Typ hierboven uw zoekterm of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

log-files : privacyrecht - bestanden die interacties tussen een website en de buitenwereld bijhouden.

logistiek Eng.: logistic : economie - organisatie, planning, besturing en uitvoering van goederenstroom vanaf de ontwikkeling en de inkoop, via productie en distributie naar eindafnemer. Zie ook: nadere verklaring productie nadere verklaring goederenstroom tegenstelling distributie

logo : intellectuele eigendomsrecht - al dan niet beschermd merk- of handelsteken van een onderneming. Art. 52b mediAwet

loi du pavillon : staatsrecht - Frans: beginsel dat het recht van een staat geldt op een schip dat de nationaliteit heeft van die staat. Het ~ geldt dan ook als het schip zich buiten het gebied van die staat bevindt.

lokaalvredebreuk : strafrecht - het binnendringen of niet willen verlaten (op vordering van een bevoegd ambtenaar) van een voor de openbare dienst bestemd lokaal. Art. 139 WvSr

Lombroso-types : criminologie - criminele types, geboren misdadigers (antropologische school van C. Lombroso).

Lon Fuller : rechtsfilosofie - rechtsgeleerde schrijver die in zijn boek The Morality of LAw (1969) een pleidooi houdt voor essentiële beginselen, zonder welke van recht geen sprake kan zijn.

loods : vastgoedrecht - een gebouw, veelal van hout opgetrokken.

look-and-feel : informaticarecht - hoe een computerprogramma eruit ziet en hoe het zich naar de gebruiker toe gedraagt.

loon Eng.: wage : arbeidsrecht - beloning voor geleverde arbeid in het kader van een dienstbetrekking. Art. 616 Boek 7 BW en 620 Boek 7 BW - Zie ook: onderdeel provisie tegenstelling hulploon tegenstelling vindersloon tegenstelling courtage / makelaarsloon

loon- en prijsspiraal : economie - proces waarbij lonen en prijzen elkaar beurtelings opjagen; in een situatie van tekort aan werknemers, aan grondstoffen en aan krediet met hogere lonen, prijzen en rente als gevolg. Werknemers zien hun koopkracht door de prijsstijgingen uitgehold en gaan looneisen stellen. Als dan de lonen sterker stijgen dan de arbeidsproductiviteit, nemen de loonkosten per eenheid product toe. De fabrikant ziet zich op zijn beurt genoodzaakt die kostenstijging door te berekenen in zijn verkoopprijs. Deze prijsstijging roept weer nieuwe looneisen op, die weer worden doorberekend in de prijzen, enzovoort.

loon in natura : arbeidsrecht - loon dat niet in geld wordt uitbetaald, maar in goederen of diensten die een bepaalde waarde vertegenwoordigen. Bijv. de knecht ontving als loon een zak aardappelen. Art. 620 Boek 7 BW

loonaangifte : fiscaal recht - schriftelijke verklaring waarin het loon wordt meegedeeld aan de belastinginspecteur. Vanaf 1 januari 2006 doen alle werkgevers periodiek een gecombineerde ~ voor loonbelasting, de premie volksverzekeringen, de premies werknemersverzekeringen Zw, WW en WAO, en de nieuwe Zorgverzekeringswet (Zvw).

loonbelasting Eng.: wage tax : fiscaal recht - directe belasting die geheven wordt van werknemers of hun inhoudingsplichtige, van artiesten, van beroepssporters, van buitenlandse gezelschappen en van bij of krachtens de wet aan te wijzen andere natuurlijke personen. Art. 1 wet lb - Zie ook: nadere verklaring loon tegenstelling inkomstenbelasting (IB) nadere verklaring fiscus / belastingdienst

loonbelastingbeschikking : fiscaal recht - een eigen woningbezitter mag onder andere de hypotheekrente opvoeren als aftrekpost voor de inkomstenbelasting. In de meeste gevallen is het mogelijk de belastingaftrek vooraf te verrekenen, tegelijkertijd met de maandelijkse loonbetalingen. Hiervoor moet men bij de Belastingdienst een ~ aanvragen. (bron: huizenveiling.nl)

