Typ hierboven uw zoekterm of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

gelaagde structuur : staatsrecht - structuur die uit lagen bestaat

gelaedeerde partij / geledeerde persoon / laedens : aansprakelijkheidsrecht - slachtoffer; benadeelde persoon; persoon die nadeel heeft ondervonden wegens onrechtmatige daad van een ander. Art. 162 Boek 6 BW - Zie ook: nadere verklaring civiele partij / burgerlijke partij

geldboetecategorie / geldboetecategorieën (mv.) : strafrecht - strafbare feiten zijn ingedeeld in zes ~, van € 225,- (1ste cat.) tot € 450.000,- (6de cat.). De geldboete die voor een strafbaar feit maximaal kan worden opgelegd, is gelijk aan het bedrag van de ~ die voor dat feit is bepaald. Art. 23 WvSr

geldelijke steun Eng.: financial support : rechtswetenschap - sponsering, hulpverlening of ondersteuning anderszins in de vorm van geld.

gelden als Eng.: considered being : rechtswetenschap - geacht worden; aanduiding van een vermoeden, een fictie, waartegen in het algemeen geen tegenbewijs mogelijk is. Art. 5 Boek 6 BW en 160 Boek 6 BW

geldige titel Eng.: perfect title : vermogensrecht - geldige juridische basis; hetgeen de rechtmatige overdracht van een zaak teweegbrengt. Bijv. een koopovereenkomst is een ~ om een zaak over te dragen. Art. 84 Boek 3 BW

geldigheid Eng.: validity : - geldig zijn. Bijv. juridische wet die ~ is voor een bepaald gebied of bepaalde groepen en gebaseerd is op een bepaalde autoriteit.

geldigheidsduur Eng.: validity : burgerlijk recht - periode waarin een zaak bruikbaar is of op een dienst een beroep kan worden gedaan. Bijv. de geldigheidsduur van een modelinschrijving bedraagt voor de meeste landen (zoals in de Benelux en voor de landen waarin bescherming is verkregen via een internationale modelinschrijving) maximaal 15 jaar, verdeeld in drie perioden van elk 5 jaar, zodat het recht twee keer kan worden vernieuwd.

geldingsbron van het recht : rechtssociologie - bron waaruit de geldigheid van het recht voortvloeit, bijv. voor wetten is bepaald dat zij eerst bekendgemaakt moeten zijn voordat zij gelden. Art. 6 bekendmakingswet

geldlening / geld lenen / geld geleend : bank- en effectenrecht - lening van geld waarbij rente over de af te lossen som moet worden betaald aan de uitlener of kredietverschaffer; bijzondere overeenkomst van verbruiklening (d.w.z. een overeenkomst waarbij een partij aan de wederpartij een zekere hoeveelheid goederen afgeeft, onder voorwaarde dat de wederpartij evenveel van hetzelfde goed teruggeeft), waarbij een partij aan wederpartij een som geld leent, dat terugbetaald moet worden, doorgaans tegen rente. De hoeveelheid rente moet schriftelijk vastliggen. Art. 1793 Boek 7A BW - Zie ook: nadere verklaring verbruiklening nadere verklaring hoofdelijke aansprakelijkheid

geldmarkt Eng.: money market : bankrecht - markt waar liquiditeiten worden verhandeld tussen kredietinstellingen onderling en tussen deze instellingen en het ESCB;
markt waarin financiële transacties met een looptijd korter dan twee jaar plaatsvinden. Op deze markt zijn naast de kredietinstellingen en de geldmarktfondsen ook bedrijven en institutionele beleggers actief. (bron: DNB) Zie ook: nadere verklaring Europees Stelsel van Centrale banken (ESCB) nadere verklaring kredietinstellingen nadere verklaring liquiditeit

geldmarktpapier : bankrecht - papier dat wordt verhandeld op de geldmarkt, zoals effecten en wissels.

geldschieter : overeenkomstenrecht - persoon die geld uitleent.

