting van een vergadering, bijv. motie van wantrouwen in de Tweede Kamer Art. 93 RvO I

motie van afkeuring : staatsrecht - door middel van een ~ keurt de Tweede Kamer het beleid van een bepaalde bewindspersoon af. Dit kan leiden tot het ontslag van deze persoon. Zie ook: nadere verklaring Tweede Kamer tegenstelling motie van wantrouwen

motie van wantrouwen Eng.: motion of no-confidence : politiek - verzoek om een (nadere) verklaring, dat door het kabinet of de Tweede Kamer als een uiting van wantrouwen wordt uitgelegd. Bijv. de motie-Schmelzer (1966) die zeer sterk aFweek van het kabinetsbeleid. Art. 66 Rvo II en 93 Rvo I - Zie ook: nadere verklaring parlement nadere verklaring afrading / afraden / afgeraden

motief / (mv.) motieven : strafrecht - beweegreden. Bijv. de advocaten van de drie verdachten van de moord op de 16-jarige Nijmeegse vwo-scholiere Maja Bradaric twisten over het ~ voor de gruwelijke daad. (2003) Zie ook: niet gelijk aan alibi

motief / (mv.) motieven : procesrecht - rechtsoverweging in een vonnis of arrest;
reden. Bijv. "de advocaten van de drie verdachten van de moord op de 16-jarige Nijmeegse vwo-scholiere Maja Bradaric twisten over het ~ voor de gruwelijke daad. Vier weken na haar dood lijkt de werkelijke reden nog onopgehelderd."

motivatie / zich motiveren / gemotiveerd Eng.: motivation : rechtswetenschap - het motiveren of gemotiveerd zijn; aandrift waardoor een persoon zich tot een bepaalde zaak kan zetten. Bijv. de ~ van de advocaat om de zaak tot een goed einde te brengen was groot. Zie ook: niet gelijk aan motivering / motiveren / gemotiveerd

motivering / motiveren / gemotiveerd : staatsrecht - van gronden, argumenten voorzien. Bijv. rechters moeten hun vonnis ~; dat is een wettelijk voorschrift. Art. 121 Grondwet - Zie ook: nadere verklaring argumentatiemodel niet gelijk aan motivatie / zich motiveren / gemotiveerd

motiveringsbeginsel Eng.: duty to give reaons : staatsrecht - beginsel dat de gegeven motivering de beslissing moet kunnen dragen. Bijv. het louter citeren van de wet is onvoldoende als motivering. Art. 121 Grondwet - Zie ook: nadere verklaring algemene beginselen van behoorlijk bestuur (ABBB) tegenstelling kop-staartvonnis

motiveringsbeginsel Eng.: principle of explanation : staatskundig - politiek - beginsel dat de gegeven motivering de beslissing van een overheidsorgaan moet kunnen dragen. Een motivering is bijvoorbeeld onvoldoende als louter uit het citeren van de wet bestaat. Zie ook: nadere verklaring algemene beginselen van behoorlijk bestuur

motiveringsplicht Eng.: duty to give reaons : bestuursrecht - de ~ is één van de geschreven algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Een overheidsorgaan dat een besluit neemt, moet dat besluit deugdelijk motiveren. Daarbij moet worden aangegeven volgens welk wettelijk voorschrift het besluit wordt genomen;
op straffe van nietigheid moeten vonnissen ook worden gemotiveerd. Art. 3:46 AWB en 121 Grondwet - Zie ook: nadere verklaring algemene beginselen van behoorlijk bestuur (ABBB) nadere verklaring rechterlijk vonnis / rechterlijke vonnissen (mv.) tegenstelling kop-staartvonnis

motiveringsplichten Eng.: duty to give reaons : bestuursprocesrecht - plicht tot motivering van besluiten van bestuursorganen en vonnissen van rechters. Art. 3:46 Awb

motorrijtuig : verkeersrecht - volgens de Wegenverkeerswet: ieder voertuig, bestemd om anders dan langs spoorstaven te worden voortbewogen uitsluitend of mede door een mechanische kracht, op of aan het voertuig zelf aanwezig dan wel door elektrische tractie met stroomtoevoer van elders; met andere woorden: auto's, motoren, bussen, vrachtauto's, bromfietsen, scooters, gehandicaptenvoertuigen e.d. Art. 1 WVW - Zie ook: nadere verklaring motorvoertuig

