Typ hierboven uw zoekterm of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

gremium : Europees recht - samenstelling van een beslis- en overlegorgaan. Bijv. de leden van het G-10 ~ worden twee maal per jaar geïnformeerd over de tenuitvoerlegging van de wet. Zie ook: onderdeel bestuursorgaan / (mv.) bestuursorganen

grensbewaking : vreemdelingenrecht - vorm van controle aan de grenzen van Nederland. Met grenzen wordt hier bedoeld: de lucht- en de zeehavens. (bron: Min. Jus.) Art. 1 vw 2000 - Zie ook: nadere verklaring Mobiel Toezicht Vreemdelingen

Grensbewakingscirculaire (Gc) : vreemdelingenrecht - in de ~ staan de meeste uitvoeringsinstructies die gelden in het beleid ten aanzien van de grensbewaking. (bron: Min. Jus.)

grenshospitium : vreemdelingenrecht - in het grenshospitium verblijven vreemdelingen die niet (langer) in Nederland mogen blijven en in aFwachting zijn van hun uitzetting. Het grenshospitium staat in Amsterdam bij de luchthaven Schiphol. (bron: Min. Jus.) Zie ook: hierarchische verhouding uitzetting / uitzetten / uitgezet

grensoverschrijdende bedreigingen : Europees recht - bedreigingen die niet gerelateerd zijn aan landsgrenzen. Bijv. bedreiging van de volksgezondheid door milieuvervuiling.

grensoverschrijdende criminaliteit : Europees recht - misdaden die zowel binnen als buiten de landsgrenzen worden voorbereid en uitgevoerd. Bijv. drugsdelicten.

grenspalen verplaatsen : staatsrecht - de grenzen van het Koninkrijk der Nederlanden zijn gegeven. Zij zijn veelal door verdragen met buurlanden bepaald. Verandering van grenzen is slechts mogelijk bij wet.

grief / (mv.) grieven Eng.: gravamen : strafprocesrecht - klachten, bezwaren tegen de beslissing van een rechtsprekende instantie. Bijv. ~ tegen een vonnis van arbiter of rechtbank. Art. 410 WvSv - Zie ook: nadere verklaring memorie van grieven

grievenstelsel : strafprocesrecht - systeem dat bij hoger beroep de discussie zich beperkt tot ,de bezwaren (de grieven), die appellant tegen de uitspraak in eerste instantie heeft aangevoerd. Art. 410 WvSv

griffie / (mv.) griffies Eng.: court registry : staatsrecht - afdeling van een gerecht dat verantwoordelijk is voor de schriftelijke vastlegging van hetgeen zich op een zitting afspeelt en de aan dat gerecht verbonden administratieve werkzaamheden. Art. 10 wet RO - Zie ook: nadere verklaring griffierechten / griffiekosten / vast recht nadere verklaring rechten / leges onderdeel griffier / (mv.) griffiers

griffie / (mv.) griffies Eng.: registry : politiek - staatskundig - afdeling die verantwoordelijk is voor de schriftelijke vastlegging van hetgeen zich op de zittingen afspeelt en administratieve werkzaamheden, bijv. van een rechtbank of een parlement. Zie ook: nadere verklaring griffierechten / griffiekosten nadere verklaring leges onderdeel griffier / (mv.) griffiers

griffie / (mv.) griffies Eng.: registry : staatskundig - afdeling die verantwoordelijk is voor de schriftelijke vastlegging van hetgeen zich op de zittingen afspeelt en administratieve werkzaamheden, bijv. van een rechtbank of een parlement. Zie ook: nadere verklaring griffierechten / griffiekosten nadere verklaring leges onderdeel griffier / (mv.) griffiers

griffiegeld Eng.: registration fee : burgerlijk procesrecht - griffierechten; vergoeding voor werkzaamheden van de griffie van een gerecht die partijen in het burgerlijk proces voor een procedure moeten betalen. Wet tarieven in burgerlijke zaken 16 e.nadere verklaring.