loonbeslag : beslagrecht - vorm van derdenbeslag waarbij de werkgever voor bepaalde duur een deel van het loon (tot het sociaal minimum) van de beslagen werknemer moet bevriezen of aan de beslaglegger of diens deurwaarder moet uitkeren. Art. 475b Rv en 633 Boek 7 BW

loonderving Eng.: loss of pay : - het niet genieten van inkomsten tengevolge van bijvoorbeeld ziekte, arbeidsongeschiktheid of werkloosheid. Bijv. in het Nederlands verzekeringsstel is de werknemer die door toedoen van een ander (tijdelijk) arbeidsongeschikt raakt gedekt tegen ~. Art. 107 Boek 6 BW en 34 WW

looneis : arbeidsrecht - eis van werknemer(s) om meer loon te ontvangen. Art. 618 Boek 7 BW

loonheffing : fiscaal recht - bedrag ter zake loonbelasting en premies dat op het loon wordt ingehouden. Meestal trekt de werkgever de ~ van het brutosalaris af. Art. 29 wwb

loonkosten : fiscaal recht - kosten die een werkgever heeft voor de werknemers die hij in dient heeft. ~ bestaan uit: brutoloon en sociale premies die de werkgever dient af te dragen. Zie ook: nadere verklaring sociale premies nadere verklaring brutoloon

loonpolitiek : verbintenissenrecht - afspraken over de ontwikkeling van de lonen met als 'spelers' werkgever- en werknemersorganisaties en de overheid.

loonronde : arbeidsrecht - periode van een opvolgende loonsverhoging.

loonvordering : arbeidsrecht - vordering van de werknemer op de werkgever. De vordering bestaat uit de loon die de werknemer ten (on)rechte niet ontvangen heeft. De werknemer kan deze ~ aanhangig maken bij de kantonrechter. Art. 680 Boek 7 BW - Zie ook: nadere verklaring werknemer nadere verklaring werkgever nadere verklaring kantonrechter

lopende zaken Eng.: affairs in hand : rechtswetenschap - geschillen en andere kwesties die nog niet zijn afgehandeld, maar ter beslechting onder de rechter zijn. Rolzittingen zijn zittingen waarop een ‘agenda’ van de ~ wordt bijgehouden.

los land : agrarisch recht - een stuk grond, zonder hoeve, dat onderwerp kan zijn van een pachtovereenkomst. Art. 1 pachtwet en 58 pachtwet - Zie ook: nadere verklaring pachtovereenkomst

losplicht : vervoersrecht - een vervoerder is verplicht om zaken uit een schip te lossen, behalve in het geval van bevrachting. Art. 483 Boek 8 BW

lossing : vermogensrecht - teruggave van het onderpand aan de pandgever, nadat die zijn verplichting jegens de pandhouder heeft voldaan. Bijv. de geldverschaffer geeft het verpande horloge aan de schuldenaar terug als die zijn geldlening heeft afbetaald. Art. 249 Boek 3 BW - Zie ook: nadere verklaring pand nadere verklaring onderpand

lostijd : vervoersrecht - tijd waarin goederen gelost kunnen worden;
de periode waarin goederen gelost kunnen worden.

loterij : verbintenissenrecht - mogelijkheid om met een lot mee te dingen naar prijzen of premies in geld of in natura.

lotto : overeenkomstenrecht - spel met schijfjes op genummerde kaarten (bingo) of loterij met een inzet op één of meer getallen.

lozingsverbod Eng.: discharge prohibition : milieurecht - het is verboden zich van afvalstoffen te ontdoen door deze - al dan niet in verpakking - buiten een inrichting op of in de bodem te brengen (lozen). Art. 10.2 WM

luchtpiraterij : strafrecht - het door één of meer personen door geweld, bedreiging met geweld of vreesaanjaging in de macht brengen of houden van een vliegtuig.

luchtrecht Eng.: law of the air : luchtrecht - rechtsgebied uit boek 8 Burgerlijk Wetboek en het Verdrag betreffende de internationale erkenning van rechten op luchtvaartuigen; vooral m.b.t. registratie van en (voor)rechten op vliegtuigen en overeenkomsten van goederen- en personenvervoer via de lucht. Art. 1300 Boek 8 BW en 1303 Boek 8 BW - Zie ook: hierarchische verhouding zeerecht

luchtvrachtbrief : vervoersrecht - vervoersdocument waarbij de vervoerde goederen worden beschreven die in een vliegtuig worden vervoerd.

lucida intervalla : verbintenissenrecht - Latijn: lichtmoment van bijv. een gestoord persoon die verder handelingsonbekwaam is; een rechtshandeling tijdens dat moment kan rechtsgeldig zijn.

lumpsum : aansprakelijkheidsrecht - Engels: een (groot) bedrag dat ineens ipv. in delen betaald wordt. Een ~ wordt soms uitgekeerd bij schade aan veel individuen; het bedrag wordt dan onder de gelaedeerden uitgekeerd.