motorrijtuigenverzekering : verzekeringsrecht - verzekeringsovereenkomst die als object een motorrijtuig heeft, waarbij het motorrijtuig in ieder geval verplicht verzekerd is voor wettelijke aansprakelijkheid (WA), en indien gewenst ook voor schade aan of verlies van het motorrijtuig. Art. 2 WAM - Zie ook: nadere verklaring verzekeringsovereenkomst aansprakelijkheidsverzekering

motorvoertuigen : - alle gemotoriseerde voertuigen behalve bromfietsen en gehandicaptenvoertuigen, bestemd om anders dan langs rails te worden voortbewogen. Art. 1 RVV 1990 - Zie ook: nadere verklaring motorrijtuig

moverende redenen Eng.: (for) justified reasons (of his own) : rechtswetenschap - ongeduide, maar ongetwijfeld gerechtvaardigde reden om iets te doen of na te laten. Bijv. hij zegde om voor hem ~ het bezoek af. Zie ook: nadere verklaring omissiedelict / nalatigheidsdelict

muiterij Eng.: mutiny : strafrecht - verzet tegen een meerdere (insubordinatie) gepleegd door twee of meer verenigde personen. Art. 396 WvSr - Zie ook: nadere verklaring insubordinatie nadere verklaring militaire kamer niet gelijk aan piraterij / piracy

multicultureel Eng.: multicultural : rechtssociologie - verscheidenheid van culturen.

multiculturele samenleving : rechtssociologie - samenleving die uit elementen van verschillende culturen bestaat. Bijv. Nederland is een ~

multilateraal verdrag Eng.: multilateral treaty : internationaal publiekrecht - overeenkomst die tussen twee of meerdere staten is gesloten. Zie ook: nadere verklaring pacta sunt servanda onderdeel bilateraal verdrag tegenstelling unilateraal / unilaterale overeenkomst

multinational Eng.: multinational : ondernemingsrecht - onderneming die in twee of meerdere landen vestigingen heeft. De eerste ~ was de Vereenigde Oostindische Compagnie, opgericht in 1602. Bijv. Akzo Nobel, ING, Philips, Siemens en Unilever.

munt Eng.: coin : rechtswetenschap - rond stuk gemerkt metaal, een zekere waarde vertegenwoordigend als betaalmiddel; ook instelling waar geld gemunt wordt.

munteenheid Eng.: currency : economie - valuta of geldsoort van een land, bijv. euro, dollar, franc.

muntmisdrijven : strafrecht - misdrijven ter zake van valsheid in gemunt geld en munt- en bankbiljetten.

muntpariteit : economie - verhouding tussen de hoeveelheden binnen- en buitenlands geld, benodigd om dezelfde hoeveelheid edel metaal te kopen.

muntrecht : staatsrecht - het recht van steden om munten te slaan, verleend door een vorst.

muntschennis Eng.: coin violation : strafrecht - munten die uit geldgewin worden beschadigd, bijv. door de rand af te krassen of uit te hollen en het waardevolle metaal vervangen door een minder waardevol metaal

muntunie / eurogebied Eng.: monetary union : bankrecht - aanduiding voor de EU-lidstaten die per 1 januari 1999 de euro als gemeenschappelijke munt hebben ingevoerd. (bron: DNB) Zie ook: onderdeel Europese Unie (EU) nadere verklaring Europese Economische Ruimte (EER) / (oneigen.) Europese Ruimte

muntvervalsing : strafrecht - het namaken van munten. ~ is bij wet strafbaar gesteld.

MUP-overeenkomst Eng.: no work no pay agreement : arbeidsrecht - arbeidsovereenkomst met uitgestelde prestatieplicht, waarbij geldt dat als de werkgever geen werk heeft, de werknemer geen loon ontvangt. Zie ook: niet gelijk aan oproepovereenkomst / (mv.) oproepovereenkomsten

mutatie / muteren / gemuteerd Eng.: change : rechtswetenschap - veranderen. Zie ook: niet gelijk aan motivering / motiveren / gemotiveerd nadere verklaring mutatierechten

mutatierechten Eng.: transfer tax : fiscaal recht - heffingen die aan de overheid betaald moeten worden bij bepaalde eigendomsovergangen. Bijv. overdrachtsbelasting, successierechten, schenkingsrechten. Zie ook: niet gelijk aan mitigatie / mitigeren / gemitigeerd nadere verklaring overdracht niet gelijk aan belastingen

mutatis mutandis : rechtswetenschap - Latijn: met de voor de toepassing in een ander geval nodige veranderingen. (Van Dale) Zie ook: nadere verklaring redenering naar analogie / analoog redeneren

mutualiteit Eng.: mutuality : rechtswetenschap - wederkerigheid.