griffier / (mv.) griffiers Eng.: clerk / registrar : burgerlijk procesrecht - lid van de rechterlijke macht die alles wat er ter terechtzitting besproken wordt, schriftelijk vastlegt en verantwoordelijk is voor de aan het gerecht verbonden administratie. Bijv. uitgifte van vonnissen;
ambtenaar bij de Kamers der Staten-Generaal. Art. 28 Rv en 12a WvSv - Zie ook: hierarchische verhouding rechter

griffierechten / griffiekosten / vast recht Eng.: court registry fees : burgerlijk procesrecht - geldsom die procespartijen aan de griffie betalen voor haar verrichtingen in burgerlijke zaken. De hoogte van ~ is afhankelijk van het soort zaak en het belang van de zaak. Bijv. het ~ in kort gedingzaken bedraagt € 241,-- voor de gedaagde (2005). Art. 2 Wtbz en 11 Wtbz - Zie ook: nadere verklaring griffie / (mv.) griffies niet gelijk aan rechten / leges

grijs maken van een beslag : beslagrecht - op verzoek daartoe verbindt de voorzieningenrechter zich ertoe dat een partij die beslag wil leggen een kopie ontvangt van de brief waarmee tegen dat beslag wordt geprotesteerd en de gelegenheid krijgt daarop schriftelijk te reageren, waarna de voorzieningenrechter vervolgens beslist of het beslag mag worden gelegd. Het ~ is niet wettelijk geregeld, maar sommige rechtbanken staan het toe (o.a. rechtbank Haarlem). Zie ook: nadere verklaring beslag

grijze lijst bij algemene voorwaarden : consumentenrecht - lijst van bedingen bij algemene voorwaarden, die vermoed worden onredelijk bezwarend te zijn bij een overeenkomst tussen een gebruiker van algemene voorwaarden en een consument als wederpartij. Art. 237 Boek 6 BW en 231 Boek 6 BW - Zie ook: nadere verklaring algemene voorwaarden / uniforme voorwaarden hierarchische verhouding zwarte lijst bij algemene voorwaarden

groene kaart : verkeersrecht - wettelijke aansprakelijksverzekering voor voertuigen die dient als verzekeringsbewijs in EU-landen en bepaalde niet EU-landen. De ~ dekt slechts de schade die wordt toegebracht aan derden.

Groep van Tien (G10) : bankrecht - in 1963 opgericht samenwerkingsverband van zeven EU-lidstaten (België, Duitsland, Frankrijk, Italië, Nederland, het Verenigd Koninkrijk en Zweden) en Canada, Japan, de Verenigde Staten en Zwitserland, waarin gesproken wordt over zaken die van belang zijn voor het IMF en het internationaal monetaire stelsel. (bron: DNB)

groepsaansprakelijkheid : verbintenissenrecht - hoofdelijke aansprakelijkheid van alle leden van een groep, indien één van hen onrechtmatig schade toebrengt en de kans op het aldus toebrengen daarvan deze personen had behoren te weerhouden van hun gedragingen in groepsverband, en deze gedragingen hen kan worden toegerekend. Bijv. bij vernieling van een trein door voetbalvandalen geldt groepsaansprakelijkheid. Art. 166 Boek 6 BW - Zie ook: nadere verklaring onrechtmatige daad (OD)

groepskiesdeler Eng.: group quota : staatsrecht - een ~ wordt vastgesteld door het stemcijfer van een lijstengroep te delen door het aantal aan die groep toegewezen zetels. Art. P12 kw

groepsmaatschappijen : fusie- en overnamerecht - rechtspersonen en vennootschappen die met elkaar in een groep verbonden zijn. (bron: beleggingsplein.nl) Art. 334b Boek 2 BW en 24b Boek 2 BW

groepsondernemingsraad : ondernemingsrecht - ondernemingsraad die ingesteld wordt door een ondernemer die meer dan twee ondernemingsraden heeft ingesteld voor een aantal van de door hem in stand gehouden ondernemingen, indien dit bevorderlijk is voor een goede toepassing van de wet- en regelgeving ten aanzien van deze ondernemingen. Art. 33 WOR en 25 Wor

groepsverband : rechtswetenschap - verzameling bestaande uit meerdere personen. Art. 166 Boek 6 BW en 4,25 VB 2000

groetend, t.t. : advocatuur - t.t.: totus tuus, geheel de uwe. Amicale afsluiting in correspondentie tussen advocaten. Zie ook: niet gelijk aan Uw dienstwillige, (Uw d.w.,)

grondexploitatie : bouwrecht - een berekening van de kosten en opbrengsten van alle grond in een bouwplan. (bron: huizenveiling.nl)

grondhouding : rechtssociologie - onderliggende basis van gedrag. Bijv. een religieuze ~.