geldstraffen Eng.: monetary fine : strafrecht - straf die bestaat uit het betalen van een geldbedrag. Bijv. geldboete. Art. 23 WvSr - Zie ook: onderdeel geldboete tegenstelling lijfstraffen

geldvervalser (oneigen.) : strafrecht - persoon die vals geld maakt, vervoert, in- en uitvoert, in vooraad heeft en uitgeeft of in bezit is van het benodigde gereedschap/materiaal om geld te vervalsen. Art. 208 WvSr

geldvervalsing / geld vervalsen / geld vervalst : strafrecht - namaken en/of vervalsen van munten en bankbiljetten. ~ is strafbaar. Ook het vervaardigen, ontvangen of voorhanden hebben van benodigdheden om munten of bankbiljetten na te maken of te vervalsen is strafbaar. Voorts zijn ook het uitgeven, in voorraad hebben en nog een aantal gedragingen met vals of vervalst geld strafbaar, op voorwaarde van bekendheid met de valsheid of vervalsing. Art. 208 WvSr en 209 WvSr

geldvordering : erfrecht - recht om van een ander geld te krijgen. Bijv. de kinderen krijgen dan als erfgenamen een niet opeisbare ~ op de langstlevende.

gelede normstelling : bestuursrecht - normstelling in fasen, vaak opvolgend in de tijd en op verschillende bestuursniveaus: kaderwet, wet, AMvB, ministeriële regeling, verordening, beschikking.

geleden verlies Eng.: loss : aansprakelijkheidsrecht - de schade in de vorm van vermogensdaling die een (natuurlijke of rechts-) persoon heeft geleden. Vermogensschade omvat zowel ~ als gederfde winst. Art. 96 Boek 6 BW

geleden verlies Eng.: loss : accountancy - vermindering van het vermogen, ontstaan door het nadelig verschil tussen opbrengst en kosten.

geleide contract : overeenkomstenrecht - overeenkomst waarvan de inhoud (mede) door de rechter is bepaald. Bijv. een nieuwe pachtovereenkomst n.a.v. een indeplaatsstelling. Art. 49 pachtwet

geliberaliseerde gemeenten : huurrecht - gemeenten waar geen huurprijsmaxima of huurbeschermingsbepalingen uit de huurwet gelden. Art. 28c hw (oud) en 28a hw (oud) - Zie ook: niet gelijk aan faciliteitengemeente onderdeel huurbescherming nadere verklaring huurcommissie nadere verklaring liberalisatie / liberaliseren / geliberaliseerd

gelijk loon Eng.: equal pay : mensenrechten - werknemers van verschillende seksen die dezelfde arbeid verrichten, moeten daarvoor een gelijke waardering (loon) krijgen. Art. 7 wgbmv en 8 wgbmv

gelijke behandeling : mensenrechten - grondrecht om in gelijke gevallen gelijk behandeld te worden. Bijv. ~ mannen en vrouwen bij arbeid. Art. 646 Boek 7 BW - Zie ook: nadere verklaring Algemene wet gelijke behandeling (AWGB) nadere verklaring Commissie gelijke behandeling

gelijke werking : Europees recht - heffingen van ~ zijn heffingen of andere maatregelen die het (Europese) grensoverschrijdend verkeer belemmeren, maar niet als douaneheffing kunnen worden gekwalificeerd, omdat ze niet bij grensoverschrijding worden geheven. Heffingen van gelijke werking zijn sinds 1962 geleidelijk afgeschaft en sinds enkele decennia verboden met enkele zeer streng toegepaste uitzonderingen daarop. Daarnaast zijn er ook kwantitatieve beperkingen die niet als quota kunnen worden gekwalificeerd, maar wel op gelijke wijze de invoer beperken en dus verboden zijn.

