Typ hierboven uw zoekterm of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

mindere : arbeidsrecht - archaïsch: hiërarchisch ondergeschikte; ondergeschikte militair.

minderheid / minderheden Eng.: minority : nationaal - politiek - 1. deel dat minder dan de helft van het totaal vormt. Bijv. de politieke ~ in de kamer voert oppositie. 2. groep die zich qua afkomst, cultuur of religie onderscheidt van de meerderheid van de bevolking. Zie ook: tegenstelling meerderheid niet gelijk aan fractie / (mv.) fracties

minderheid / minderheden : politiek - deel dat minder dan de helft van het totaal vormt. Bijv. de politieke ~ in de Kamer voert oppositie. Art. 1057 Rv - Zie ook: tegenstelling meerderheid niet gelijk aan fractie / (mv.) fracties

minderheidsaandeelhouder : vennootschapsrecht - persoon (of rechtspersoon) die een minderheid van aandelen houdt, derhalve in een onderneming een belang heeft van minder dan 50 procent.

minderheidsbelang Eng.: minority interest : effectenrecht - het recht dat niet-concernaandeelhouders hebben op het eigen vermogen van een concernonderdeel. (bron: beleggingsplein.nl)

minderjarige / (mv.) minderjarigen / minderjarigheid Eng.: minors : personen- en familierecht - persoon die de leeftijd van 18 jaar nog niet heeft bereikt, niet gehuwd is of meerderjarig is verklaard. Art. 233 Boek 1 BW en 234 Boek 1 BW - Zie ook: nadere verklaring handlichting onderdeel minderjarige verdachte tegenstelling meerderjarigheid

minderjarige verdachte Eng.: suspect under age : jeugdrecht - persoon die ten tijde van het begaan van een strafbaar feit jonger is dan 18 jaar. Afhandeling van (jeugd)zaken van eenvoudige aard gebeurt veelal via Halt(bureaus). Bijv. niemand kan strafrechtelijk worden vervolgd voor een feit begaan voordat hij de leeftijd van 12 jaar heeft bereikt. Art. 77a WvSr - Zie ook: nadere verklaring HALT-afdoening tegenstelling meerderjarige verdachte

mini-instructie Eng.: mini instruction : strafrecht - onderzoek van de rechter-commissaris op verzoek van een verdachte. Bijv. het horen van getuigen of andere onderzoekshandelingen. Art. 36a WvSr - Zie ook: nadere verklaring rechter-commissaris (RC) / onderzoeksrechter nadere verklaring verdachten

minimale beperkingen Eng.: minimal restrictions : mensenrechten - het beginsel dat (grond)rechten niet verder mogen worden beperkt dan strikt noodzakelijk is voor het doel van de beperking. Art. 15 Grondwet

minister Eng.: minister : staatsrecht - verantwoordelijk hoofd van een departement van de regering. Art. 42 Grondwet - Zie ook: nadere verklaring ministeriële verantwoordelijkheid nadere verklaring technocratie hierarchische verhouding ministerraad

minister president Eng.: prime minister : staatsrecht - de voorzitter van de ministerraad.

Minister van Staat Eng.: Dutch Minister of State : staatsrecht - eretitel: minister zonder portefeuille, het zijn vaak oudgediende politici die om advies worden gevraagd.

minister zonder portefeuille : strafrecht - De ~ behartigt meestal een bepaald deel van een staatstaak, waarvoor echter geen zelfstandig departement is ingesteld (zie bijvoorbeeld de minister van Ontwikkelingssamenwerking. Deze minister is niet belast met de leiding van een ministerie, zijn ambtelijk apparaat is ondergebracht op het ministerie van Buitenlandse Zaken). (Winkler Prins)

minister zonder portefeuille : staatsrecht - de minister is verantwoordelijk voor een bepaald beleidsterrein, maar heeft niet de leiding over een departement. De ~ heeft, anders dan staatssecretarissen, zitting in de ministerraad en kan dus ook meestemmen over alle beslissingen. De benoeming van een minister speciaal voor een bepaald beleidsterrein is een teken dat men dit onderwerp belangrijk vindt. Bijv. de minister voor Ontwikkelingssamenwerking. De ambtenaren die zich met dit onderwerp bezighouden, werken bij het ministerie van Buitenlandse Zaken. Het budget van ontwikkelingssamenwerking maakt ook onderdeel uit van de begroting van Buitenlandse Zaken.