grondkamers : agrarisch recht - instanties die belast zijn met het uitvoeren van de pachtwet: preventief toetsen van overeenkomsten aan de bepalingen uit de Pachtwet, en evt. herzien van de pachtprijs. Er zijn in Nederland vijf grondkamers, en één centrale grondkamer. Art. 72 pachtwet en 4 pachtwet - Zie ook: hierarchische verhouding centrale grondkamer nadere verklaring pacht / pachten / gepacht

grondrechten : mensenrechten - rechten van individuele burgers tegenover de staat. Deze zijn in democratische landen in het algemeen opgenomen in de Grondwet. "klassieke grondrechten" garanderen burgers bepaalde vrijheden van staatsinmenging. Dit zijn bijv. de vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van drukpers en de godsdienstvrijheid. Daarnaast worden vaak ook "sociale grondrechten" genoemd, welke een verplichting voor de staat inhouden om bepaalde zorg beschikbaar te stellen, bijv. werkgelegenheid of sociale zekerheid.

grondrente : fiscaal recht - de beloning van grond als productiefactor. ~ wordt berekend door de bruto-opbrengst van het grondgebruik te verminderen met de kosten van aangekochte produktiemiddelen, aangewend vermogen en ingezette arbeid. Art. 5 wbRv en 3 wet OB

grondslag Eng.: foundation : rechtswetenschap - datgene waarop een beschouwing, ontwerp, redenering e.d. Berust.

grondslagstelsel : strafrecht - principe dat het onderzoek ter terechtzitting dient plaats te vinden op de grondslag van de tenlastelegging; de tekst van de tenlastelegging is allesbepalend bij de materiële en formele vragen van artt. 348 en 350 Wetboek van Strafvordering, die de rechter ter terechtzitting dient te beantwoorden.

grondwaterheffingen Eng.: ground water levies : milieurecht - provinciale staten kunnen ter bestrijding van de kosten een heffing instellen ter zake van het onttrekken van grondwater. Deze heffing wordt geheven van houders van inrichtingen, bestemd tot het onttrekken van grondwater. Art. 15.34 WM

Grondwaterwet (GWW) : milieurecht - regelt de verdeling van het grondwater wat betreft verdroging, zetting en andere onttrekkingen; de provincie registreert alles en verleent vergunningen. Art. 1 Grondwetw en 14 Grondwetw

Grondwet (GW) Eng.: Dutch Constitution : staatsrecht - wet van 24 augustus 1815, houdende de grondrechten, en de inrichting van de staat met koning/regering, openbare lichamen, wetgever en rechterlijke macht; belangrijkste Nederlandse wet, omdat daarin de grondslagen van onze rechtsorde zijn vastgelegd. Art. 1 Grondwet en 81 Grondwet - Zie ook: nadere verklaring formele wet / formele wetten (mv.) / wet in formele zin nadere verklaring wet in materiële zin tegenstelling Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden / Koninkrijksstatuut (Statuut) hierarchische verhouding Wet algemene bepalingen (Wet AB)

grondwetgever : - aanduiding voor de macht die bevoegd is de grondwet vast te stellen c.q. te wijzigen. Dit is: de gewone wetgevende macht (regering in samenwerking met Staten-Generaal), gevolgd door verkiezingen, gevolgd door de nieuwe wetgevende macht. Art. 137 Gw.

grondwetswijziging Eng.: amendment of the Constitution : staatsrecht - procedure tot wijziging van de grondwet, waarbij een tweederde meerderheid in het parlement vereist is. Art. 137 Grondwet

grondwettelijkheid : staatsrecht - het in overeenstemming zijn met de grondwet. Bijv. de grondwettelijkheid van bepaalde regels.

grondzaken : agrarisch recht - juridische aangelegenheden die met grondeigendom te maken hebben.

Groninger akte : vastgoedrecht - constructie waarbij de onroerende zaak wél wordt geleverd, maar de koopsom ervan nog níet wordt betaald. Wordt toegepast wanneer die zaak niet binnen 6 maanden (gerekend van aankoopdatum door verkoper) getransporteerd kan worden, en verkoper daarmee de 6% overdrachtsbelasting, die hij anders wél terug zou krijgen, ziet 'verwateren'. Koper is niet verplicht medewerking te geven, maar heeft vaak ook bepaald voordeel (nl. van een verkoper die tegen gunstiger voorwaarden levert). Koper krijgt economisch en juridisch eigendom, laatste echter onder ontbindende bepaling van betaling koopsom. Wél betaalt koper bij levering alvast de kosten voor transportakte en 6% overdrachtsbelasting. Bij betaling wordt er nog een akte van constatering en kwijting opgesteld, waarmee de transactie onomkeerbaar is geworden. (Van der Wurff)