gelijkheid der mensen Eng.: equality of people : mensenrechten - principe dat alle mensen gelijk in waardigheid en rechten geboren worden. Art. 1 UVRM

gelijkheid van wapens Eng.: equality of arms : strafprocesrecht - beginsel dat in een strafproces de rechten en plichten van het Openbaar Ministerie dezelfde zijn als die van de verdachte. De staat mag geen voorkeursbehandeling krijgen. Art. 6 EVRM en 14 BUPO

gelijkheid voor de wet Eng.: equality for the law : mensenrechten - principe dat alle mensen gelijk zijn voor de wet en zonder onderscheid aanspraak hebben op gelijke bescherming door de wet. Art. 7 UVRM

gelijkstelling / gelijk stellen / gelijkgesteld Eng.: equalization : erfrecht - onder het erfrecht worden geregistreerde partners (niet te verwarren met diegenen die slechts een notarieel samenlevingscontract hebben afgesloten ) gelijkgesteld met echtgenoten. Art. 8 Boek 4 BW

gelijktijdig overlijden : erfrecht - op het zelfde tijdstip plaatsvindend overlijden. Wanneer de volgorde waarin twee of meer personen zijn overleden niet kan worden bepaald, worden die personen geacht gelijktijdig te zijn overleden en valt aan de ene persoon geen voordeel uit de nalatenschap van de andere ten deel. Bijv. bij een vliegtuigongeval kwamen de man en vrouw gelijktijdig te overlijden. Art. 2 Boek 4 BW

gelijkwaardig Eng.: equal : mensenrechten - op dezelfde voet.

gelimiteerde order Eng.: limited order : effectenrecht - order waarbij een opdrachtgever een koersgrens aangeeft waarboven bij een kooporder, dan wel waaronder bij een verkooporder, niet tot uitvoering mag worden overgegaan. Bij een ~ mag dus niet gehandeld worden tegen elke prijs zoals bij een zgn. bestensorder.

geliquideerde kosten : burgerlijk procesrecht - kosten voor procureursbijstand die de rechter aan de winnende partij toewijst. De ~ houden geen gelijke tred met de werkelijke kosten voor rechtsbijstand, maar zijn daar slechts een gedeelte van. De ~ worden begroot volgens het liquidatietarief.

geliquideerde salaris : burgerlijk procesrecht - salaris van de procureur ten belope van maximaal het liquidatietarief. Het ~ zit in de proceskostenveroordeling vervat. Voor zover de kosten van de procureur het liquidatietarief te boven gaan, kan het meerdere niet bij de veroordeelde worden verhaald. De gemaakte rechtsbijstandskosten kunnen dus maar gedeeltelijk worden verhaald.

geloofsbrieven / accreditieven Eng.: credentials / letters of credence : diplomatiek recht - schriftelijke bewijsstukken die een afgevaardigde bij een vertegenwoordigend lichaam moet overleggen om te tonen dat hij op wettige wijze gekozen is.

geluidshinder Eng.: nuisance caused bij sound : milieurecht - overlast door lAwaai.

geluidsoverlast Eng.: nuisance caused bij sound : burenrecht - hinder en schade als gevolg van lAwaai. Art. 37 Boek 5 BW - Zie ook: nadere verklaring onrechtmatige daad (OD)

Geluidswagen Oegstgeest-beslissing : staatsrecht - zaak waarin de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van Staat bepaalde dat beleid met betrekking tot geluidswagens, waarbij er nauwelijks nog sprake was van een gebruik van enige betekenis van het communicatiemiddel, in strijd is met de vrijheid van meningsuiting. Art. 7 Gw

gemachtigde / gevolmachtigde / procurator Eng.: attorney : burgerlijk procesrecht - procesvertegenwoordiger. Bij geschillen bij de rechtbank spreekt men van een procureur. Art. 60 Boek 3 BW en 80 Rv - Zie ook: nadere verklaring volmacht tegenstelling volmachtgever onderdeel tekenbevoegdheid tegenstelling gerechtigde

gemachtigde / gevolmachtigde / procurator  Eng.: mandatary : vermogensrecht - persoon aan wie de volmachtgever een volmacht heeft verstrekt. Art. 60 Boek 3 BW - Zie ook: nadere verklaring volmacht tegenstelling volmachtgever onderdeel tekenbevoegdheid tegenstelling gerechtigde

gemandateerd : burgerlijk recht - van een mandaat voorzien.