mutueel testament : rechtsgeschiedenis - oud erfrecht waarbij het recht van de langstlevende op het vruchtgebruik van de nagelaten goederen van de echtgenoot werd gevestigd.

mutuum Eng.: loan : verbintenissenrecht - verbruikleen, waarbij een zaak geleend wordt en de lener de verplichting heeft een gelijke hoeveelheid van die zaak terug te geven (bijv. melk van de buurman lenen).

muziekauteursrecht bemiddeling : auteursrecht - al of niet op eigen naam, ten behoeve van de makers van muziekwerken of hunne rechtverkrijgenden, sluiten of ten uitvoer leggen van overeenkomsten betreffende de uitvoering in het openbaar of de uitzending in een radio- of televisieprogramma, door tekens, geluid of beelden, van die werken, of hunne verveelvoudigingen, in hun geheel of gedeeltelijk. Art. 30a Auteurswet 1912

na ommekomst van de termijn : rechtswetenschap - na afloop van de termijn. Art. 60g Advw en 27 vw 2000 - Zie ook: nadere verklaring verjaring / verjaren / verjaard nadere verklaring vervaldatum

naakt ontslag / bloot ontslag : ontslagrecht - ontslag zonder materiële of financiële tegemoetkoming.

naaktrecreatie : strafrecht - ongeklede openbare vrijetijdsbesteding op een voor het openbaar verkeer bestemde plaats. ~ is strafbaar als dat plaatsvindt buiten een door een gemeente hiervoor aangewezen plaats. Art. 430a WvSr - Zie ook: nadere verklaring zedendelict hierarchische verhouding in strijd met de goede zeden

naamloze vennootschap (NV) Eng.: limited liability company : vennootschapsrecht - rechtspersoon met een in overdraagbare aandelen verdeeld maatschappelijk kapitaal. De aandeelhouders zijn niet aansprakelijk voor hetgeen de vennootschap verricht en dragen beperkt bij in de verliezen van de vennootschap (niet boven het bedrag dat op hun aandelen wordt gestort). Art. 64 Boek 2 BW - Zie ook: onderdeel rechtspersoon / rechtspersonen tegenstelling besloten vennootschap (BV)

naamrecht Eng.: right to a name : mensenrechten - het in verdragen vastgelegd recht dat elke kind onmiddellijk na de geboorte een naam moet krijgen. Art. 24 BUPO - Zie ook: onderdeel geslachtsnaam nadere verklaring nomen nescio (NN) niet gelijk aan recht op nationaliteit

naamskeuze : personen- en familierecht - het kind krijgt de achternaam van één van de ouders bij het ontstaan van de familieband met beide ouders. Dat gebeurt bij de geboorte, bij de erkenning en bij de adoptie. Er ontstaat dan een officiële familieband. De ~ wordt vastgelegd in de registers van de burgerlijke stand. Art. 20f Boek 1 BW en 5b wcn - Zie ook: niet gelijk aan naamsverandering / naamswijziging

naamsverandering / naamswijziging : personen- en familierecht - de procedure tot wijziging van de voornamen van een persoon kan op zijn verzoek en verloopt via de rechtbank. De procedure tot wijziging van een geslachtsnaam verloopt op voordracht van de minister van Justitie. Art. 4 Boek 1 BW en 7 Boek 1 BW

naamswijziging : ondernemingsrecht - wijziging van de naam van bijv. een rechtspersoon. Voor de wijziging van een naam van een rechtspersoon is een statutenwijziging vereist, opgenomen in een notariëe akte.

