Typ hierboven uw zoekterm of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

gevaarlijke afvalstoffen Eng.: hazardous substances : milieurecht - bij ministeriële regeling als zodanig aangewezen afvalstoffen, met inachtneming van ter zake voor Nederland verbindende verdragen en van besluiten van volkenrechtelijke organisaties. Art. 1.1 wm - Zie ook: nadere verklaring afvalstoffen nadere verklaring bedrijfsafvalstoffen

gevaarlijke stoffen Eng.: hazardous substances : milieurecht - stoffen die voor de mens of het milieu gevaarlijk kunnen zijn, zoals ontplofbare stoffen en voorwerpen, samengeperste, vloeibaar gemaakte of onder druk opgeloste gassen, brandbare vloeistoffen, brandbare vaste stoffen, voor zelfontbranding vatbare stoffen, stoffen die bij aanraking met water brandbare gassen ontwikkelen, stoffen die de verbranding bevorderen, organische peroxiden, giftige stoffen, infectueuze stoffen en bijtende stoffen. Art. 1 wvgs en 186 Boek 6 BW

gevaarlijke zaak Eng.: hazardous chose : aansprakelijkheidsrecht - roerende zaak waarvan bekend is dat zij, zo zij niet voldoet aan de eisen die men in de gegeven omstandigheden aan die zaak mag stellen, een bijzonder gevaar voor personen of zaken oplevert. De bezitter van een ~ is aansprakelijk wanneer dit gevaar zich verwezenlijkt, tenzij aansprakelijkheid op grond van onrechtmatige daad zou hebben ontbroken als de bezitter het gevaar op het tijdstip van ontstaan daarvan zou hebben gekend. Art. 173 Boek 6 BW en 186 Boek 6 BW nadere verklaring onrechtmatige daad (OD)

gevaarsobject : verzekeringsrecht - roerende of onroerende zaak, waarvan een verzekerde een verzekeringsovereenkomst tegen beschadiging of vernietiging heeft afgesloten. Art. 27 wtv en 41 wtv

gevaarzetting Eng.: endangerment : verkeersrecht - schending van een zorgvuldigheidsnorm door een groter gevaar in het leven te roepen dan waarop een normaal persoon bedacht hoeft te zijn. Art. 5 WVW

gevangenhouding / gevangenhouden / gevangengehouden Eng.: to detain / detention in custody : strafprocesrecht - vorm van voorlopige hechtenis, waaraan de door de rechter-commissaris bevolen bewaring vooraf gaat. De beslissing over ~ en de verlenging daarvan worden door de raadkamer van de rechtbank gegeven. De ~ van dertig dagen kan maximaal twee keer verlengd worden. Art. 65 WvSv - Zie ook: hierarchische verhouding ter terechtzitting hierarchische verhouding strafzaak

gevangenis / gevangenissen (mv.) Eng.: prison : strafrecht - gebouw bestemd voor de opneming van personen die tot een vrijheidsstraf zijn veroordeeld. Art. 10 pBW - Zie ook: nadere verklaring huis van bewaring nadere verklaring gevangenisstraf tegenstelling huisarrest / elektronische detentie

gevangenisstraf Eng.: imprisonment : strafrecht - één van de straffen die een strafrechter kan opleggen. De ~ is levenslang of tijdelijk, in de regel ondergaan in een gevangenis. Art. 9 WvSr en 10 WvSr - Zie ook: nadere verklaring vervroegde invrijheidstelling (VI) onderdeel onvoorwaardelijke straf onderdeel levenslang tegenstelling vrijspraak

gevangeniswezen Eng.: prison system : strafrecht - justitiële organisatie waaronder alle penitentiaire inrichtingen ressorteren. Het ~ dient te bewerkstelligen dat in elke inrichting, overeenkomstig met de officiële bestemming van die inrichting, een bepaald regime gerealiseerd wordt.

gevangenneming / gevangennemen / gevangengenomen Eng.: to arrest : strafprocesrecht - vorm van voorlopige hechtenis die max. 30 dagen kan duren en waarbij de verdachte daaraan voorafgaand nog op vrije voeten was in plaats van in bewaring. De rechtbank kan het bevel tot ~ geven om de uitlevering van de verdachte te verkrijgen. Art. 66 WvSv en 65 WvSv

gevarendriehoek : verkeersrecht - rood reflecterend, driehoekig voorwerp dat als waarschuwingsteken bij een auto kan worden gezet die, bijv. door motorpech, stilstaat op een gevaarlijke plaats of de vluchtstrook. Art. 58 RVV 1990

gevoegde partij : burgerlijk procesrecht - partij die zich in een proces bij een van de procespartijen aansluit.