ministeriële beschikking Eng.: ministerial decree : staatsrecht - besluit van de minister ter invoering en nadere uitwerking van een wet of algemene maatregel van bestuur. Bij de totstandkoming zijn in het algemeen de ministerraad en de Raad van State niet betrokken. Art. 552hh WvSv - Zie ook: nadere verklaring wet / (mv.) wetten / lex nadere verklaring algemene maatregel van bestuur (AMvB) niet gelijk aan pseudowetgeving

ministeriële beschikking Eng.: ministerial order : staatskundig - politiek - besluit van de minister ter invoering en nadere uitwerking van een wet of algemene maatregel van bestuur. Bij de totstandkoming zijn in het algemeen de ministerraad en de Raad van State niet betrokken. Zie ook: nadere verklaring wet nadere verklaring algemene maatregel van bestuur (AMvB) niet gelijk aan pseudo-wetgeving

ministeriële regeling (MR) : staatrecht - regeling die gemaakt wordt door een minister, zonder dat de regering of de Eerste of Tweede Kamer er aan te pas komen. Een minister heeft de bevoegdheid tot het uitvaardigen van een ~ niet op grond van de Grondwet, maar van de regering en Staten-Generaal. In principe hebben alleen regering en Staten-Generaal gezamenlijk de bevoegdheid om wetten te maken. Maar omdat we veel regels kennen, zou het ondoenlijk zijn om alle regels via de Eerste en Tweede Kamer te laten lopen. Daarom wordt in de Kamers vaak besloten over raamwetten, die vervolgens worden uitgewerkt in AMvB's of ~. Een ~ wordt voorbereid op het departement van de betreffende minister en vervolgens gepubliceerd in de staatscourant. Daarmee is de regeling van kracht.

ministeriële verantwoordelijkheid Eng.: ministerial responsibility : staatsrecht - verantwoordelijkheid van de minister die zich uitstrekt tot politieke uitlatingen of daden van het koningshuis. Art. 42 Grondwet - Zie ook: nadere verklaring minister nadere verklaring staatshoofd

ministeriële verklaring van geen bezwaar : vennootschapsrecht - verklaring van de minister van Justitie dat hem van geen bezwaren is gebleken, benodigd om een besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (BV) te kunnen oprichten. Art. 179 Boek 2 BW en 68 Boek 2 BW - Zie ook: nadere verklaring minister hierarchische verhouding besloten vennootschap (BV)

ministeriële verordening : staatsrecht - algemeen verbindend voorschrift, op basis van een wet of koninklijk besluit, uitgevaardigd door een minister.

ministerie Eng.: departement : staatsrecht - ambtelijk apparraat onder een minister.

ministerie van Algemene Zaken (Min. AZ) Eng.: ministry of General Affairs : staatsrecht - het ~ valt onder de politieke verantwoordelijkheid van de minister-president. Tot het ministerie behoren o.a. het Kabinet van de Minister-President, de Rijksvoorlichtingsdienst en het bureau van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. De politieke leiding van het ministerie van Algemene Zaken is in handen van minister-president Balkenende. (bron: Min. AZ)

ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties (Min. BZK) : staatsrecht - het ~ beslaat terreinen uiteenlopend van de bestuurlijke inrichting van Nederland tot een loopbaanbeleid voor de politie, van de Grondwet tot rampenbestrijding, en van de kwaliteit van de rijksdienst tot de binnenlandse veiligheid. Die taken worden uitgevoerd in nauwe samenwerking met de gemeenten, de provincies en de andere ministeries. De politieke leiding van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is in handen van minister Pechtold en minister Remkes. (bron: Min. BZK)

ministerie van Buitenlandse Zaken (Min, BUZA) Eng.: Ministry of Foreign Affairs : staatsrecht - het ~ is de spil in de communicatie tussen de Nederlandse regering en de regeringen van andere landen en tussen de Nederlandse regering en internationale organisaties. Het ministerie coördineert het buitenlands beleid van de Nederlandse regering en voert dit uit. Het ministerie opereert zowel vanuit het departement in Den Haag als vanuit de meer dan 150 ambassades, permanente vertegenwoordigingen en consulaten-generaal verspreid over de hele wereld. De politieke leiding van het ministerie van Buitenlandse Zaken is in handen van minister Bot en minister van Ardenne. (bron: Min. buza)

ministerie van Defensie (Min. Def) Eng.: Ministry of Defence : staatsrecht - het ~ gaat over de verdediging van het eigen en bondgenootschappelijke grondgebied, inclusief de Nederlandse Antillen en Aruba, bescherming en bevordering van de internationale rechtsorde en stabiliteit, ondersteuning van civiele autoriteiten bij rechtshandhaving, rampenbestrijding en humanitaire hulp, zowel nationaal als internationaal. De politieke leiding van het ministerie van Defensie is in handen van minister Kamp. (bron: Min. Def)