naamswijziging / (oneigen.) naamsverandering Eng.: change of surname : personen- en familierecht - veranderen van de achternaam zonder dat er een nieuwe familieband ontstaat. Art. 7 Boek 1 BW - Zie ook: niet gelijk aan naamskeuze

naastenliefde Eng.: neighbourly love : - liefhebben van de medemens en zich medeverantwoordelijk voelen voor het welzijn van de medemens. Zie ook: nadere verklaring sociale controle

naastingsrecht : overeenkomstenrecht - recht van de staat of overheidslichamen om tegen betaling een gebied in bezit te nemen om daar olie, gas of water te kunnen winnen. Bijv. art. 4 Verordening op de uitoefening van waterleidingbedrijven: "Naasting zal niet plaats hebben, dan ingevolge een besluit der Staten. Bij naasting zullen de werken door de Provincie tegen betaling der bedrijfswaarde worden overgenomen, welke bedrijfswaarde zal worden geschat volgens regelen in de voorwaarden der vergunning vast te stellen." Zie ook: niet gelijk aan naastingsrecht

naastingsrecht : rechtsgeschiedenis - recht van meestal een bloedverwant om binnen een jaar een verkochte zaak te kopen, mits hij contant betaalt.

nabestaanden Eng.: relatives : sociaalzekerheidsrecht - ~ in de zin van de nabestaandenuitkering Anw (Algemene nabestaandenwet), waaronder wordt verstaan de huwelijkspartner of geregistreerde partner van de overledene; de partner waarmee de overledene samenwoonde danwel de kinderen van de overledene. ANW Zie ook: hierarchische verhouding Algemene Nabestaandenwet (ANW) niet gelijk aan Wet invoering van spreekrecht aan slachtoffers of hun nabestaanden

nabestaanden : erfrecht - de echtgenoot of echtgenote van een persoon die op de dag van overlijden verzekerd is op grond van de Algemene Nabestaandenwet. Art. 1 anw en 25a Aw - Zie ook: niet gelijk aan erfgenaam / (mv.) erfgenamen

naburige rechten Eng.: neighbouring rights : auteursrecht - rechten die aan het auteursrecht verwant (naburig) zijn en die aan uitvoerende kunstenaars, (film of muziek)producenten en omroeporganisaties worden toegekend, omdat zij (auteursrechtelijk beschermd) werk uitvoeren, vastleggen respectievelijk uitzenden. Art. 2 Wnr en 10 Wnr - Zie ook: niet gelijk aan burenrecht nadere verklaring auteursrecht nadere verklaring reprorecht

nabuurschap : burenrecht - situatie van het zijn van buren van elkaar.

nachgründungsregeling : vennootschapsrecht - Duits: de rechtshandeling die de vennootschap heeft verricht zonder goedkeuring van de algemene vergadering van aandeelhouders of zonder accountantsverklaring, kan worden vernietigd indien die rechtshandeling strekte tot verkrijging van goederen en is verricht binnen twee jaar na inschrijving in het handelsregister. Art. 204c Boek 2 BW - Zie ook: nadere verklaring aandeelhoudersvergadering nadere verklaring rechtshandeling nadere verklaring wilsgebrek / (mv.) wilsgebreken / (oneigen.) wilsontbreken

nachtwakerstaat Eng.: nightwatch state : politiek - historisch - 19de eeuws, liberaal begrip van staatsinrichting, waarbij de overheid slechts tot taak had te zorgen voor politie en justitie, buitenlands beleid en defensie en de vrije markt leidend is voor de ordening van de maatschappij.

nachtwakerstaat Eng.: state with minimal government interference / nightwatchman state : rechtsgeschiedenis - 19de eeuws begrip van staatsinrichting, waarbij de overheid slechts tot taak had te zorgen voor politie en justitie, buitenlands beleid en defensie. Zie ook: tegenstelling verzorgingsstaat / welvaartstaat

nachtwakerstaat Eng.: nightwatch state : historisch - 19de eeuws, liberaal begrip van staatsinrichting, waarbij de overheid slechts tot taak had te zorgen voor politie en justitie, buitenlands beleid en defensie en de vrije markt leidend is voor de ordening van de maatschappij.

nagelaten betrekkingen : erfrecht - erfgenamen.