groot onderhoud : fiscaal recht - onderhoud van een woning, zonder welke het voortbestaan van het pand in gevaar dreigt te komen. Geldt alleen voor woningen met een waarde van ten minste euro 40.000,- waarin men tenminste 5 jaar verbleven heeft. (zie art. 42a Wet IB)

grootboek : ondernemingsrecht - register waarin schuldeisers van de staat zijn ingeschreven voor het bedrag van hun schuldvordering, maar waarvoor geen obligaties worden uitgegeven. Het ~ strekt tot bewijs van de schuld.

groothandel : handelsrecht - onderneming die goederen levert aan bedrijfsmatige afnemers. Bijv. handelshuis en grossier.

grootrecht : auteursrecht - uitvoering en vertoning van een muziekspel samen met dans, toneel of wat voor andere theatervorm dan ook. Het ~ valt buiten het bemiddelingsmonopolie van Buma. De bemiddeling inzake het muziekauteursrecht is dan vrij, waardoor een uitgever dan de auteursrechten kan innen. Art. 30a Aw

grosse / (mv.) grossen Eng.: engrossment / script : burgerlijk procesrecht - afschrift van een vonnis, beschikking of akte dat bovenaan "In naam des Konings" of "In naam der Koningin" vermeldt en dat na betekening door een deurwaarder ten uitvoer kan worden gelegd. Art. 430 Rv en 160 Rv - Zie ook: niet gelijk aan averij-grosse / gemene averij nadere verklaring deurwaarder / gerechtsdeurwaarder hierarchische verhouding minuut van vonnis hierarchische verhouding betekening / betekenen / betekend

grosse van de veilingakte Eng.: first authenticated copy of the deeds of sale : notarieel recht - Een grosse is een in executorial vorm uitgegeven afschrift van een notariele akte. Meestal betreft het een grosse van een hypotheekakte die door de bank bij ons wordt opgevraagd van de destijds gepasseerde hypotheekakte welke dan wordt gebruikt teneinde de deurwaarder een executieveiling van onroerende zaken op te laten starten.

grosso modo : - Latijn (vulgair): ruw geschat, ongeveer.

grote leugen : rechtsgeschiedenis - fictie dat een van de echtgenoten overspel had gepleegd, om zo echtscheiding met wederzijds goedvinden te verkrijgen. Pas vanaf 1971 is "duurzame ontwrichting van het huwelijk" grond voor echtscheiding. Art. 150 Boek 1 BW en 151 Boek 1 BW

grote visakte : bestuursrecht - vergunning voor (beroeps-)vissers om met drie hengels in binnenwateren te mogen vissen. Art. 10 Visserijwet 1963

grove nalatigheid : aansprakelijkheidsrecht - zeer ernstig verzuim. Bijv. in algemene voorwaarden: tenzij er sprake is van grove schuld, ~ of opzet, wordt de schade vergoed. Art. 23 Boek 5 BW

grove schuld / lata culpa : verbintenissenrecht - ernstige tegen opzet aangrenzende mate van verwijtbaarheid in civiele of in strafrechtelijke zin. Bijv. ~ bij het onjuist invullen van de belastingaangifte waardoor te weinig belasting is geheven, kan leiden tot verdubbeling van de belasting. Art. 67e Awr

guerrilla : oorlogsrecht - Spaans : kleine oorlog. Ongeregelde kleine gewapende groepen die verzet plegen tegen het reguliere leger.

Guldemond-Noordwijkerhout-arrest : procesrecht - HR 31 december 1915, NJ 1916, p. 407: HR beslechtte het pleit wat betreft de vraag of voor de bevoegdheid van de gewone rechter het petitum (het voorwerp van het geschil) doorslaggevend moest zijn of het daaraan ten grondslag liggende recht (fundamentum of causa petendi). Om te voorzien in de leemte in de rechtsbescherming en daarmee tevens weer aanhakend bij de 19e eeuwse jurisprudentie, stelde de HR vast dat het petitum het doorslaggevende criterium vormde

gunstige bepaling Eng.: favorable stipulation : strafprocesrecht - volgens het tweede lid van art. 1 WvSv worden, bij verandering in de wetgeving na het tijdstip waarop het feit is begaan, de voor verdachte meest gunstige bepalingen toegepast. Art. 1 WvSv