Lycaeus : rechtswetenschap - Latijn: hoogste berg van Arcadië (gebied in Zuid-Griekenland), genaamd naar de legendarische heerser Lycaeus die in Arcadië de Spartaanse wet invoerde. ~ is het geregistreerde merk van Juridischwoordenboek.nl. Zie ook: hierarchische verhouding Woordenboek

lynchpartij / lynchen / gelyncht : strafrecht - het doden van een persoon door een opgebrachte menigte.

maand : strafrecht - periode van 30 dagen. Een gevangenisstraf van 1 ~ duurt dus 30 dagen. Art. 88 WvSr

maandcommissaris : strafrecht - lid van de Commissie van Toezicht; heeft tot taak toezicht te houden op de wijze van tenuitvoerlegging van TBS, kennis te nemen van klachten van patiënten/delinquenten, bemiddeling tussen patiënt en directie en zorg te dragen voor de afhandeling van klaagschriften; de leden van de commissie zijn bij tourbeurt maandcommissaris.

maat / (mv.) maten : advocatuur - partners of eigenaren van een advocatenkantoor. Zie ook: onderdeel bestuurders / directeuren nadere verklaring patroon / (mv.) patroons

maatmanloon : socialeverzekeringsrecht - het loon dat een persoon verdiend zou hebben als hij niet ziek zou zijn geworden;
het, aan loonontwikkelingen aangepaste, laatstverdiende loon.

maatregelen Eng.: non-punitive measures : strafrecht - schikking opgelegd na het begaan van een strafbaar feit, in plaats van of naast een straf. Bijv. terbeschikkingstelling, plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis, ontneming van wederrechtelijk verkregen voordeel, onttrekking van voorwerpen aan het verkeer. Art. 13 WvSr en 37 WvSr - Zie ook: nadere verklaring algemene maatregel van bestuur (AMvB) nadere verklaring beschikking nadere verklaring straffen onderdeel educatieve maatregel (EMA)

maatregelen : bestuursrecht - regelgeving van wetgevende aard, niet zijnde wetgeving in formele zin. Bijv. Algemene ~ van Bestuur (AMvB). Art. 22 Grondwet - Zie ook: nadere verklaring algemene maatregel van bestuur (AMvB) nadere verklaring beschikking nadere verklaring straffen onderdeel educatieve maatregel (EMA)

maatregelen in het belang van het onderzoek : strafprocesrecht - acties die tegen de voor onderzoek opgehouden verdachte kunnen worden bevolen. Bijv. foto's en vingerafdrukken nemen, afscheren van baard en hoofdhaar, dragen van bepaalde kleding ten behoeve van confrontatie. Art. 61a WvSv

maatregelen inaudita altera parte : burgerlijk procesrecht - Latijn: ~ die worden genomen zonder voorafgaand en diepgaand de andere partij te horen. ~ gelden kortgedingen waarin de gedaagde zijn standpunt niet uitvoerig heeft kunnen uiteenzetten terwijl zijn veroordeling wel vérstrekkende gevolgen heeft. In merkenrechtelijke kwesties moet dan een bodemprocedure worden ingesteld. Art. 50 trips - Zie ook: tegenstelling hoor en wederhoor / audi et alteram partem

maatregelrapportage Eng.: measures report : strafprocesrecht - rapportage van bijv. de reclassering over een persoon en diens strafrechtelijke verleden, verslavingen, psychische stoornissen aan de rechter of openbaar ministerie.