ministerie van Economische Zaken (Min. EZ) : staatsrecht - het ~ heeft als missie het bevorderen van duurzame economische groei in Nederland. Het directoraat-generaal Economische Politiek draagt aan deze missie bij door het bevorderen van een goed functionerende Nederlandse economie over de volle breedte. Door in Nederland en Europa die onderwerpen op te pakken, die de groei en concurrentiekracht van de Nederlandse economie raken. Oftewel: groei in Nederland, groei in Europa, concurrentie op markten en een sterke positie van de consument. De politieke leiding van het ministerie van Economische Zaken is in handen van minister Brinkhorst. (bron: Min. EZ)

ministerie van Financiën (Min. Fin) Eng.: Finance Department : staatsrecht - het ~ bewaakt de schatkist en werkt aan een financieel gezond en welvarend Nederland. De politieke leiding van het ministerie van Finacïen is in handen van minister Zalm. (bron: Min. Fin)

ministerie van Justitie Eng.: minister of justice : vreemdelingenrecht - het ~ is onder meer verantwoordelijk voor het vreemdelingenbeleid van de Nederlandse overheid. (bron: Min. Jus.) Zie ook: nadere verklaring Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) nadere verklaring staatssecretaris van Justitie onderdeel Bureau Kabinetszaken onderdeel Openbaar Ministerie (OM)

ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (Min. LNV) : staatsrecht - het ~ werkt aan duurzaam en innovatief ondernemerschap in de landbouw en visserij, aan voedselveiligheid en -kwaliteit, aan vitale natuur en een vertrouwd platteland. De politieke leiding van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit is in handen van minister Veerman. (bron: Min. LNV)

ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (Min. OCW) : staatsrecht - het ~ werkt aan een slim, vaardig en creatief Nederland. Het ministerie werkt voor mensen. Leerlingen, studenten en hun ouders. Kunstenaars, museumdirecteuren en leraren. Onderwijzers en docenten van primair tot hoger onderwijs. Wetenschappelijk onderzoekers. Medewerkers van radio en televisie, bibliotheken en kunstinstellingen. Deze opsomming is nog verre van compleet. Beleid wordt gemaakt vóór mensen, dóór mensen. De bewindslieden, bestuur, leidinggevenden en medewerkers van het ministerie werken er dagelijks hard aan. De politieke leiding van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is in handen van minister van der Hoeven. (bron: Min. OCW)

ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (Min. SZW) Eng.: Ministry of Social Affairs and Employment : staatsrecht - De taak van dit ministerie is het stimuleren van werkgelegenheid, moderne arbeidsrelaties en een activerende sociale zekerheid. Het ~ staat voor het stimuleren van de werkgelegenheid, moderne arbeidsrelaties en een activerende sociale zekerheid. De politieke leiding van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is in handen van minister De Geus en staatssecretaris Van Hoof. (2005)

Ministerie van Verkeer en Waterstaat (Min. VenW) : staatsrecht - onder het motto ‘Vertrouwd met water, vooruitstrevend in verbindingen’, werkt het ~ aan de duurzame bescherming tegen het water en aan veilige verbindingen van internationale kwaliteit. Ze maken daarvoor vernieuwend beleid en zorgen voor de uitvoering en handhaving. Met als belangrijkste uitgangspunten de bereikbaarheid, veiligheid en leefbaarheid van Nederland. En met oog voor de eigen verantwoordelijkheden van burgers, bedrijven en andere overheden. De politieke leiding van het ministerie van Verkeer en Waterstaat is in handen van minister Peijs. (bron: Min. VenW)

ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (Min. VWS) : staatsrecht - zorg voor mensen in een gezonde samenleving. Dat is het motto van het ~. Zorg voor ouderen en jongeren en voor mensen met een lichamelijke of verstandelijke handicap. Ongeveer 5000 ambtenaren van dit ministerie maken het overheidsbeleid op het terrein van de gezondheidszorg, de maatschappelijke zorg en sport. De politieke leiding van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sprot is in handen van minister Hoogervorst. (bron: Min. VWS)

ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (Min. VROM) : staatsrecht - het ~ stelt zichzelf de volgende prioriteiten: het scheppen van een prettige woonomgeving, het voeren van een ruimtelijk ontwikkelingsbeleid en de ontwikkeling van een duurzame toekomst. Het ministerie van VROM ontstond in 1982. Toen werd het beleidsterrein milieubeheer toegevoegd aan volkshuisvesting en ruimtelijke ordening. De politieke leiding van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer is in handen van minister Dekker. (bron: Min. VROM)