gevolg van tekortkoming in de nakoming : aansprakelijkheidsrecht - gevolg voortvloeiend uit het niet, niet volledig en/of niet tijdig voldoen aan een verbintenis (wanprestatie); een persoon die wanpresteert wordt schadeplichtig als hij in verzuim is. Art. 74 Boek 6 BW

gevolgschade Eng.: consequential loss / consequential damage / conloss : aansprakelijkheidsrecht - schade die als gevolg van een doen of nalaten of door een product is ontstaan. Art. 190 Boek 6 BW - Zie ook: onderdeel immateriële schade / ideële schade onderdeel planschade

gevolmachtigd agent Eng.: empowered agent : verzekeringsrecht - persoon die als gevolmachtigd vertegenwoordiger van een verzekeraar voor diens rekening het verzekeringsbedrijf uitoefent. Het is verboden om als ~ op te treden, tenzij men als zodanig is ingeschreven in het register van gevolmachtigde agenten, dat door de SER wordt gehouden. De kerntaak van de SER is het beoordelen van aanvragen tot inschrijving in de registers van tussenpersonen en gevolmachtigde agenten (samengevoegd in het Openbaar Register Wabb). De Wabb stelt in de artikelen 4 en 21 algemene inschrijvingsvoorwaarden zoals meerderjarigheid, niet in staat van faillissement verkeren en het voldoen aan vakbekwaamheidseisen. Verder moeten zowel de aanvrager als de feitelijk leider voldoen aan normen van integriteit en moraliteit. De Wabb omschrijft dit laatste als: "er mag geen vrees bestaan dat het aanzien van de stand der tussenpersonen of gevolmachtigden zal worden geschaad". (bron: SER) Art. 1 wabb en 20 wabb

gevonden zaak Eng.: found object : zakenrecht - onbeheerde zaak die door een persoon (de vinder) onder zich genomen wordt; hierdoor ontstaan voor de vinder bepaalde verplichtingen zoals aangifte doen en bewaren. Art. 5 Boek 5 BW en 12 Boek 5 BW - Zie ook: onderdeel schat / schatten (mv.)

gewaarborgde rechten van de mens : mensenrechten - opgenomen in titel VIII van de Europese Grondwet. De door de Unie ~ zijn: recht op leven, waardigheid, rechtsgelijkheid, vrijheid van gedachte, vrijheid van meningsuiting en informatie, persoonlijke levenssfeer, bescherming van het gezin, vrijheid van vergadering, vrijheid van vereniging, recht op eigendom, vrijheid van beroep en arbeidsomstandigheden, collectieve en sociale rechten, sociale bescherming, recht op onderwijs, recht op toegang tot informatie, politieke partijen, toegang tot de rechtspraak, non bis in idem, niet-retroactiviteit, petitierecht en recht op eerbiediging van het milieu.

gewapende macht Eng.: armed force : oorlogsrecht - het leger, de krijgsmacht. Bijv. art. 5 Noord-Atlantisch Verdrag: "de Partijen komen overeen, dat een gewapende aanval tegen een of meer van haar in Europa of Noord-Amerika als een aanval tegen haar allen zal worden beschouwd; zij komen bijgevolg overeen, dat, indien zulk een gewapende aanval plaats vindt, ieder van haar de aldus aangevallen Partij of Partijen zal bijstaan, in de uitoefening van het recht tot individuele of collectieve zelfverdediging erkend in Artikel 51 van het Handvest van de Verenigde Naties, door terstond, individueel en in samenwerking met de andere Partijen, op te treden op de wijze, die zij nodig oordeelt - met inbegrip van het gebruik van ~ - om de veiligheid van het Noord-Atlantisch gebied te herstellen en te handhaven". Art. 97 Grondwet

geweld Eng.: violence : strafrecht - bestanddeel van een strafbaar feit. Bijv. diefstal met ~, openlijke geweldpleging. In het wetboek van strafrecht (art. 81 WvSr) is met het plegen van ~ gelijkgesteld het brengen van iemand in een staat van bewusteloosheid of onmacht. De definitie van ~ is niet in het Wetboek van Strafrecht omschreven. Per strafbepaling is in de jurisprudentie uitgemaakt wat in dat specifieke geval verstaan dient te worden onder ~. Art. 312 WvSr en 141 WvSr - Zie ook: nadere verklaring strafbaar feit / delict nadere verklaring diefstal met geweld

geweldpleging Eng.: act of violence : strafrecht - openlijk en in vereniging plegen van geweld tegen personen of goederen. Strafbaar gesteld in art. 141 WvSr. Art. 141 WvSr

geweldsdelicten / geweldsmisdrijven : strafrecht - strafbare feiten waaraan geweld te pas komt. Bijv. diefstal met geweld, openlijke geweldpleging. ~ kunnen zowel overtredingen zijn als misdrijven. Art. 312 WvSr en 141 WvSr - Zie ook: nadere verklaring geweld onderdeel diefstal met geweld tegenstelling vermogenscriminaliteit / vermogensmisdrijf / vermogensmisdrijven

geweldsinstructie Eng.: rules of engagement : oorlogsrecht - dienstvoorschrift in de zin van de artikelen 136 en 137 van het Nederlandse Wetboek van Militair Strafrecht dat bevoegdheden bevat om zonodig robuust en slagvaardig op te kunnen treden tegen provocaties, aanvallen of andere vijandige handelingen; bij vervolging van handelingen die binnen de ~ vallen kan de geweldsinstructie een rol spelen als mogelijke strafuitsluitingsgrond. (ministers van defensie, justitie en buitenlandse zaken in een brief aan de Kamer d.d. 22 februari 2004) Bijv. Nederland heeft in Irak de geweldsinstructie overgenomen van de 'lead nation', Verenigd Koninkrijk. Dit betekent dat er ruime bevoegdheden zijn voor 'force protection' en het creëren van een veilige en stabiele omgeving.