naheffing Eng.: additional assessment : fiscaal recht - herstel van ten onrechte te weinig betaalde belasting; indien de belasting die op aangifte behoort te worden voldaan of afgedragen, geheel of gedeeltelijk niet is betaald, kan de inspecteur de te weinig geheven belasting naheffen. De naheffing geschiedt bij wege van naheffingsaanslag. Art. 20 AWR

naheffingsaanslag : fiscaal recht - aanslag die bij wijze van naheffing wordt opgelegd. Bijv. in de situatie dat na de definitieve aanslag gegevens aan het licht komen die het bedrag van de totale heffing doen verhogen.

nakoming / nakomen / nagekomen Eng.: performance : verbintenissenrecht - ~ van verbintenissen; aan een verplichting voldoen. Bijv. voortvloeiend uit een overeenkomst. Art. 27 Boek 6 BW en 38 Boek 6 BW - Zie ook: nadere verklaring aflevering / afleveren / afgeleverd tegenstelling toerekenbare tekortkoming in de nakoming van een contractuele verplichting / wanprestatie (oneigen.)

nakosten : burgerlijk procesrecht - kosten die na het vonnis gemaakt zijn. Bijv. kosten van betekening van het vonnis en executiekosten. Art. 615 Rv.

nalaten : strafrecht - het tegendeel van doen, ook een nalaten kan een strafbaar feit opleveren, m.n. bij delicten, waarbij een doen is geboden. Bijv. hulp aan mensen bij een ongeval.

nalatenschap / erfenis Eng.: inheritance / estate : erfrecht - vermogen, goederen en schulden op het moment van overlijden. Art. 6 Boek 4 BW - Zie ook: onderdeel zuivere aanvaarding van nalatenschap onderdeel beneficiaire aanvaarding / aanvaarden onder het voorrecht van boedelbeschrijving

nalatenschapsplanning Eng.: estate planning : erfrecht - juridisch en fiscaal plan waardoor het (familie)vermogen met behoud van de juridische waarborgen en onder gunstige fiscale voorwaarden overgaat van de ene generatie op de volgende. Bij ~ komen aan bod schenkingsrecht, erfrecht, huwelijksvermogensrecht en fiscaal recht. ~ gaat dus om meer dan alleen besparing op successierechten. Zie ook: onderdeel financial planning

nalatigheid : verbintenissenrecht - verzuim; fout die bestaat in het niet doen van iets. Art. 23 Boek 5 BW

narcistisch Eng.: narcistic : rechtssociologie - persoonlijkheidsstoornis: het hebben van grootheidsgevoelens ten opzichte van zichzelf, men is als het ware verliefd op zichzelf.

narcotica : strafrecht - verdovende middelen; drugs.

nasalaris : burgerlijk procesrecht - na de uitspraak nog vallende kosten (de nakosten) voor wat betreft het procureurssalaris. Slechts de procespartij die een volledige veroordeling van zijn wederpartij in de proceskosten verkreeg heeft recht op nakosten, dus niet in het geval van gehele of gedeeltelijke compensatie van kosten. Het ~ beloopt nooit meer dan de helft van het geliquideerde salaris. (bron: NOvA);
salaris dat aan een advocaat of deurwaarder moet worden nabetaald ter dekking van kosten die rechtstreeks verband houden met bestudering van een vonnis, berekening van de samengestelde vordering en aansluitende schriftelijke kennisgeving richting de opdrachtgever.

nasciturus pro iam nato habetur : personen- en familierecht - Latijn: een ongeboren kind wordt als geboren aangemerkt, zo dikwijls zijn belang dit vordert

nastorting : aansprakelijkheidsrecht - een bijdrage uitgaande boven de afgesproken storting of betaling, veelal om geleden verliezen te dekken.

nationaal inkomen : economie - de som van al het verdiende inkomen in een land in een jaar tijd: de som van loon, interest, pacht en winst.

nationaal kabinet : staatsrecht - kabinet waarin alle grote partijen vertegenwoordigd zijn, om een crisissituatie het hoofd te bieden.

nationaal park : - aaneengesloten terrein van tenminste 1.000 ha, bestaande uit natuurterreinen met een bijzondere landschappelijke gesteldheid en planten- en dierenleven, met goede mogelijkheden voor zonering van het recreatief medegebruik. In een ~ liggen geen of nagenoeg geen cultuurgronden. Doel: intensiveren van natuurbeheer en natuurontwikkeling, bevorderen van natuurgerichte recreatie, stimuleren van voorlichting en educatie en bevorderen van onderzoek.

nationaal recht Eng.: national law : rechtswetenschap - eigen recht van een soevereine staat. Bijv. de Nederlandse wet; recht dat in een land is gecreëerd en alleen in dat land geldend is. Dit in tegenstelling tot internationaal of communautair recht.