Ministeriele Verordening Eng.: Ministerial Order : staatsrecht - besluit met algemene gelding van een minister, meestal uitgevaardigd om een wet of AMvB uit te voeren. De bevoegdheid van de minister om een ~ uit te vaardigen moet in de wet geregeld zijn. Een voorbeeld van een ~ is het Voorschrift Vreemdelingen. Een ~ wordt ook wel ministeriële regeling genoemd.

minister-president / premier Eng.: prime minister : staatsrecht - voorzitter van de ministerraad en minister van Algemene Zaken. De ~ is ministerieel verantwoordelijk voor het optreden van de leden van het Koninklijk Huis. De minister-president is als minister gelijk aan alle andere ministers. Als voorzitter van de ministerraad is hij verantwoordelijk voor de eenheid en de coördinatie van het beleid. Om die verantwoordelijkheid waar te maken, heeft hij bevoegdheden die de andere ministers niet hebben. Zo is de ~ verantwoordelijk voor het opstellen van de agenda van de ministerraad. De bevoegdheden staan omschreven in het Reglement van orde voor de ministerraad. (bron: RVD) Art. 45 Gw

ministerraad Eng.: council of ministers : staatsrecht - vergadering van alle ministers. Art. 35 Grondwet - Zie ook: onderdeel minister hierarchische verhouding kabinet niet gelijk aan raad van ministers van het Koninkrijk

ministriële dispositie : staatsrecht - ministerieel besluit van algemene aard. Art. 12 wet ab - Zie ook: onderdeel tijdelijk besluit onderdeel algemene maatregel van bestuur (AMvB)

ministriële regeling Eng.: ministerial regulation : staatsrecht - besluit van de minister, meestal ter uitvoering van een wet of algemene maatregel van bestuur. Dit kan in de vorm van een ministeriële beschikking, welke voor een concreet geval is, of een ministeriële verordening, welke van algemene aard is.

minnelijke schikking / schikken / geschikt / transactie / transigeren / getransigeerd Eng.: equitable agreement : mediation - beslechting door partijen van hun geschil(len), tot standgekomen in goed onderling overleg, al dan niet door tussenkomst van een derde partij bijv. een mediator, advocaat of rechter. Art. 46d Advw en 1069 Rv - Zie ook: niet gelijk aan conflictbemiddeling / mediation niet gelijk aan Alternative Dispute Resolution / (oneigen.) Anders Dan Rechtspraak (ADR)

minuut / minuutakte Eng.: minute : notarieel recht - akte die de notaris onder zich heeft.

minuut van vonnis Eng.: original of the decree : burgerlijk procesrecht - origineel exemplaar van een vonnis. De ~ blijft bij de griffier. Partijen ontvangen kosteloos een grosse of afschrift van de uitspraak. Art. 31 Rv - Zie ook: niet gelijk aan grosse / (mv.) grossen nadere verklaring expeditie

minuutplans : ruimtelijke ordening - de oorspronkelijke kadastrale kaarten op schaal 1:1250, 1:2500 en 1:5000, die in 1832 van kracht werden en een momentopname vormen. Bij een wijziging van de grenzen of de bebouwing van afzonderlijke percelen legde de landmeter de nieuwe situatie vast op zgn. hulpkaarten. De wijzigingen in de ~ zelf zijn aan de hand hiervan bijgehouden op zgn. bijbladen. Werd het aantal mutaties te groot, dan werd een nieuw plan vervaardigd. (bron: Utrechts archief)

misantroop / misantropisch : criminologie - persoon die mensen haat; zeer onvriendelijk persoon.

misbruik van eigendomsrecht Eng.: abuse of title : zakenrecht - de persoon aan wie het eigendomsrecht toekomt, kan dat recht niet inroepen voor zover hij dat recht misbruikt. Art. 13 Boek 3 BW

misbruik van gezag : staatsrecht - positie en bevoegdheden, voortvloiende uit het gezag, gebruiken voor een ander doel dan waarvoor het gezag bedoeld is.

misbruik van omstandigheden Eng.: abuse of circumstances : vermogensrecht - soort wilsgebrek. Situatie waarin een persoon een ander beweegt tot het doen van een bepaalde rechtshandeling, terwijl hij weet dat die ander verkeert in noodtoestand, afhankelijkheid, abnormale geestestoestand of onervarenheid. Een dergelijke rechtshandeling is vernietigbaar. Art. 44 Boek 3 BW en 52 Boek 3 BW - Zie ook: hierarchische verhouding abnormale geestestoestand bij rechtshandelingen niet gelijk aan bedreiging / bedreigen / bedreigd niet gelijk aan bedrog hierarchische verhouding gerechtelijke vernietiging / gerechtelijk vernietigen / gerechtelijk vernietigd

misbruik van procesrecht : procesrecht - bevoegdheid om te procederen misbruiken met het enkele doel de tegenpartij dwars te zitten. 0:00 Boek 3 BW

misbruik van rechtspersonen : strafrecht - Het onoorbaar gebruiken van een rechtspersoon. Bijv. het gebruiken van een besloten vennootschap voor het witwassen van crimineel geld.