geweldsmonopoly : rechtssociologie - kenmerk van de moderne democratische rechtsstaat, dat de overheid de enige is die geweld mag gebruiken. Zie ook: nadere verklaring politie

gewest : staatsrecht - politieke regio, te vergelijken met een provincie. Bijv. gewesten in België op regionaal en functioneel niveau.

gewestelijk arbeidsbureau : socialeverzekeringsrecht - overheidsarbeidsbureau dat een bepaald gebied (= gewest) bedient.

gewetensbezwaar : mensenrechten - bezwaren van ethische, levensbeschouwelijke of religieuze aard. Bijv. tegen de dienstplicht.

gewetensbezwaren : strafrecht - bezwaren op godsdienstige of algemeen-menselijke gronden. Uit het Quaker-arrest (HR 16 januari 1968, NJ 1969, 2) is gebleken dat de rechter ter zake van een beroep op ~ niet stilzwijgend aan dat beroep mag voorbijgaan en het mag kwalificeren als een beroep op overmacht. Uit de conclusie van het OM en de noot van 't Hart bij HR 18 april 1995, NJ 1995, 611 volgt dat een beroep op ~ niet wordt gehonoreerd, zeker niet als de betreffende wet zelf een alternatieve regeling voor gewetensbezwaarden bezit of verwijst naar een andere. Van dit laatste is bijv. sprake in geval van de verplichte W.A.-verzekering motorrijtuigen. Het alternatief hiervoor is de storting in het waarborgfonds.

gewetensgeld : rechtswetenschap - geld dat een schuldenaar, vaak anoniem, alsnog betaalt om zijn geweten te sussen. Bijv. iemand die jarenlang de belasting ontdoken heeft.

gewichtige redenen Eng.: dissolution for serious cause : ontslagrecht - dringende reden om een dienstbetrekking billijkheidshalve direct of op korte termijn te beëindigen. De kantonrechter houdt rekening met de ~ in zijn beslissing de arbeidsovereenkomst al dan niet te ontbinden. Art. 685 Boek 7 BW

gewichtige redenen Eng.: serious cause : ondernemingsrecht - omstandigheid die de voortzetting van een maatschap of v.o.f. redelijkerwijs onmogelijk maakt. Art. 1485 Boek 7A BW

gewone gang der huishouding : personen- en familierecht - activiteiten met betrekking tot de huishouding die in het maatschappelijk verkeer als gebruikelijk worden aangemerkt. Het afsluiten van een opstalverzekering voor de echtelijke woning behoort bijv. tot de gewone gang der huishouding. Art. 85 Boek 1 BW

gewone meerderheid : rechtswetenschap - een meerderheid van de helft plus èèn. In beginsel worden besluiten genomen met een gewone meerderheid van stemmen, bijv. in een bestuursvergadering. Het besluit is dan genomen indien meer dan de helft van de uitgebrachte stemmen voor zijn.

gewone meerderheid : vennootschapsrecht - minimaal de helft plus één. Bijv. de algemene vergadering van aandeelhouders stemt in de meeste gevallen bij ~.

gewone rechtsmiddelen : burgerlijk procesrecht - normale procedurele acties die een partij tegen een gerechtelijke uitspraak kan instellen. De ~ zijn: verzet (tegen een verstekvonnis), hoger beroep en cassatie. Art. 449 WvSv - Zie ook: tegenstelling buitengewoon rechtsmiddel / (oneigen.) bijzonder rechtsmiddel

gewoonte / ongeschreven recht Eng.: custom / unwritten law : verbintenissenrecht - een van de rechtsbronnen. Bijv. een overeenkomst heeft niet alleen de door partijen overeengekomen rechtsgevolgen, maar ook die welke, naar de aard van de overeenkomst, uit de wet, de ~ of de eisen van redelijkheid en billijkheid voortvloeien. (art. 6:248 lid 1 BW) Art. 248 Boek 6 BW - Zie ook: hierarchische verhouding wetsontwerp

gewoontedelict : strafrecht - indien een persoon een gewoonte maakt van het plegen van een bepaald strafbaar gesteld gedrag, kan dit strafverzwarend werken. Bijv. gewoonteheling. Art. 417 WvSr

gewoontedrinker : strafrecht - persoon die een gewoonte maakt van drankgebruik cq. misbruik.