Nationaal Schengen Informatie Systeem (NSIS) : vreemdelingenrecht - landelijk geautomatiseerd systeem waarin onder andere informatie is opgenomen over vreemdelingen die geen toegang mogen krijgen tot Nederland of die gezocht worden door de autoriteiten. De andere Schengenstaten zijn via een centraal systeem gekoppeld aan ~ en kunnen het raadplegen. (bron: Min. Jus.) Zie ook: nadere verklaring Centraal Schengen Informatie Systeem (CSIS)

Nationale Centrale Bank (NCB) Eng.: National Central Bank : Europese Unie - politiek - centrale bank van een EU-lidstaat die overeenkomstig het EG-verdrag is overgegaan op de euro. Zie ook:

Nationale Centrale Bank (NCB) Eng.: National Central Bank (NCB) : Europees recht - centrale bank van een EU-lidstaten die overeenkomstig het EG-verdrag is overgegaan op de euro. (bron: DNB)

Nationale Havenraad : zeerecht - overlegorgaan tussen de zeehavens, de overheid en belangenorganisaties van de bedrijven in de havensector. De ~ brengt gevraagd en ongevraagd advies uit over kwesties die betrekking hebben op de Nederlandse zeehavens. Verder kan de ~ worden ingeschakeld bij gemeenschappelijke projecten. Tenslotte bevordert de ~ de samenwerking tussen partijen bij zeehavenaangelegenheden.

nationale ombudsman : staatsrecht - grondwettelijk vastgestelde en door de Tweede Kamer benoemde functionaris die onderzoek verricht naar de gedragingen van de overheid. Art. 78a Grondwet en 2 WNO - Zie ook: nadere verklaring substituut-ombudsman nadere verklaring Tweede Kamer (TK)

nationale Rechtswinkel : sociaal recht - naam van landelijk verspreide kantoren voor (vrijwel) kosteloze sociale rechtshulp aan particulieren. Vaak wordt principieel geen rechtsbijstand verleend aan werkgevers en verhuurders.

nationalisatie / nationaliseren / genationaliseerd Eng.: nationalisation : staatsrecht - situatie waarbij particuliere eigendommen - al dan niet gedwongen of tegen vergoeding - staatseigendommen worden of onder zeggenschap van de staat komen te staan. Bijv. onteigening is een vorm van ~. Art. 14 Grondwet - Zie ook: tegenstelling privatisering / privatiseren / geprivatiseerd

nationalisme : politiek - voorliefde voor het eigen land;
streven naar nationale zelfstandigheid.

nationaliteit Eng.: nationality : rechtswetenschap - het onderdaan zijn van een bepaalde staat. Nederlander is het kind waarvan ten tijde van zijn geboorte de vader of de moeder Nederlander is, alsmede het kind van een Nederlander die voordien is overleden. Art. 3 rwn

natrekking / accessie Eng.: accession / accession to property : zakenrecht - Latijn: eigenaar worden van al hetgeen bestanddeel vormt van het eigendom. Bijv. beplanting op een erf wordt eigendom van de grondeigenaar, ook al is deze door andere personen aangebracht. Art. 3 Boek 5 BW en 4 Boek 3 BW - Zie ook: hierarchische verhouding aard- en nagelvast nadere verklaring volle eigendom

natte praktijk Eng.: a law practice mainly dealing with shipping matters : advocatuur - advocatenpraktijk waarin hoofdzakelijk zaken worden behandeld die met het zee- en binnenvaarrecht te maken hebben. Zie ook: onderdeel zeerecht onderdeel binnenvaartrecht