misdaad : strafrecht - zwaar vergrijp (het woord komt in de Nederlandse straFwetgeving niet voor).

misdaadbeheersing Eng.: crime control : strafprocesrecht - één van de doelen van politie en justitie. Er wordt getracht om de misdaad in de samenleving te bestrijden. Zie ook: nadere verklaring justitie

misdrijf Eng.: felonie / indictable serious offence : strafrecht - strafbaar feit opgenomen in boek II van het Wetboek van strafrecht. Bijv. diefstal, moord. Zie ook: tegenstelling overtreding / (mv.) overtredingen / overtreden onderdeel ambtsmisdrijf / ambtsdelict onderdeel halsmisdrijf / halsmisdaad

misdrijf tegen het openbaar gezag / (mv.) misdrijven tegen het openbaar gezag : strafrecht - strafbaar feit gericht tegen ambtenaren en/of hun instituten, waardoor hun integriteit en gezag worden aangetast. Bijv. tegen het Openbaar Ministerie door een gevangene te bevrijden of tegen de notaris door diens zegel te verbreken. Art. 191 WvSr en 199 WvSr - Zie ook: niet gelijk aan ambtsmisdrijf / ambtsdelict nadere verklaring misdrijf nadere verklaring Openbaar Ministerie (OM)

misdrijven tegen de koninklijke waardigheid : strafrecht - aanslag op leven of vrijheid, aanranding, belediging etc. tegen de persoon van de Koning, zijn echtgenoot, of zijn vermoedelijke opvolger of diens echtgenoot. Art. 108 WvSr

misdrijven tegen de menselijkheid : mensenrechten - volkenrechtelijke misdrijven zowel in oorlogstijd als in tijden van vrede, bestaande in het vervolgen, mishandelen of uitmoorden van bevolkingsgroepen op grond van raciale, politieke of godsdienstige overwegingen. (Winkler Prins)

mishandeling / mishandelen / mishandeld Eng.: assault : strafrecht - opzettelijk toebrengen van pijn of lichamelijk letsel. Max. gevangenisstraf van 4 jaren of een boete van € 11.250,-. Art. 300 WvSr - Zie ook: nadere verklaring beledigde of benadeelde partij nadere verklaring misdrijf onderdeel kindermishandeling

misleidende publicatie : aansprakelijkheidsrecht - Wanneer iemand krachtens deze titel jegens een ander aansprakelijk is ter zake van een onjuiste of door onvolledigheid ~ van gegevens van feitelijke aard, kan de rechter hem op vordering van die ander veroordelen tot openbaarmaking van een rectificatie op een door de rechter aan te geven wijze. Art. 167 Boek 6 BW

misleidende reclame : verbintenissenrecht - een professionele handelaar die onjuiste aanbiedingen doet ten aanzien van o.a. de aard, hoeveelheid, hoedanigheid, eigenschappen of gebruiksmogelijkheden van de aangeboden goederen of diensten, handelt onrechtmatig. Art. 194 Boek 6 BW en 18 Boek 7 BW - Zie ook: nadere verklaring onrechtmatige daad (OD) tegenstelling recht van reclame / reclamerecht

mislukte uitlokking : strafrecht - Poging om een ander door een der in artikel 47, eerste lid onder 2e , vermelde middelen te bewegen om een misdrijf te begaan, is strafbaar, met dien verstande dat geen zwaardere straf wordt uitgesproken dan ter zake van poging tot het misdrijf of, indien zodanige poging niet strafbaar is, ter zake van het misdrijf zelf kan worden opgelegd, Indien degene die men wenst aan te zetten tot het misdrijf niet meewerkt, is er toch sprake van strafbaarheid, tenzij er sprake is van vrijwillige terugtred. Art. 46a WvSr en 46b WvSr

missie : diplomatiek recht - vertegenwoordiging van een staat bij een buitenlandse regering, een ambassade.
opdracht, bijv. de missie van een delegatie

misverstanden : vermogensrecht - abuis, vergissing. Bijv. de gevolgen van bepaalde ~ in het handelsverkeer kunnen op basis van het vertrouwensbeginsel niet worden gerepareerd. Art. 35 Boek 3 BW - Zie ook: nadere verklaring vertrouwensbeginsel

mitigatie / mitigeren / gemitigeerd : rechtswetenschap - matigen, verzachten. Zie ook: niet gelijk aan matigingsrecht van de rechter

mitsdien te horen eis doen en concluderen : burgerlijk procesrecht - kop (in hoofdletters) in het slot van de dagvaarding waarna de vorderingen tegen de gedaagde volgen. Zie ook: nadere verklaring dagvaarding / (mv.) dagvaardingen / dagvaarden / gedagvaard