gewoonteheling : strafrecht - een gewoonte maken van het plegen van opzetheling. Max straf 6 jaar, terwijl op opzetheling 4 jaar staat. Art. 417 WvSr en 416 WvSr

gewoonterecht Eng.: customary law : verbintenissenrecht - recht dat geleidelijk en onbewust is ontstaan, zonder dat het afkomstig is van personen of organen die bevoegd zijn om regels te scheppen. ~ wordt vaak in rechtspraak vastgesteld. Art. 3 wab - Zie ook: nadere verklaring jurisprudentie / rechtspraak nadere verklaring opinio necessitas

gezag van gewijsde Eng.: irrevocable judgment : bewijsrecht - dwingend bewijs van een op tegenspraak gewezen vonnis in een ander rechtsgeschil. Bijv. een strafrechtelijk vonnis heeft ~ in de letselschadeprocedure dat een slachtoffer tegen de veroordeelde aanspant. Art. 161 Rv en 236 Rv - Zie ook: niet gelijk aan in kracht van gewijsde

gezaghebber Eng.: authority : staatsrecht - onafhankelijk bestuurslid van het Bestuurscollege (BC) van een eiland van de Nederlandse Antillen. De ~ wordt voor zes jaar benoemd door de Koninkrijksregering. De ~ is belast met uitvoering van besluiten van de Eilandraad voor zover die uitvoering niet aan het BC is overgelaten, en voorts met de uitvoering van besluiten en beschikkingen van het BC. Hij ontvangt alle stukken gericht aan de raad en het BC en tekent alle uitgaande stukken, vertegenwoordigt het Eilandgebied in alle rechtsgedingen, geeft medewerking aan uitvoering van landsverordeningen en landsbesluiten. Hij is hoofd van de plaatselijke politie voor zover het handhaving van de openbare orde betreft. Als koninkrijks- en landsorgaan staat de ~ de Gouverneur. Bij aFwezigheid van de ~ bestuurt de Waarnemend-~, door de Gouverneur uit de Eilandsraad benoemd. (bron: reg. Curaçao)

gezaghebber  Eng.: parent : personen- en familierecht - persoon die het gezag over een ander uitoefent. Bijv. ouders zijn ~ van hun kinderen.

gezagsdragers Eng.: authorities : staatsrecht - personen bekleed met bepaald overheidsgezag. Bijv. de rechter. Zie ook: nadere verklaring rechter onderdeel officier van justitie (OvJ) onderdeel politie

gezagsverhouding Eng.: relationship of authority : overeenkomstenrecht - het beslissende kenmerk voor het bestaan van een dienstbetrekking; zij is aanwezig indien de werkgever bevoegd is tot het houden van toezicht op de werkzaamheden van de werknemer en als hij bindende aanwijzingen kan geven met betrekking tot de opgedragen werkzaamheden. (bron: Fockema) Art. 610 Boek 7 BW

gezagvoerder Eng.: captain / pilot : vervoersrecht - schipper; kapitein van een vliegtuig. De ~ is bevoegd om aan boord van zijn vaar- of vliegtuig een verdachte staande te houden. Art. 539g WvSv en 386 Wvk

gezamelijke verzoekschrift : - een verzoekschrift dat door beide partijen wordt ingediend bij de rechtbank. Bijv. De rechtbank heeft ~ ontvangen.

gezamenlijk ouderlijk gezag : jeugdrecht - gezag dat de ouders gezamenlijk over hun minderjarige kind(eren) uitoefenen; als de ouders gehuwd zijn hebben zij van rechtswege gezamenlijk gezag, ongehuwde ouders krijgen op verzoek gezamenlijk gezag. Art. 251 Boek 1 BW en 252 Boek 1 BW - Zie ook: nadere verklaring ouderlijk gezag

gezamenlijke huishouding voeren : socialeverzekeringsrecht - twee personen hebben hun hoofdverblijf in dezelfde woning en geven er blijk van zorg te dragen voor elkaar door middel van het leveren van een bijdrage in de kosten van de huishouding dan wel anderszins. Art. 3 WWB en 1.2 wet IB 2001

gezant Eng.: ambassador : diplomatiek recht - diplomatiek vertegenwoordiger van een staat. De ~ is van lagere rang dan de ambassadeur; afgevaardigde.

gezel : rechtsgeschiedenis - uit het gildewezen: iemand die, ofschoon geen leerjongen meer, nog niet de rang van meester of baas had verworven. (Van Dale)

gezinsbescherming Eng.: family protection : huwelijksvermogensrecht - beveiliging van het gezin tegen door de echtgenoten te verrichten rechtshandelingen die gezien het voorwerp van de rechtshandeling of de aard daarvan benadelend zijn of een groot financieel risico meebrengen. Bijv. in verband met de gezinsbeschermende regels moest de echtgenote haar echtgenoot toestemming geven voor de verkoop van de echtelijke woning. Art. 88 Boek 1 BW