maatschap / (mv.) maatschappen Eng.: (informal) partnership : advocatuur - overeenkomst waarbij twee of meerdere personen zich verbinden om iets in gemeenschap te brengen, met het oogmerk om het daaruit ontstane voordeel met elkaar te delen. Bijv. een tandartsen~ of advocaten~. Art. 1655 Boek 7A BW en 1657 Boek 7A BW - Zie ook: onderdeel stille maatschap onderdeel openbare maatschap

maatschappelijk kapitaal Eng.: authorized capital : vennootschapsrecht - het kapitaal (minimaal NV € 45.000,-- en BV € 18.000,--) dat bij de oprichting van een vennootschap in de statuten is vastgesteld en dan moet zijn gestort. Art. 67 Boek 2 BW en 178 Boek 2 BW - Zie ook: onderdeel gestort kapitaal

maatschappelijk verkeer Eng.: social conduct : verbintenissenrecht - de manier waarop mensen in het dagelijkse leven met elkaar omgaan. Het ~ wordt in het Wetboek vaak gebruikt om normen over redelijkheid vast te stellen; algemene, niet per se op schrift vastgelegde regels over behoorlijk en zorgvuldig gedrag. Een handelen in strijd met wat in het ~ hoort, kan een onrechtmatige daad zijn. Art. 162 Boek 6 BW en 126 Boek 1 BW

maatschappelijk werk : sociaal recht - sociaal welzijnswerk en sociaal- juridisch advies.

maatschappelijke zetel : rechtspersonenrecht - hoofdkantoor van een bedrijf; formele vestigingsplaats van een rechtspersoon.

maatschappij : handelsnaamrecht - duidt aan dat de onderneming toebehoort aan een naamloze vennootschap, aan een besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid of aan een vereniging. Art. 4 hnw

maatschappij : politiek - Nederlandse samenleving in politiek, sociaal en/of economisch opzicht. Bijv. art 1 Wet instelling van de Orde van Oranje-Nassau: Er wordt een Orde ingesteld, strekkende tot vererende onderscheiding van Onze onderdanen of vreemdelingen, die zich jegens Ons en de staat of jegens de ~ op bijzondere wijze hebben verdienstelijk gemaakt.

maatschapverklaring : vennootschapsrecht - uitdrukkelijke contractuele bepaling dat alle maten, in tegenstelling tot het bepaalde in ar. 7A:1679 BW, bij het aangaan van een schuld hoofdelijke aansprakelijkheid aanvaarden voor het geheel. Art. 1680 Boek 7A BW en 1679 Boek 7A BW

maatstaf van heffing : fiscaal recht - maatstaf waarin is aangegeven hoe de waarde berekend moet worden waarover belasting wordt geheven. Bijv. de ~ voor het recht van schenking bepaalt dat het recht van schenking wordt geheven over hetgeen de begiftigde verkrijgt, eventueel na aftrek van aan de schenking verbonden lasten en verplichtingen, waardoor hetzij de schenker, hetzij een derde wordt gebaat. Art. 7 SW

machtenscheiding / scheiding der machten : staatsrecht - leer dat de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke macht gescheiden moeten zijn. Bijv. de ~ heeft tot gevolg dat alle drie de machten hun eigen bevoegdheden hebben en ieder hun eigen zelfstandigheid.

machtiging : rechtswetenschap - toestemming om al dan niet in naam en/of voor rekening van de persoon die de machtiging afgeeft (rechts)handelingen te verrichten. Art. 111 Boek 1 BW en 49 WvSv

Machtiging tot Voorlopig Verblijf (MVV) Eng.: Authorisation for a Provisional Stay : vreemdelingenrecht - visum waarmee een vreemdeling naar Nederland kan reizen om hier een verblijfsvergunning aan te vragen bij de vreemdelingendienst. Voordat de ~ wordt verstrekt, wordt gecontroleerd of de vreemdeling voldoet aan alle voorwaarden om in Nederland te verblijven. De ~ wordt aangevraagd en uitgereikt op een Nederlandse ambassade of consulaat. (bron: Min. Jus.)

machtigingsakte : rechtsgeschiedenis - in de 17de eeuw gebruikelijke akte ter bevestiging van aankoop van onroerend goed.

machtigingswet : staatsrecht - wet waarbij de wetgever de regering verregaande regelingsbevoegdheid geeft.