Mobiel Toezicht Vreemdelingen : vreemdelingenrecht - De Koninklijke Marechaussee houdt in de grensstreek met Duitsland en België controle op personen die grensganger zijn en Nederland inreizen, met het doel illegale immigratie in een zo vroeg mogelijk stadium tegen te gaan. (bron: Min. Jus.) Zie ook: nadere verklaring Koninklijke Marechaussee (Kmar)

mobilia non habent sequelam : - Latijn: roerend goed heeft geen gevolg. Met gevolg wordt hier bedoeld: zaaksgevolg of droit de suite, d.w.z. het feit dat een onroerend goed dat met een beperkt recht (bijv. hypotheek) is bezwaard, na de overdracht van dat goed nog steeds bezwaard is. Het beperkt recht, bijv. de hypotheek, gaat als het ware met het goed mee. Daarom is het van belang dat de notaris bij verkoop en overdracht van een woning (onroerend goed) onderzoekt of er nog steeds een hypotheek op die woning rust. Als dat zo zou zijn, zou de nieuwe eigenaar behalve de woning, ook de hypotheek van zijn voorganger verkrijgen. Zaaksgevolg geldt niet voor roerende zaken (zoals bijv. een tafel). Roerende zaken volgen de persoon die ze bezit. Art. 2 Boek 5 BW

mobilia non habent situm : - Latijn: roerende zaken hebben geen plaats: de plaats waar de roerende zaak zich bevindt, is niet van belang. Art. 2 Boek 5 BW

mobilia sequuntur personam : - Latijn: roerende zaken volgen de persoon. Zie mobilia non habent sequelam Art. 2 Boek 5 BW

mobilisatie : oorlogsrecht - het oproepen van personen voor krijgsdienst in tijd van oorlog en het gereedmaken van een leger voor oorlog.

modale werknemer : arbeidsrecht - werknemer met een gezin met twee kinderen beneden zestien jaar en een looninkomen dat net beneden een bepaalde geldelijke grens ligt.

modaliteit : overeenkomstenrecht - de vorm waarin iets kan worden gegoten; wijze waarop aan iets uitvoering kan worden gegeven. Bijv. een contract.

model : tekeningen- of modellenrecht - nieuw driedimensionaal uiterlijk van een voortbrengsel dat een gebruiksfunctie heeft. Een dergelijk ~ kan onder het regiem van de BTMW worden beschermd. Art. 1 btmw en 2 btmw - Zie ook: nadere verklaring Eenvormige Beneluxwet op Tekeningen of Modellen (BTMW)

model van nijverheid : modellenrecht - driedimensionale uiterlijk van een gebruiksvoorwerp; de vorm waarin een gebruiksvoorwerp, zoals een lamp of een paar schoenen, is gegoten. De maker van een model wordt wettelijk beschermd. Art. 1 BTMW

modelbouwverordening (MBV) : bouwrecht - voorbeeld voor de gemeentelijke bouwverordening, opgesteld door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten in samenwerking met de rijksoverheid. Zie ook: hierarchische verhouding bouwverordening

modelovereenkomst / modelcontract : overeenkomstenrecht - standaardovereenkomst die veelvuldig wordt overgenomen of waaraan bepaalde bedrijfstakken zich plegen te houden, omdat anders telkens opnieuw het wiel moet worden uitgevonden. Bijv. de horeca-cao, de modelhuurovereenkomst voor bedrijfsruimte, of softwarelicentie van de FenIT. Art. 214 Boek 6 BW

modelreglement van splitsing : burenrecht - reglement waarin de rechten en plichten van eigenaren van appartementen ten opzichte van elkaar staan beschreven. Verder bevat een splitsingsreglement o.a. regels over de Vereniging van Eigenaren en over hoe besluiten genomen worden. Van splitsingsreglementen bestaan zgn.standaard of ~. Art. 109 Boek 5 BW en 117 Boek 5 BW

moderne richting : penitentiair recht - reformbeweging in het gevangeniswezen met o.a. de invoering van TBS, vervroegde invrijheidsstelling en jeugdstrafrecht; keert zich tegen de vergeldingsgedachte.