gezinsbijstand Eng.: family aid : socialeverzekeringsrecht - financiële steun door de overheid (gemeente) aan een gezin. Bijstand wordt in principe aan een gezin uitgekeerd en niet aan de afzonderlijke leden afzonderlijk, dit in tegenstelling tot bijv. een werkloosheidsuitkering (zie algemene bijstandsuitkering.) Bijv. indien de bijstand als ~ aan gehuwden had moeten worden verleend, maar dit achterwege is gebleven omdat belanghebbenden de inlichtingenplicht niet of niet behoorlijk zijn nagekomen, kunnen de kosten van bijstand mede worden teruggevorderd van de gezinsleden met wiens middelen bij de verlening van bijstand rekening had moeten worden gehouden. Art. 4 WWB

gezinshereniging Eng.: family reunification : vreemdelingenrecht - hereniging van een buitenlands gezin in Nederland meestal nadat een lid van dat gezin in Nederland een geldige verblijfstitel heeft verkregen;
situatie dat een vreemdeling of een Nederlander (een deel van) zijn gezin vanuit het buitenland naar Nederland wil laten komen. Het gaat om gezinsleden die al deel uitmaakten van het gezin voordat hijzelf naar Nederland kwam. (bron: Min. Jus.) Art. 15 vw 2000 en 3.4 vb 2000 - Zie ook: tegenstelling gezinsvorming nadere verklaring verruimde gezinshereniging

gezinshoofd Eng.: head of family : personen- en familierecht - hoofd van een gezin, hetzij natuurlijk of als zodanig aangewezen (Van Dale).

gezinsvoogd Eng.: family quardian : jeugdrecht - door de gezinsvoogdijinstelling benoemd persoon die een kind dat door de kinderrechter onder toezicht is gesteld of uit huis is geplaatst, onder zijn vleugels neemt. Het betreft kinderen wiens zedelijke of lichamelijke belangen of gezondheid worden bedreigd. Art. 256 Boek 1 BW en 261 Boek 1 BW - Zie ook: nadere verklaring wettelijk vertegenwoordiger

gezinsvoogdij Eng.: family guardianship : personen- en familierecht - toestand waarbij het geestelijk en fysiek welzijn van kinderen tijdens het verblijf in hun gezin door een daartoe aangewezen persoon of instelling in de gaten worden gehouden. Indien een minderjarige zodanig opgroeit, dat zijn zedelijke of geestelijke belangen of zijn gezondheid ernstig worden bedreigd en andere middelen ter aFwending van deze bedreiging hebben gefaald of, naar is te voorzien, zullen falen, kan de kinderrechter hem onder toezicht stellen van een gezinsvoogdijinstelling. Art. 254 Boek 1 BW en 255 1:BW

gezinsvorming Eng.: family formation : vreemdelingenrecht - situatie dat een Nederlands ingezetene een vreemdeling uit het buitenland naar Nederland toe wil laten komen om (hier) te huwen en/of samen te wonen. Art. 15 vw 2000 en 3.4 vb 2000 - Zie ook: tegenstelling gezinshereniging

gezondheid en welzijn : rechtswetenschap - terminologie uit de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren. Art. 1 Grondwetwd

Gezondheids- en welzijnswet voor dieren (GWWD) : staatsrecht - wet van 24 september 1992, vooral m.b.t. de zorg voor de gezondheid en het welzijn van dieren, de biotechnologie en regelingen m.b.t. agressieve dieren. Art. 1 Grondwetwd en 73 Grondwetwd

Gezondheidsraad (Gr) Eng.: Health Council of the Netherlands : staatsrecht - de ~ is een onafhankelijk adviesorgaan dat als taak heeft ministers en parlement te adviseren op het gebied van de volksgezondheid. Ministers vragen de ~ om advies waarmee beleidsbeslissingen onderbouwd kunnen worden. Daarnaast heeft de ~ een signalerende functie: hij kan ook ongevraagd advies uitbrengen. Uitgangspunt is in beide gevallen het verbeteren van de volksgezondheid, of het advies nu gaat over het rendement van borstkankerscreening, onderzoek naar stamcellen, preventie van obesitas, de kwaliteit van natuur-zwemwater, hinder van nachtelijk kunstlicht voor mens en natuur, of beroepsmatige blootstelling aan dieselrook of chloortrimethylsilaan. (bron: Gr) Art. 1 Gezondheidswet

gezondheidsrecht Eng.: law relating to health : gezondheidsrecht - vakgebied dat met een deel van het aansprakelijkheidsrecht en bestuursrecht samenvalt; vooral m.b.t. recht van patiënten, medische aansprakelijkheid en medisch tuchtrecht, medische voorzieningen van en protocollen bij verpleging en verzorging en het toezicht op medicijnen en apothekers. Art. 1 gezondheidswet - Zie ook: hierarchische verhouding patiëntenrecht onderdeel culpa in eligendo