Haags betekeningsverdrag (HBv) : internationaal privaatrecht - verdrag van Den Haag van 15 november 1965 inzake de betekening en kennisgeving in het buitenland van gerechtelijke en buitengerechtelijke stukken in burgerlijke en handelszaken. De bijlage bij het ~ bevat een modelaanvraag om in het buitenland te kunnen betekenen. Art. 2 hbv en 3 hbv - Zie ook: nadere verklaring betekening / betekenen / betekend nadere verklaring buitengerechtelijk niet gelijk aan EEG-executieverdrag (EEX)

haalschuld : incasso - schuld waarbij een verschuldigde zaak door een schuldeiser bij de schuldenaar opgehaald moet worden; dit geldt ingeval er geen plaats voor de nakoming is bepaald voor naar de soort bepaalde zaken. Art. 41 Boek 6 BW - Zie ook: nadere verklaring schuldeiser / crediteur nadere verklaring schuldenaar / debiteur tegenstelling brengschuld

haatpagina Eng.: hate page : internetrecht - webpagina die is ontwikkeld om iets of iemand aan te vallen. Een ~ kan strafbaar zijn (aantasting van de eer) of een onrechtmatige daad opleveren.

haatrevolutionair : oorlogsrecht - persoon die haat en gewapend verzet predikt om tot een omwenteling te kunnen komen. De Chinees-Mongoolse Lao Psitisji wordt algemeen beschouwd als ~.

Habeas-Corpus : strafrecht - Latijn: dat u het lichaam heeft. Een bepaling ontstaan in Engeland die in 1679 werd vastgelegd als een procedure voor controle op onwettige gevangenhouding. Zij houdt in dat gevangenschap moet worden erkend en een gevangene moet worden voorgeleid bij een rechter. ~ is een niet-opschortbaar recht en kan dus ook in een noodtoestand niet worden opgeheven. (bron: Amnesty International)

Habeas-Corpus-rechter : strafrecht - rechter, die zich bezighoudt met beroepen tegen vrijheidsontneming. Vreemdelingen die in vreemdelingenbewaring zijn gesteld, kunnen op grond van het habeas–corpus-beginsel de rechter vragen om in vrijheid te worden gesteld. (bron: rechtspraak.nl)

hacking / hacken / gehackt : strafrecht - Engels: strafbaar feit door zonder toestemming binnen te dringen in beveiligde computersystemen en/of daar bestanden te vernielen of te beschadigen. Art. 350 WvSr en 138a WvSr - Zie ook: nadere verklaring binnendringing / binnendringen / binnengedrongen

Haftung / verhaalsaansprakelijkheid : verbintenissenrecht - Duits: leer waarbij nadruk wordt gelegd op de vaak morele verplichting tot nakoming en waarbij verschuldigdheid en schuld geen rol spelen. Bij een natuurlijke verbintenis is er sprake van een schuld zonder ~. Art. 3 Boek 6 BW - Zie ook: tegenstelling schuldaansprakelijkheid

Hague Rules 1922 : zeerecht - Engels: in 1921 door de International LAw Association opgestelde regels voor het cognossementvervoer over zee.

Hague-Visby Rules : vervoersrecht - Engels: roepnaam van het Verdrag van 25 augustus 1924 ter vaststelling van enige eenvormige regelen betreffende het cognossement (Trb. 1953, 109), zoals gewijzigd bij het te Brussel op 23 februari 1968 ondertekende Protocol (Trb. 1979, 26). Art. 371 Boek 8 BW - Zie ook: onderdeel cognossement

halsmisdrijf / halsmisdaad : strafrecht - een in Nederland niet in het wetboek van strafrecht of strafvordering voorkomende term die gewoonlijk wordt gebruikt om een categorie misdrijven aan te duiden die tegen het leven zijn gericht. Zie ook: onderdeel kindermoord / kinderdoodslag onderdeel moord onderdeel doodslag onderdeel dood door schuld

HALT-afdoening : jeugdstrafrecht - lichte werk- of leerstraf voor minderjarige daders, uitgevoerd door zgn.HALT-bureaus (Het ALTernatief). Bijv. ~ geldt voor feiten zoals vandalisme, baldadigheid, lichte vermogensdelicten door 'first offenders'. Art. 14c WvSr - Zie ook: hierarchische verhouding STOP