modificatie / modificeren / gemodificeerd : rechtswetenschap - wijzigen, veranderen; aanpassen.

modus : - Latijn: manier, wijze.

modus operandi (MO) : criminologie - Latijn: wijze waarop een mogelijke dader opereert.

modus quo : rechtswetenschap - manier waarop

modus vivendi : - Latijn: manier van samenleven.

moedermaatschappij : rechtspersonenrecht - een rechtspersoon die meer dan de helft van de stemrechten in de algemene vergadering van een andere rechtspersoon (de 'dochter') kan uitoefenen, of die meer dan de helft van de bestuurders of commissarissen van die andere rechtspersoon kan benoemen of ontslaan. Art. 24a Boek 2 BW en 2 wet eor - Zie ook: nadere verklaring dochtermaatschappij nadere verklaring holding

moederrecht Eng.: parental right : vermogensrecht - rechten waaruit het beperkte recht is afgeleid. Elk zelfstandig en overdraagbaar recht kan als ~ van beperkte rechten fungeren. Zie ook: onderdeel beperkt recht / (mv.) beperkte rechten / dochterrecht

mogelijkheidsbewustzijn : strafrecht - aspect van (voorwaardelijke) opzet; de mogelijke gevolgen van een strafbaar feit voor lief nemen.

mogendheid : internationaal publiekrecht - staat. Het woord ~ wordt meestal gebruikt in de uitdrukking vreemde ~, d.w.z. een buitenlandse (niet-Nederlandse) staat.

molesteren Eng.: molest : strafrecht - moedwillig overlast of hinder (laten) veroorzaken.

momentum : bankrecht - Latijn: periode waarin een duidelijke beweging is te zien, omhoog dan wel omlaag, van koersen of winsttaxaties. Bijv. koers~, winst~. (bron: beleggingsplein.nl) Zie ook: niet gelijk aan moratorium

mondeling vonnis Eng.: verbal judgement : strafprocesrecht - in strafzaken spreekt de politierechter of de kantonrechter ter zitting meestal direct het vonnis uit. Art. 378 WvSv - Zie ook: nadere verklaring politierechter nadere verklaring strafrechtelijke sanctie

mondelinge overeenkomst Eng.: verbal agreement : overeenkomstenrecht - tussen partijen gemaakte mondelinge afspraken. Een ~ is - uitzonderingen daargelaten - volkomen rechtsgeldig, maar kan bewijsproblemen opleveren als een der partijen de inhoud van de gemaakte afspraken betwist. Art. 213 Boek 6 BW en 226 Boek 6 BW - Zie ook: tegenstelling contracten tegenstelling notariële akte

mondelinge tenlastelegging : strafrecht - tenlastlegging van strafverzwarende omstandigheden die niet eerder ten laste gelegd zijn, maar pas op de terechtzitting zijn gebleken. De officier kan deze omstandigheden bij requisitoir alsnog naar voren brengen. Art. 312 WvSv

mondialisering / globalisering / internationalisatie : economie - het verschijnsel dat de economie, maar ook bijv. technologie, als gevolg van het verdwijnen van nationale grenzen en deregulering, op wereldwijde schaal plaatsvinden. Tegenstanders van ~ protesteren tegen de prominente rol die zgn. multinationals hierin spelen en tegen de gevolgen die ~ voor het milieu en de sociale wetgeving heeft.

mondig : personen- en familierecht - meerderjarig;
inspraak eisend. Het woord ~ wordt veel gebruikt in de uitdrukking ~e burger, d.w.z. een burger die eist dat politici of autoriteiten naar hen luisteren.

monetair beleid Eng.: monetary policy : Europees recht - beleid van de overheid (m.n. Min. Fin.) dat gericht is op de stabiliteit van de (eigen) munt (In Nederland: de euro). De Europese Centrale Bank is verantwoordelijk voor het ~ in Europa. Voor de uitvoering van het ~ in Nederland is De Nederlandsche Bank (DNB) verantwoordelijk. Het ~ is vastgelegd in Verdrag betreffende de Europese Unie, Maastricht 1992.