machtscriterium : strafrecht - functioneel daderschap; leidinggevende aan wie een (strafbare) handeling van een ondergeschikte kan worden toegerekend, indien de leidinggevende de macht heeft om aan die gedraging een einde te maken dan wel indien hij de handeling aanvaardt of pleegt te aanvaarden ("ijzerdraadcriteria").

machtsevenwicht / balance of powers : internationaal publiekrecht - doctrine tijdens de Koude Oorlog, volgens welke door middel van bewapening en dreiging over en weer, in het bijzonder met atoomwapens (de zogenoemde nuclear deterrent) de supermachten de Verenigde Staten en de Sovjet Unie een machtsevenwicht schiepen die een oorlog zou voorkomen. Beide blokken waren zich er immers van bewust dat een nucleaire oorlog tot algehele vernietiging van de mensheid zou leiden.

machtsmisbruik : rechtswetenschap - op een intimiderende, manipulerende of gewelddadige wijze gebruik maken van positie en bevoegdheden ten koste van degene(n) tot wie een vertrouwens- en/of gezagsrelatie bestaat.

machtsusurpatie : politiek - wederrechtelijk de politieke macht grijpen; machtsmisbruik. Bijv. de Evolutieleer zet door haar struggle for life veeleer tot deze ~ aan. (cit. Dr. A. Kuyper 1899)

Maghreblanden : vreemdelingenrecht - Noordafrikaanse landen ten westen van Egypte: Lybië Tunesië, Algerije en Marokko.

magistraat / (mv.) magistraten : staatsrecht - lid van de rechterlijke macht. Bijv. de strafrechter en officier van justitie zijn magistraten, de raadsman niet. Zie ook: onderdeel rechterlijke macht tegenstelling advocaat / advocaten / (oneigen.) advokaat

magistratuur : staatsrecht - verzamelnaam voor alle leden van de rechterlijke macht (rechters en Openbaar Ministerie). Art. XII wet OBg - Zie ook: onderdeel zittende magistratuur onderdeel staande magistratuur

maidenspeech : rechtswetenschap - de eerste keer dat een persoon die pas is geïnstalleerd voor een belangrijke functie, een rede voert voor een publiek.

maintenu : rechtswetenschap - Frans: gehandhaafd; handhaving van de openbare orde.

majesteitsschennis : staatsrecht - belediging van de soeverein (koning, vorst).

majoraat : erfrecht - voorrecht van de oudste zoon doordat de erfenis van het langstlevende ouder onverdeeld op hem overgaat. Geen geldend Nederlands recht. Zie ook: nadere verklaring majoreren

majoreren : effectenrecht - bij een emissie inschrijven op een groter aantal aandelen dan gewenst wordt in de veronderstelling dat slechts een deel van de gevraagde aandelen toegewezen wordt. Zie ook: niet gelijk aan majoraat nadere verklaring aandelenemissie

makelaar : handelsrecht - tussenpersoon die zijn bedrijf maakt van het verlenen van bemiddeling bij het totstandbrengen en het sluiten van overeenkomsten in opdracht en op naam van personen tot wie hij niet in een vaste dienstbetrekking staat. Art. 62 Wvk en 70 Wvk - Zie ook: nadere verklaring cargadoor / scheepsmakelaar

makelaarskantoor : vastgoedrecht - onderneming van bemiddelaar bij handel in roerende en onroerende zaken. Art. 62 Wvk en 70 Wvk

maker : auteursrecht - (intellectuele eigendom) persoon die het geestelijk voortbrengsel (boek, liedje, software) feitelijk heeft gemaakt of, indien dat in dienstverband is gemaakt, de werkgever. Art. 1 Aw en 7 Aw - Zie ook: nadere verklaring ontwerper

making : erfrecht - uiterste wilsbeschikking. Bijv. benoeming tot erfgenaam of een legaat. Art. 1 Boek 4 BW en 42 Boek 4 BW - Zie ook: nadere verklaring testament / uiterste wil / uiterste wilsbeschikking

mal jugé : staatsrecht - pertinent foute rechterlijke beslissing.

malitiis non est indulgendum : procesrecht - latijn: rechtsmisbruik moet niet worden geduld. Art. 13 Boek 3 BW

malversatie Eng.: malversation : accountancy - ongeregeldheid, zaken die niet kloppen, bijv. in de boekhouding.