HALT-project : jeugdstrafrecht - een door de politie op te leggen werkstraf van maximaal 20 uur voor jeugdige daders, die bestaat uit het verrichten van schoonmaak- en herstelwerk wegens bijv. vernielingen. Het werk dat moet worden gedaan heeft zoveel mogelijk te maken met de aangerichte schade, bijv. het verwijderen van graffiti. Als het werk goed is gedaan, is daarmee de zaak afgedaan en volgt er geen oproep meer om voor de kinderrechter te verschijnen. Art. 14c WvSr - Zie ook: nadere verklaring HALT-afdoening hierarchische verhouding STOP

hamsteren : rechtswetenschap - het inslaan van grote voorraden van gebruiksgoederen. In buitengewone omstandigheden kan ~ worden tegengegaan. Art. 3 Hamsterwet

handboeien Eng.: handcuffs : strafrecht - ijzeren of plastic tuigen die om de polsen worden gelegd, zodanig dat de persoonlijke bewegingsvrijheid wordt beperkt. Het gebruik van ~ is aan politie, marechaussee en buitengewone opsporingsambtenaren voorbehouden. Art. 22 ambtsinstr - Zie ook: onderdeel arrestatie / arresteren / gearresteerd

handel Eng.: trade : handelsrecht - geheel van aan- en verkoop transacties op de vrije markt.

handelaar / (mv.) handelaren Eng.: trader : handelsrecht - persoon die met winstoogmerk goederen inkoopt en/of maakt en vervolgens verkoopt. Zie ook: onderdeel venter

handelen met de gefailleerde schuldenaar : faillissementsrecht - ~ in plaats van met de curator is niet bindend wanneer dit geen voordeel oplevert voor de crediteuren. Art. 25 Fw - Zie ook: nadere verklaring actio pauliana

handelend onder de naam (hodn) : burgerlijk procesrecht - verwijzing naar het feit dat een natuurlijk persoon zich in het handelsverkeer begeeft met een handelsnaam; vaak in de kop van de dagvaarding gebruikte verwijzing naar de naam waaronder een onderneming (vaak eenmanszaak) wordt gedreven. Bijv. de heer P. Mes, h.o.d.n. "Slagerij Piet", wonende te etc. Art. 45 Rv - Zie ook: nadere verklaring dagvaarding / (mv.) dagvaardingen / dagvaarden / gedagvaard nadere verklaring handelsnaam / (mv.) handelsnamen

Handelingen Eng.: Proceedings : staatskundig - politiek - volledige verslagen van de vergaderingen van de Eerste en Tweede Kamer.

Handelingen : staatsrecht - de ~ bevatten de volledige verslagen van de vergaderingen van de Eerste en Tweede Kamer. Zie ook: niet gelijk aan kamerstukken

handelingsbekwaam / handelingsbekwaamheid Eng.: legal competency : vermogensrecht - bekwaam zijn om zelfstandig rechtshandelingen te verrichten. Bijv. iedere natuurlijke persoon is ~, tenzij de wet anders bepaald. Art. 32 Boek 3 BW - Zie ook: nadere verklaring natuurlijk persoon / natuurlijke personen nadere verklaring handelingsonbevoegd

handelingsbevoegd / handelingsbevoegdheid : vermogensrecht - omstandigheid dat een handelingsbekwaam persoon rechtshandelingen geldig kan verrichten. De hoofdregel is overigens dat iedere natuurlijke persoon handelingsbekwaam en ~ is, dus onaantastbare rechtshandelingen kan verrichten. Art. 43 Boek 3 BW en 17 Wvk

handelingsonbekwaamheid Eng.: incapacity : vermogensrecht - niet bekwaam zijn om zelfstandig rechtshandelingen te verrichten. Bijv. een onder curatele gesteld persoon. Art. 32 Boek 3 BW en 34 Boek 3 BW - Zie ook: nadere verklaring handelingsonbevoegd

handelingsonbevoegd Eng.: disqualified from performing juridical acts : vermogensrecht - niet bevoegd zijn tot het verrichten van bepaalde rechtshandelingen. Bijv. rechters, griffiers en advocaten etc. mogen geen zaken kopen waarover in hun arrondissement wordt geprocedeerd. Of de failliet die ~ is waardoor hij de failliete boedel niet meer kan binden. Art. 43 Boek 3 BW en 378 Boek 1 BW - Zie ook: onderdeel handelingsonbekwaamheid nadere verklaring niet-ontvankelijk verklaring / niet-ontvankelijk verklaringen / niet-ontvankelijk verklaard tegenstelling beschikkingsonbevoegdheid

handelsagent : handelsrecht - partij bij een agentuurovereenkomst die zich er toe verbindt om voor de andere partij, de principaal, tegen beloning te bemiddelen bij de totstandkoming van overeenkomsten en deze eventueel op naam en voor rekening van die ander te sluiten. Art. 428 Boek 7 BW en 23 Fw - Zie ook: nadere verklaring agentuurovereenkomst nadere verklaring principaal

handelsbalans / goederenbalans : ondernemingsrecht - onderdeel van de betalingsbelans dat betrekking heeft op het goederenverkeer in het desbetreffende jaar; in- en uitvoer van goederen op kasbasis.