gematigd Eng.: moderate : rechtswetenschap - binnen de perken blijvende, niet doordravend of tot uitersten vervallend. (Van Dale)

gematigd inquisitoir : criminologie - in een inquisitoir proces is er een rolverdeling tussen een (leidende) ondervrager en een (lijdende) ondervraagde. De verdachte of beklaagde is niet een gelijkwaardige partij, maar voorwerp van ondervraging, met beperkte rechten, die verder beperkt kunnen worden. Het doel van het proces is waarheidsvinding. In een accusatoir proces zijn aanklager en eiser gelijkwaardige partijen van de verdachte of beklaagde. De rechter is veelal lijdelijk. Het Nederlandse rechtssysteem geldt als ~ omdat gerechtelijk vooronderzoek een sterk inquisitoir karakter heeft, maar het onderzoek ter terechtzitting juist accusatoir is, d.w.z. dat de verdachte meer rechten dan plichten heeft.

gemeen recht : rechtsfilosofie - algemeen geldend recht; burgerlijk recht.

gemeengevaarlijk : strafrecht - gemeengevaarlijke delicten zijn delicten waardoor de algemene veiligheid van personen of goederen in gevaar wordt gebracht. De beschermde belangen zijn gezondheid van mensen, levens en bezittingen. Bijv. brandstichting, het vernielen van waterkeringen en elektriciteitswerken. Art. 157 WvSr en 176 WvSr

gemeengevaarlijk delict : strafrecht - misdrijf waardoor de algemene veiligheid van personen of goederen in gevaar wordt gebracht. Bijv. het opzettelijk veroorzaken van brand, ontploffing, overstroming veroorzaken Art. 157 WvSr en 176 WvSr

gemeenschap van goederen Eng.: in community of goods : vermogensrecht - situatie dat een of meer goederen toebehoren aan twee of meer deelgenoten gezamenlijk. Art. 166 Boek 3 BW en 104 Boek 1 BW - Zie ook: nadere verklaring overbedeling / overbedelen / overbedeeld

gemeenschap van vorderingsrechten : vermogensrecht - vorderingsrechten toebehorend aan twee of meer deelgenoten in een gemeenschap.

Gemeenschappelijk Administratie Kantoor (GAK) : socialeverzekeringsrecht - deel van het huidige UWV (uitvoeringsorgaan werknemersverzekeringen), de opvolger van de bedrijfsverenigingen.

gemeenschappelijk buitentarief : Europees recht - invoerrecht dat leden van een douane- of economische unie heffen op producten die afkomstig zijn uit landen die geen lid zijn. (bron: nrc.nl)

gemeenschappelijk eigendom / gezamenlijk eigendom : zakenrecht - twee of meer personen zijn eigenaar van één zaak. Bijv. een woning. Art. 14 Boek 5 BW

gemeenschappelijk eigendom / medeëigendom : zakenrecht - eigendom van een of meer goederen die aan meerdere personen toebehoort. Bijv. een bijzondere soort ~ is ontstaan, als de erfgrens ergens door de voet van een stam loopt of de grens van twee erven, die aan verschillende eigenaren toebehoren, er in de lengterichting onderdoor loopt. In dit geval is er sprake van 'mandeligheid' hetgeen in de artikelen 5:60 tot en met 5:68 BW is geregeld. Bepaald is dat in geval van ~ geen van beide eigenaren iets aan dit eigendom (boom of heg) mag veranderen zonder de uitdrukkelijke toestemming van de ander. Art. 166 Boek 3 BW en 60 Boek 5 BW - Zie ook: onderdeel mandeligheid

gemeenschappelijk motorwaarborgfonds : Belgisch recht - een in 1952 opgericht fonds dat tot doel heeft de schade te herstellen die door motorrijtuigen veroorzaakt werd in gevallen waarin er geen dekking is van die schade ondanks het bestaan van de verplichte aansprakelijkheidsverzekering in de autosector.