manco : handelsrecht - tekort, gebrek of hetgeen ontbreekt bij aflevering.

mandaat Eng.: mandate : bestuursrecht - bevoegdheid om in naam van een bestuursorgaan besluiten te nemen. Art. 10:01 AWB - Zie ook: nadere verklaring attributie / attribueren / geattribueerd nadere verklaring delegatie van bevoegdheid / delegeren van bevoegdheid / gedelegeerde bevoegdheid nadere verklaring bestuursorgaan / (mv.) bestuursorganen

mandans : bestuursrecht - overheidsorgaan dat een mandaat geeft.

mandant / mandator : verbintenissenrecht - persoon die de volmacht aan de mandataris verstrekt; opdrachtgever. Art. 60 Boek 3 BW

mandataris : verbintenissenrecht - persoon die over voldoende volmacht beschikt. Art. 60 Boek 3 BW - Zie ook: nadere verklaring instaan voor volmacht nadere verklaring ondervolmacht / substitutie

mandateren : bestuursrecht - verlenen van een mandaat. Art. 13

mandatering : bestuursrecht - het rechtens (krachtens attributie of delegatie) bevoegde bestuursorgaan verleent aan een ander de bevoegdheid om namens hem bepaalde besluiten te nemen. ~ vindt vooral plaats aan ondergeschikten van het betrokken bestuursorgaan. (Van Wijk) Bijv. Besluit inzake ~ hardheidsclausule Successiewet. Art. 10:01 AWB

mandeligheid : burenrecht - bijzondere vorm van gemeenschappelijk eigendom van een onroerende zaak, die nuttig is voor twee of meer erven;
situatie waarbij een onroerende zaak een nuttig gemeenschappelijk eigendom is. Bijv. het scheidingsmuurtje of een sloot tussen twee akkers. Art. 60 Boek 5 BW en 162 onBW - Zie ook: nadere verklaring openbare registers nadere verklaring onroerend goed / onroerende zaak

mandement : kerkrecht - bisschoppelijke brief aan de gelovigen over actuele kwesties.

Mangel am Tatbestand : strafrecht - Duits: onvoldoende bewijs.

manifest : politiek - openbare verklaring van een partij, een politieke persoon enz. of (bn.) duidelijk, onmiskenbaar, overduidelijk.

manipulatie / manipuleren / gemanipuleerd Eng.: manipulate : verbintenissenrecht - op slinkse wijze beïnvloeden, hetgeen tot een wilsgebrek kan leiden. Bijv. hij krijgt altijd wat hij wil, dat doet hij door mensen te ~.

mantelconstructie : handelsrecht - logistieke constructie, waarbinnen de transacties tussen de interne klant en de externe dienstverlener zo direct mogelijk voor die interne klant tot stand kunnen worden gebracht.

mantelcontract / mantelovereenkomst / (mv.) mantelcontracten / mantelovereenkomsten : socialeverzekeringsrecht - overeenkomst die collectieve voorzieningen omvat, waarbij andere partijen zich kunnen aansluiten. Bijv. het ~ over de dekking van het WAO-gat.

mantelcontract / mantelovereenkomst / (mv.) mantelcontracten / mantelovereenkomsten : overeenkomstenrecht - overkoepelende overeenkomst met de hoofdlijnen van de wederzijdse, vaak repeterende verplichtingen, waardoor zakendoen in de toekomst slechts op detailniveau hoeft te worden besproken. Het ~ levert m.n. duidelijkheid en tijdwinst op. Zie ook: nadere verklaring zuivere intentieverklaring nadere verklaring wederkerige overeenkomst

manu militari : oorlogsrecht - Latijn: met de militaire hand. Met overheidsdwang, met de sterke arm.

manumissie : rechtsgeschiedenis - term voor het volgens bepaalde rechtsregels vrijgeven van slaven in Suriname van de 19e eeuw. Afgeleid van "manumissio", een begrip in het Romeinse recht, letterlijk vertaald: ‘zending uit de hand [van de meester]’.

manus militaris : - Latijn: de militaire hand. Vooral de Latijnse verbogen vorm manu militari wordt gebruikt in de betekenis van met de sterke arm of door overheidsdwang.

manus ministra : - Latijn: de dienende hand: de onmiddellijke, of directe, dader bij uitlokking of doen plegen.