Monetair Comité Eng.: Monetary Comity : Europees recht - overlegorgaan van de EG bestaande uit vertegenwoordigers van de centrale banken en de regeringen van de lidstaten van de EG en de Europese Commissie. Het ~ is met ingang van 1 januari 1999 vervangen door het Economisch en Financieel Comité. (bron: DNB) Zie ook: hierarchische verhouding Economisch en Financieel Comité (EFC) nadere verklaring Europese Unie (EU)

monetariseren : economie - in euro's uitdrukken. Bijv. ~ van de kosten.

monisme Eng.: monism : internationaal publiekrecht - leer waarbij de nationale rechtsregels ondergeschikt zijn aan de overkoepelende internationale rechtsorde. Regels van internationaal recht kunnen rechtstreeks rechten en verplichtingen in het nationale recht doen ontstaan, ongeacht of dit internationale recht in het nationale recht is omgezet of niet. Art. 94 Grondwet - Zie ook: tegenstelling dualisme

monisme Eng.: monism : ondernemingsrecht - opvatting dat een balans of winstbepalend of vermogensbepalend kan zijn, maar niet beide. Art. 94 Grondwet - Zie ook: tegenstelling dualisme

monistisch stelsel : staatsrecht - systeem waarin de regering slechts als uitvoerder van de wil van het parlement wordt gezien;
regeringsvorm waarin het regeringsbeleid totstandkomt in intern onderling beraad tussen het kabinet en de regeringsfracties, dus zonder de oppositie erbij te betrekken.

monistische opvatting Eng.: monistic doctrine : staatsrecht - nationale rechtsregels worden gezien als ondergeschikt aan een overkoepelende internationale rechtsorde. Art. 93 Grondwet - Zie ook: tegenstelling dualistische opvatting

monogamie Eng.: monogamy : personen- en familierecht - het beginsel dat een persoon tegelijkertijd slechts met één andere persoon door het huwelijk verbonden kan zijn. Art. 33 Boek 1 BW

monografie Eng.: monografy : rechtswetenschap - juridische verhandeling over een enkel onderwerp. Zie ook: nadere verklaring betoog / betogen / betoogd nadere verklaring pleidooi / pleiten

monopolie Eng.: monopoly : economie - recht dat men met uitzondering van anderen heeft tot het verhandelen of het verrichten van iets. Art. 24 mdw

monsterboekje Eng.: muster book : zeerecht - boekje dat door het Hoofd van de Scheepvaartinspectie op verzoek wordt afgegeven aan ieder die voldoet aan bij algemene maatregel van bestuur te stellen regels. Het bevat gegevens over de persoon van de houder (zoals opleiding en werkervaring) en is 10 jaar geldig. Het ~ is het basisdocument voor de registratie van de bemanningsleden in het Centraal register bemanningsgegevens van de Divisie Scheepvaart. Art. 451 Wvk en 451e Wvk - Zie ook: nadere verklaring monsterrol

monsterneming : milieurecht - het nemen van monsters, d.w.z. stalen, kleine hoeveelheden van een bepaalde stof. Toezichthoudende ambtenaren hebben het recht monsters te nemen en te onderzoeken. Art. 5:18 AWB

monsterneming : strafprocesrecht - proefneming van een stof om het te onderzoeken.

monsterrol Eng.: muster roll : zeerecht - crewlijst; overzicht met daarin: de naam van de kapitein van een schip, de namen van de schepelingen en de hoedanigheid waarin iedere schepeling aan boord dienst doet, de naam van het schip, de met het schip te maken zeereis (of -reizen), naam van de zeewerkgever, en wie van de schepelingen de rang van officier zullen hebben. De kapitein van het schip is verplicht tot het opmaken van een ~ alvorens te vertrekken. Art. 451 Wvk en 451h Wvk - Zie ook: nadere verklaring monsterboekje

monument Eng.: listed building : bestuursrecht - een minstens 50 jaren oude onroerende zaak (pand of terrein) van bijzondere cultuurhistorische of archeologische waarde. Art. 1 mw - Zie ook: nadere verklaring onroerend goedrecht nadere verklaring onroerend goed / onroerende zaak

monumentenwet 1988 (MW) : bouwrecht - wet van 23 december 1988, die vooral strekt tot het behoud van monumenten van bouwkunst en archeologie en grotere betrokkenheid van lagere overheden bij dat behoud. Art. 1 mw en 3 mw

moord Eng.: murder : strafrecht - opzettelijk en met voorbedachten rade iemand van het leven beroven. Maximale gevangenisstraf levenslang. Art. 289 WvSr - Zie ook: nadere verklaring halsmisdrijf / halsmisdaad niet gelijk aan doodslag

moot court : rechtswetenschap - Engels: een vaak door docenten en rechters gespeelde rechtbank ten overstaan van wie rechtenstudenten leren een juridisch betoog mondeling te presenteren en te verdedigen. Zie ook: onderdeel pleidooi / pleiten