gemeenschappelijke handelspolitiek Eng.: tradingpolitics : Europees recht - de ~ wordt gegrond op eenvormige beginselen, m.n. aangaande, tarieFwijzigingen, het sluiten van tarief- en handelsakkoorden betreffende handel in goederen en diensten, en de handelsaspecten van intellectuele eigendom, de directe buitenlandse investeringen, het eenvormig maken van liberalisatiemaatregelen, de uitvoerpolitiek, alsmede de handelspolitieke beschermingsmaatregelen, waaronder de te nemen maatregelen in geval van dumping en subsidies. De gemeenschappelijke handelspolitiek wordt gevoerd in het kader van de beginselen en doelstellingen van het externe optreden van de Unie.

gemeenschappelijke huishouding Eng.: joint household : socialezekerheidsrecht - twee personen die hun hoofdverblijf in dezelfde woning hebben en tevens een bijdrage leveren in de kosten van de huishouding. Zie ook: onderdeel huishouding

gemeenschappelijke markt Eng.: common market : Europees recht - het grondgebied van alle lidstaten, dat samen één markt vormt.

Gemeenschappelijke regeling : staatsrecht - vorm van publiekrechtelijke samenwerking tussen gemeenten, provincies of waterschappen of tussen hen onderling, ter behartiging van bepaalde belangen. Hierbij kunnen ook andere openbare lichamen of rechtspersonen worden betrokken. Ten behoeve van de organisatie van de samenwerking kan een rechtspersoonlijkheid bezittend openbaar lichaam of een gemeenschappelijk orgaan worden opgericht. Soms wordt deze vorm van samenwerking aangeduid als "regionale samenwerking". (mr. L. van der Giessen) Zie ook: nadere verklaring openbaar lichaam / openbare lichamen nadere verklaring overheidsorgaan

gemeenschapsmerk Eng.: community trademark : merkenrecht - woord-, beeld- of vormmerk voor diensten en/of waren dat bescherming geniet in de gehele Europese Unie. Registratie van een ~ is mogelijk sinds 1996 bij het OHIM. Art. 47 BMW en 44 BMW - Zie ook: tegenstelling Eenvormige Beneluxwet op merken (BMW)

gemeenschapsmerkenverordeningen : merkenrecht - Europese regelgeving die betrekking heeft op de bescherming binnen de Europese Unie van merken die bij het Europese Merkenbureau te Alicante (Spanje) zijn gedeponeerd en waaraan de burgers onderling rechtstreeks gebonden zijn. Art. 7 BMW

gemeenschapsoctrooien Eng.: Community patents : octrooirecht - door het Europees Octrooi Bureau (EOB) verleende Europese octrooien met gelding voor alle landen van de Europese Gemeenschap. Art. 49 ROW 1995 en 103 ROW 1995 - Zie ook: tegenstelling Europees Octrooi

gemeenschapsoctrooiverdrag (GOV) : octrooirecht - verdrag van Luxemburg van 1975 dat later, in 1989, als Akkoord betreffende Gemeenschapsoctrooien werd gesloten. In de bijlage bij het ~ is een geschillenprotocol opgenomen op basis waarvan octrooigeschillen kunnen worden beslecht. Sinds 2000 worden het ~ en het Akkoord herzien. Art. 1 ROW 1995

gemeenschapstrouw : Europees recht - beginsel dat alle lidstaten van de Europese Unie zich houden aan het gemeenschappelijke recht en beginselen.