Gezondheidswet : gezondheidsrecht - wet van 18 januari 1956, met voorschriften voor de organisatie van de zorg voor de volksgezondheid. Daarin o.a. de instelling van de Gezondheidsraad, en het staatstoezicht op de volksgezondheid. Art. 21 gezondheidswet en 36 gezondheidswet

gezondheidszorg : gezondheidsrecht - maatschappelijke sector waarin ziekenhuizen, artsen en verplegend personeel, farmacie, verzekeraars en het ministerie van VWS de hoofdrolspelers zijn. Bijv. de ~ staat onder zware druk wegens geldgebrek enerzijds en de grotere vraag naar medische zorg anderzijds. (2003) Art. 43 AWBZ

gift onder last : verbintenissenrecht - handeling die ertoe strekt dat degeen die de handeling verricht, een ander ten koste van eigen vermogen verrijkt waarbij de ander echter door de gever een verplichting (de last ) wordt opgelegd. Bijv. het huis werd geschonken onder de last de kleine hypotheekschuld over te nemen.

giften / schenkingen / schenken / geschonken Eng.: gift / donation inter vivos : overeenkomstenrecht - overeenkomst waarbij de schenker, bij zijn leven, om niet en onherroepelijk enig goed (of geldbedrag) afstaat ten behoeve van de begiftigde die het aanneemt. Bijv. ~ kan alleen bestaande goederen betreffen, niet toekomstige. Art. 175 Boek 7 BW en 176 Boek 7 BW - Zie ook: niet gelijk aan steekpenningen hierarchische verhouding schenkingsrecht onderdeel om niet nadere verklaring eenzijdige overeenkomst

gijzelaar Eng.: hostage taker / kidnapper : strafrecht - persoon die tegen zijn wil wordt gevangengehouden, veelal op grond van criminele of politieke motieven.

gijzeling / gijzelen / gegijzeld Eng.: hostage : strafrecht - een persoon wederrechtelijk van zijn vrijheid beroven en beroofd houden met het doel een ander te dwingen iets te doen of na te laten. Art. 282a WvSr

gijzeling / gijzelen / gegijzeld Eng.: hostage : burgerlijk procesrecht - lijfsdwang, in bewaring stelling van schuldenaar of getuige in een huis van bewaring. Art. 592 Rv en 598 Rv - Zie ook: nadere verklaring lijfsdwang nadere verklaring onwillige getuige

giraal geld : bankrecht - onstoffelijk geld; bank- girosaldo waarover een persoon kan beschikken. Art. 114 Boek 6 BW

girale betaling / giraal betalen / giraal betaald : verbintenissenrecht - betaling door middel van het doen bijschrijven van het verschuldigde bedrag op een rekening bestemd voor girale betaling ten name van de schuldeiser. Art. 114 Boek 6 BW

global tax minimization : fiscaal recht - Engels: wereldwijde minimalisering van belasting. Strategieën om belastingen op het wereldinkomen te verminderen.

globale richtlijnen / globale richtsnoeren : Europees recht - het EG-verdrag biedt de Ecofin-Raad op aanbeveling van de Europese Commissie mogelijkheid adviezen te geven met betrekking tot het te voeren economisch beleid van de EU-lidstaten. (bron: DNB) Art. 103 EG-Verdrag

globalisering Eng.: globalization : politiek - liberalisering en eenmaking van de wereldmarkt; van ~ wordt gevreesd dat zeer grote Westerse bedrijven te machtig worden. Zie ook: nadere verklaring liberalisme tegenstelling andersglobalisten

godsdienstvrijheid Eng.: freedom of religion : mensenrechten - recht dat een ieder heeft om zijn godsdienst of levensovertuiging vrij te belijden. Er zijn wel beperkingen mogelijk, maar alleen als deze ter bescherming van de gezondheid dienen, in het belang van het verkeer zijn of ter voorkoming van wanordelijkheden. Art. 6 Grondwet - Zie ook: nadere verklaring godslastering

godslastering Eng.: blasphemy : strafrecht - vervloeken of beschimpen van God. Smalende ~ in het openbaar, mondeling of bij geschrift of afbeelding op voor godsdienstige gevoelens krenkende wijze, is strafbaar. Max. gevangenisstraf 3 maanden of een boete van € 2.250,-. Art. 147 WvSr - Zie ook: nadere verklaring godsdienstvrijheid nadere verklaring vrijheid van meningsuiting / drukpersvrijheid niet gelijk aan smaad / smaden / gesmaad

goed / (mv.) goederen Eng.: biens : vermogensrecht - zaak; tastbare en niet-tastbare objecten. Bijv. het saldo van een bankrekening. Art. 1 Boek 3 BW - Zie ook: onderdeel onroerend goed / onroerende zaak onderdeel roerende zaak / roerende zaken (mv.)