handelsbank : bankrecht - vroegere naam voor een bank die zich toelegde op dienstverlening aan bedrijven; thans: algemene bank.

handelsbelemmeringen : handelsrecht - maatregelen die de ontwikkeling van de internationale handel beperken. In de Europese Unie worden hoge douanerechten als een van de voornaamste ~ beschouwd. Art. 18 EG-Verdrag

handelsgebruiken : handelsrecht - gewoontes in het handel drijven. ~ kunnen van belang zijn als de rechter moet bepalen of een afspraak tussen contractspartijen die in een handelsrelatie tot elkaar staan redelijk en billijk zijn. Art. 248 Boek 6 BW

handelskoop : handelsrecht - de koop tussen twee professionele partijen. Zie ook: tegenstelling consumentenkoop

handelskrediet : handelsrecht - in handelsrelaties een som geld die een kredietgever, bijv. een algemene bank, aan een kredietnemer, bijv. een bedrijf, geeft, onder de voorwaarde dat de kredietnemer de som terugbetaalt, meestal met rente.

handelsnaam / (mv.) handelsnamen : handelsnaamrecht - naam waaronder een onderneming in het economisch verkeer deelneemt. Onware aanduidingen die suggereren dat de onderneming aan een ander toebehoort of een bepaalde rechtsvorm heeft, zijn verboden. Bijv. bakker Piet die een eenmanszaak heeft mag zich niet Bakker Piet B.V. noemen. Art. 1 hnw en 7 hnw - Zie ook: nadere verklaring intellectuele eigendom (IE) / intellectuele rechten / (oneigen.) intellectueel eigendom onderdeel logo nadere verklaring Handelsnaamwet (Hnw) tegenstelling merknaam

handelsnaamrecht Eng.: law relating to trade names : handelsnaamrecht - rechtsgebied uit de Handelsnaamwet en daaraan gerelateerde rechtspraak; vooral m.b.t. de rechtsverkrijging, omvang en beëindiging van bescherming van namen waaronder ondernemingen worden gedreven (zoals bijv. 'Bakker Bart'). Art. 1 hnw en 5 hnw - Zie ook: hierarchische verhouding gebruiksmodellenrecht / klein-octrooirecht

Handelsnaamwet (HNW) : handelsnaamrecht - wet van 5 juli 1921 houdende bepalingen omtrent het recht om als onderneming een handelsnaam te mogen dragen, inbreuk op de handelsnaam en de kantonrechterprocedure tegen de verboden handelsnaam. Art. 1 hnw en 6 hnw - Zie ook: nadere verklaring handelsnaam / (mv.) handelsnamen nadere verklaring intellectuele eigendom (IE) / intellectuele rechten / (oneigen.) intellectueel eigendom hierarchische verhouding auteurswet 1912 (Aw)

handelsovereenkomst : overeenkomstenrecht - overeenkomst om baat die een of meer van de partijen verplicht iets te geven of te doen en die tot stand is gekomen tussen één of meer natuurlijke personen die handelen in de uitoefening van een beroep of bedrijf, of rechtspersonen (waaronder overheden).

handelspapier : effectenrecht - verhandelbaar papier aan toonder of aan order; ook wel: effect.
documenten die recht geven op een bepaalde hoeveelheid goederen en voor verhandeling vatbaar zijn, zoals ceel, cognossement, wissel, promesse en cheque.