Natur der Sache : rechtsfilosofie - Duits: wezen van de zaak. Door de rechtsfilosoof Gustav Radbruch (1878-1949) ontwikkelde leer die inhoudt dat verschijnselen een bepaalde eigen, inherente waarde bevatten die door de rechtswetenschap herkend en gerespecteerd moet worden. Bijv. de "aard van de overeenkomst". Art. 248 Boek 6 BW en 15 Boek 3 BW

naturalisatie / naturaliseren Eng.: naturalisation : vreemdelingenrecht - beslissing van de Kroon waarbij een vreemdeling het Nederlandse staatsburgerschap verkrijgt. De mogelijkheid tot naturalisatie van vreemdelingen is geregeld in de Rijkswet op het Nederlanderschap. Volgens deze wet kan een vreemdeling ~ tot Nederlander als hij hier een langere periode (in de meeste gevallen vijf jaar) heeft gewoond en voldoende is ingeburgerd. (bron: Min. Jus.) Art. 9 rwn - Zie ook: nadere verklaring Koninklijk Besluit (KB) niet gelijk aan naturalisme / materialisme nadere verklaring recht op nationaliteit

naturalisme / materialisme Eng.: naturalism : rechtsfilosofie - maatschappelijke normen en waarden zijn het product van de materiële omstandigheden waaronder mensen leven. Zie ook: niet gelijk aan naturalisatie / naturaliseren nadere verklaring normen en waarden

naturaverzekering : verzekeringsrecht - verzekering die niet uitkeert in geld, maar dmv. het leveren van vervangende goederen en/of diensten. Bijv. een uitvaartverzekering die de begrafenis verzorgt en betaalt.

natuurbeschermingsraad : - adviescollege van de (toenmalige) minister van CRM (Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk werk), ingesteld door de Natuurbeschermingswet van 1968.

natuurlijk kind : rechtsgeschiedenis - 20ste eeuw. Kind dat met zijn vader niet in familierechtelijke betrekking staat; kind dat alleen een moeder heeft. Art. 5 Boek 1 BW en 394 Boek 1 BW

natuurlijk persoon / natuurlijke personen Eng.: natural person : burgerlijk recht - de mens, het individu als rechtssubject. Bijv. een vrouw is een ~. Art. 10 Boek 1 BW - Zie ook: tegenstelling rechtspersoon / rechtspersonen tegenstelling niet-natuurlijk persoon

natuurlijke verbintenis / verplichting uit moraal en fatsoen Eng.: natural obligations : verbintenissenrecht - een morele, rechtens niet-afdwingbare verbintenis. Bijv. de ~ om een familielid te verzorgen. Art. 3 Boek 6 BW en 4 Boek 6 BW - Zie ook: tegenstelling verbintenissen / obligatio nadere verklaring herenakkoord

natuurlijke vruchten : vermogensrecht - zaken die volgens verkeersopvatting als vruchten van andere zaken worden aangemerkt, zoals bijv. fruit of zaden, maar ook het jong van een dier. Art. 9 Boek 3 BW en 17 Boek 5 BW nadere verklaring burgerlijke vruchten

natuurmonument Eng.: nature reserve : milieurecht - (Natuurbeschermingswet, 15 november 1967): "Het is verboden zonder vergunning van Onze Minister of in strijd met bij zodanige vergunning gestelde voorwaarden handelingen te verrichten, te doen verrichten of te gedogen, die schadelijk zijn voor het natuurschoon of voor de natuurwetenschappelijke betekenis van een beschermd natuurmonument of die een beschermd natuurmonument ontsieren." Een natuurmonument kan als beschermd natuurmonument worden aangewezen door de Minister van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk werk.

natuurmonument : ruimtelijke ordening - waardevol natuurgebied dat als zodanig is aangewezen en op een lijst is gezet ter bescherming en behoud.

natuurrecht Eng.: natural law : rechtsfilosofie - rechtsopvatting dat uitgevaardigde regels slechts bindend zijn als ze voldoen aan de eisen van rechtvaardigheid. Zie ook: onderdeel billijkheid

natuurrechtelijke wilstheorieën : criminologie - theorie die straf rechtvaardigt als natuurlijk gevolg van een delict. Kiest men ervoor een strafbaar feit te plegen, dan moet men ook als vanzelfsprekend aannemen dat men daarvoor gestraft kan worden.

natuurschoonwet : milieurecht - wet gericht op het behoud van de landgoederen in Nederland. Hiertoe kunnen eigenaren van landgoederen in aanmerking komen voor gunstige fiscale regelingen, zo wordt het behoud van natuurschoon gestimuleerd.