goed huisvader : overeenkomstenrecht - evaluatieve term waarmee wordt aangegeven dat een persoon bij de vervulling van zijn taak de nodige zorg aan de dag legt. Art. 1781 Boek 7A BW - Zie ook: nadere verklaring evaluatieve term / (mv.) evaluatieve termen niet gelijk aan goed werkgeverschap niet gelijk aan goede mannen

goed koopmansgebruik Eng.: sound business practice : belastingrecht - criterium voor bepaling van de fiscale jaarwinst; de baten en lasten worden zo goed mogelijk toegerekend aan de jaren waarop zij betrekking hebben; in Nederland wordt de fiscale winst bepaald volgens de regels van ~, die kunnen aFwijken van de in het jaarrekeningrecht gemaakte keuzes ten aanzien van bedrijfseconomische en/of winstbepalingsstelsels. De grenzen van de fiscale keuzes binnen ~ staan echter niet vast en worden aan de hand van actuele ontwikkelingen bepaald door jurisprudentie. (P. Overmars) Art. 3,25 Wet IB 2001

goed werkgeverschap Eng.: good employer : arbeidsrecht - open norm waar arbeidsrechtelijke aspecten die niet wettelijk zijn geregeld, aan getoetst kunnen worden. Bijv. wijziging van de arbeidsvoorwaarden door de werkgever, indelen van salarisgroepen naar aanleiding van functiewaardering, aanbieden van passende arbeid aan een gedeeltelijk arbeidsongeschikte werknemer. Art. 654 Boek 7 BW - Zie ook: nadere verklaring goed huisvader

goede diensten Eng.: good offices : internationaal publiekrecht - bijstand tot het oplossen van een conflict door een derde staat of internationaal orgaan.

goede mannen : arbitragerecht - zegswijze om rechtvaardigheid in arbitrages tot uitdrukking te brengen. Scheidslieden beslissen als ~ naar billijkheid, waarbij zij rekening houden met de toepasselijke handelsgebruiken. Art. 1054 Rv - Zie ook: nadere verklaring arbiters niet gelijk aan goed huisvader

goede procesorde : burgerlijk procesrecht - procedure die voldoet aan de formele regels;
regels van het 'spel'. Art. 130 Rv

goederenrechtelijk recht / goederenrechtelijk zekerheidsrecht : vermogensrecht - recht op een zaak dat jegens eenieder kan worden uitgeoefend en op die zaak blijft rusten. Een ~ gaat in geval van faillissement niet verloren. Bijv. pand en hypotheek. Art. 71 wtk en 212b Fw - Zie ook: nadere verklaring faillissement nadere verklaring pandrecht nadere verklaring hypotheekrecht

goederenrechtelijke effecten : vermogensrecht - kenmerken van goederenrechtelijke rechten gevestigd in boeken 3 en 5 van het burgerlijk wetboek, nl. absolute werking, droit de suite en voorrang. Zie ook: onderdeel recht van voorrang onderdeel droit de suite / zaaksgevolg

goederenrechtelijke overeenkomst van overdracht Eng.: real agreement : vermogensrecht - onderdeel van levering, bestaande uit de verklaring van vervreemder en verkrijger dat zij op dat moment de zaak van de vervreemder op de verkrijger willen doen overgaan. Art. 84 Boek 3 BW - Zie ook: nadere verklaring juridische levering

goederenvervoer : vervoersrecht - overeenkomst, waarbij de ene partij (de vervoerder) zich tegenover de andere partij (afzender) verbindt zaken te vervoeren. Art. 40 Boek 8 BW en 785 Wvk - Zie ook: tegenstelling personenvervoer

goedkeuring Eng.: approval : - geen bezwaar hebben tegen iets, ermee instemmen.

goedkeuringsverplichting : bestuursrecht - de verplichting om een bepaalde beslissing goed te keuren alvorens tot uitvoering van de betreffende beslissing over te gaan.

Goedkeuringswet bewijsverdrag 1970 (Gw Bv 1970) : burgerlijk procesrecht - rijkswet van 11 december 1980 waarin het verdrag inzake de verkrijging van bewijs in het buitenland in burgerlijke en handelszaken wordt goedgekeurd. Art. 1 Gw Bv 1970

Goedkeuringswet verdrag betreffende de Europese unie (Gw Eu-Verdrag) : staatsrecht - rijkswet van 17 december 1992 waarin het Verdrag van Maastricht (verdrag betreffende de Europese Unie met Protocollen) en een Overeenkomst betreffende de sociale politiek tussen de lidstaten van de EG wordt goedgekeurd. Art. 1 Grondwet eu-verdrag - Zie ook: nadere verklaring Europese Unie (EU)

goedschrift : burgerlijk procesrecht - een door de schuldenaar met de hand geschreven stuk waarin hij de verschuldigdheid van een bepaalde geldsom aan de schuldeiser bevestigt. Art. 158 Rv - Zie ook: nadere verklaring onderhandse akte

going concern : insolventierecht - Engels: bloeiende onderneming. Als er mogelijkheden bestaan, zal de curator of bewindvoerder trachten de onderneming te verkopen op een zgn. ~ basis om zodoende een hogere opbrengst voor de boedel te realiseren. Deze kan dan worden aangewend voor verdeling onder de crediteuren. In geval van een faillissement kunnen bestaande arbeidsovereenkomsten worden opgezegd en is de koper niet verplicht tot continuering van dergelijke overeenkomsten. Deze regel is niet van toepassing op een surseance van betaling. Om deze reden wordt surseance veelal omgezet in een faillissement om daarmee de overdracht van de onderneming mogelijk te maken. Zie ook: onderdeel onderneming nadere verklaring concern