handelsrecht Eng.: commercial law : handelsrecht - rechtsgebied uit hoofdzakelijk het Wetboek van Koophandel en Burgerlijk wetboek; vooral m.b.t. de rechtspositie van de diverse soorten handelaren, de wijze van handel drijven en handelsconflicten. Bijv. levering van gebrekkige machines. Art. 15 Wvk en 3 hnw - Zie ook: nadere verklaring Kamer van Koophandel (KvK) nadere verklaring externe werking nadere verklaring openbare registers hierarchische verhouding verzekeringsrecht

handelsregister Eng.: commercial register : handelsrecht - een door de Kamer van Koophandel gehouden openbaar register met externe werking, waarin de meeste in Nederland gevestigde ondernemingen, in welke rechtsvorm dan ook, met hun handelsnaam zijn opgenomen. Slechts beoefenaren van vrije beroepen, bijv. artsen en advocaten, hoeven niet te worden ingeschreven in het ~. Art. 2 hreGrondwet en 30 hreGrondwet - Zie ook: nadere verklaring Kamer van Koophandel (KvK) nadere verklaring rechtsvormen

handelsregisterwet 1996 (Hregw) Eng.: Dutch Commercial Registers Act : staatsrecht - wet van 8 februari 1996 houdende bepalingen m.b.t. het handelsregister. Daarin o.a. opgenomen bepalingen over de opgaveverplichting en openbaarheid van het register. Art. 5 hreGrondwet en 14 hreGrondwet - Zie ook: hierarchische verhouding Wet giraal effectenverkeer (Wge)

handelsreiziger / handelsvertegenwoordiger : handelsrecht - persoon die zich in een arbeidsovereenkomst met een patroon verbindt te bemiddelen bij de totstandkoming van overeenkomsten. Eventueel sluit de ~ een overeenkomst in naam van zijn werkgever. Het loon van de ~ kan geheel of gedeeltelijk uit provisie bestaan. Art. 687 Boek 7 BW

handgeld Eng.: bargain money : overeenkomstenrecht - geld dat men iemand geeft als een soort onderpand bij het aangaan van een overeenkomst.

handhaving / handhaven / gehandhaafd : bestuursrecht - controle door politie, justitie of een toezichthouder op de naleving van bepaalde wet- en regelgeving. Art. 5:11 AWB en 2 polw - Zie ook: nadere verklaring doorzoeking / doorzoeken / doorzocht

handhaving van de openbare orde : strafrecht - in stand houden van de openbare orde door bestrijding van ordeverstoring. Art. 16 evo - Zie ook: onderdeel openbare orde (OO) nadere verklaring politie

handhaving van recht / rechtshandhaving : burgerlijk recht - evt. door middel van sancties of juridische actie afdwingen dat een recht gerespecteerd wordt. Art. 36b Aw en 26 Auteurswet 1912

handhaving van regels : staatsrecht - zorg dat de werkelijkheid in overeenstemming met de regels is. Art. 5:23 AWB

handlichting : jeugdrecht - de kantonrechter verleent bevoegdheden van meerderjarigen aan een minderjarige met het oog op diens uitoefening van een bedrijf of beroep. Art. 235 Boek 1 BW en 237 Boek 1 BW - Zie ook: nadere verklaring voogdij nadere verklaring raad voor de kinderbescherming

handschrift : strafrecht - unieke, aan de persoon gebonden manier van schrijven, waarmee door een deskundige iemand geïdentificeerd kan worden.

handtekening / firma Eng.: signature : rechtswetenschap - traditioneel: naam, op een bepaalde manier geschreven in iemand's eigen handschrift, waarmee een bepaalde wil geuit wordt. Tegenwoordig bestaan er naast de schriftelijke handtekening ook digitale c.q. elektronische handtekeningen. Art. 94c Boek 2 BW en 147 Boek 6 BW - Zie ook: nadere verklaring digitale handtekening nadere verklaring elektronische handtekening

handvat / handvatten : rechtswetenschap - feit of omstandigheid waaraan een juridisch argument of (rechterlijk) oordeel wordt opgehangen. Bijv. een bepaalde wet.

handvest Eng.: charter : internationaal publiekrecht - officieel document dat strekt tot grondslag van bepaalde verdragen of internationale overeenkomsten. In het ~ zijn meestal rechtsbeginselen en principes opgenomen. Art. 1 esh

Handvest der Verenigde Naties Eng.: UN Charter : volkenrecht - verdrag tot instelling van de Verenigde Naties.

handvest van de grondrechten : mensenrechten - garandeert fundamentele mensenrechten en is duidelijk geïnspireerd op het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) uit 1951. De deelname van de Europese Unie aan het EVRM kent vooralsnog juridische voetangels, die met het Handvest van Grondrechten zijn opgevangen.

hantering / hanteren / gehanteerd : rechtswetenschap - aanwenden, gebruiken.