going concern : fiscaal recht - Engels: bloeiende onderneming. Onderdeel van de belastingadviespraktijk dat betrekking heeft op de totstandkoming en instandhouding van een succesvolle bedrijfsvoering. Bijv. de onderneming is ~. Zie ook: onderdeel onderneming nadere verklaring concern

gokken / gegokt : strafrecht - het beoefenen van een kansspel met als doel het halen van geldelijk gewin. Art. 1 Wet op de Kansspelen

goodwill : ondernemingsrecht - Engels: in geld uitgedrukt niet-tastbaar vermogen van een onderneming, gelegen in het imago, klantenbestand, de kwaliteiten en potentie van die onderneming. Bijv. de verhuurder van bedrijfsruimte die profiteert van de ~ van zijn voormalige huurder behoort met hem af te rekenen; een sterk beeldmerk (logo) kan veel ~ opleveren;
prijs voor een onderneming die hoger is dan de nettowaarde van de activa- minus de passiva-bestanddelen van die onderneming. Art. 1635a Boek 7A BW - Zie ook: onderdeel onderneming onderdeel jaarrekening

Goodwin-arrest : mensenrechten - EHRM 27-03-1996, NJ 1996, 577: zaak waarin het Europees Hof voor de Rechten van de Mens bepaalde dat in het kader van de vrijheid van meningsuiting een journalist zijn bronnen niet hoeft vrij te geven.De vrijheid van meningsuiting garandeert persvrijheid. Art. 1 EVRM

goudclausule : overeenkomstenrecht - clausule dat rente en aflossing ook in grammen goud uitgedrukt kunnen worden. Bij obligaties: de mogelijkheid om de lening niet in geld maar in goud af te lossen. In de valutahandel: clausule waarmee een koppeling tussen de waarde van een bepaalde valuta en een bepaalde hoeveelheid goud gelegd wordt om het wisselkoersrisico uit te sluiten.

gouden handdruk : ondernemingsrecht - schadevergoeding voor de vertrekkende werknemer. Bijv. alle bij de reorganisatie ontslagen werknemers kregen een ~ mee.

gouden handdruk / vertrekpremie : ontslagrecht - soort schadevergoeding voor een vertrekkende werknemer; vaak vooraf of in onderling overleg bepaald geldbedrag dat een werknemer bij het gedwongen einde van zijn dienstverband van zijn werkgever meekrijgt.

gouvernementshotel : staatsrecht - ambtswoning van de Commissaris der Koningin in een provincie.

grafschennis : strafrecht - het opzettelijk beschadigen of vernielen van een graf of van een daarop geplaatst gedenkteken. Max.gevangenisstraf een jaar of een geldboete van de derde categorie. Art. 149 WvSr

grammaticale interpretatie : rechtsfilosofie - herformuleren op basis van de betekenis die gebruikte woorden of zinsdelen in het gewone spraakgebruik hebben. Zie ook: nadere verklaring restrictieve uitleg / restrictief uitleggen / restrictief uitgelegd / restrictieve interpretatie / restrictief interpreteren / restrictief geïnterpreteerd nadere verklaring teleologische interpretatie / teleologisch interpreteren / teleologisch geïnterpreteerd

gratie verlenen : strafrecht - gehele of gedeeltelijke kwijtschelding van straf door de Koningin als zich na de uitspraak nieuwe (persoonlijke) omstandigheden hebben voorgedaan die de rechter niet kende. Art. 2 gratw - Zie ook: tegenstelling amnestie verlenen tegenstelling generaal pardon

gratiebeleid Eng.: pardon policy : strafrecht - beleid dat wordt gevoerd bij het gedeeltelijk of geheel kwijtschelden, verminderen of veranderen van een door de rechter opgelegde straf. Gratie wordt verleend door de Kroon, op advies van de rechter. Art. 122 Gw - Zie ook: nadere verklaring gratieverzoek

Gratiewet (Gratw) Eng.: Dutch Pardons Act : strafrecht - wet van 23 december 1987, houdende de regeling voor indiening en behandeling van en de beschikking op gratieverzoeken. Art. 2 gratw en 13 gratw

gratis admissie / prodeo-behandeling : sociale advocatuur - kosteloze toegang tot het gerecht; verlof tot kosteloze behandeling van de zaak door het (scheids)gerecht of verlof om te procederen tegen verminderd tarief. Bijv. wegens het geringe zaaksbelang of omdat de eisende of gedaagde partij min- of onvermogend is. De betreffende partij moet erop bedacht zijn dat noch de ~ bij de Raad van Arbitrage voor de Bouw, noch de toevoeging van een advocaat hem vrijwaart van alle kosten. Krijgt de wederpartij gelijk en heeft deze rechtsbijstand genoten, dan kan de partij, die ~ heeft gekregen, wel worden veroordeeld in de kosten van processuele bijstand van zijn wederpartij. Art. 12 Wrb