gemeente Eng.: municipality : staatsrecht - kleinste eenheid van territoriaal openbaar bestuur; publiekrechtelijke rechtspersoon met regelgevende bevoegdheid bestuurd door burgemeester en wethouders. Art. 1 wet gba - Zie ook: nadere verklaring publiekrechtelijke rechtspersoon hierarchische verhouding provincie

gemeente onder curatele : staatsrecht - de centrale overheid kan, op aanvraag van de gemeente, aan de gemeente over een uitkeringsjaar een aanvullende uitkering verlenen als de algemene middelen van de gemeente aanmerkelijk en structureel tekort schieten om in de noodzakelijke behoeften te voorzien. De gemeente wordt dan in de praktijk onder toezicht (curatele) van het Ministerie van Financiën en Binnenlandse Zaken geplaatst. De ~ is beperkt in haar financieël handelen. De centrale overheid bepaalt op welke wijze de ~ haar financiële situatie kan verbeteren. De ~ dient er zelf alles aan te doen om haar financiën te saneren. Art. 12 fvw

gemeentebegroting : bestuursrecht - overzicht, gemaakt door de gemeenteraad, van de bedragen die hij bij alle taken en activiteiten beschikbaar stelt en de financiële middelen die hij naar verwachting kan aanwenden. Art. 189 Gemw

gemeentebelastingen : bestuursrecht - lokale belastingen. Bijv. onroerendgoedbelasting, hondenbelasting. Zie ook: nadere verklaring gemeenteontvanger

gemeentebestuur Eng.: municipal authorities : politiek - gemeentelijk - (ruim) alle overheidsorganen van de gemeente; (eng) het bestuur van een gemeente nl. de gemeenteraad, het college van Burgemeester en Wethouders (B&W) en de burgemeester. Zie ook: onderdeel gemeente

gemeentebestuur Eng.: city council / municipal authorities : staatsrecht - in ruime zin: ieder bevoegd orgaan van de gemeente;
in enge zin: bestuur van een gemeente nl. de gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders (B&W) en de burgemeester. Art. 5 Gemw en 6 Gemw

gemeentebestuur Eng.: municipal authorities : gemeentelijk - (ruim) alle overheidsorganen van de gemeente; (eng) het bestuur van een gemeente nl. de gemeenteraad, het college van Burgemeester en Wethouders (B&W) en de burgemeester. Zie ook: onderdeel gemeente

gemeentefonds : bestuursrecht - fonds waaruit de algemene uitkeringen aan de gemeenten worden betaald. Het ~ wordt beheerd door de ministers van binnenlandse zaken en koninkrijksrelaties (BZK) en van financiën. Art. 3 fvw

gemeentegarantie : pand- en hypotheekrecht - bewijs waarin de gemeente zich garant stelt voor de hypotheekschuld van een huiseigenaar ten opzichte van een geldschieter. Zie ook: nadere verklaring hypotheek / verhypothekeren / verhypothekeerd nadere verklaring artikel 12-gemeente

Gemeentelijke Basisadministratie (GBA) : personen- en familierecht - geautomatiseerd systeem waarin de basisgegevens, zoals personalia en verblijfadres, van alle voor langere tijd in Nederland verblijvende personen zijn opgenomen. (bron: Min. Jus.) Art. 1 wet gba - Zie ook: onderdeel persoonsgegevens nadere verklaring recht op privacy

gemeentelijke indeling : staatsrecht - vaak aan wijziging onderhevige afgrenzing van gemeenten, waardoor hun aantal jaarlijks kan variëren. Bijv. per 1 januari 2004 telde Nederland 483 gemeenten: in 2003 waren dat 489 gemeenten. Deze afname was een gevolg van gemeentelijke herindelingen in de provincies Zuid-Holland (-5 gemeenten) en Noord-Brabant (-1 gemeente). (bron: CBS)

gemeentelijke Kredietbank (GKB) : consumentenrecht - instelling die consumentenkrediet verleent en is opgericht bij besluit van de gemeenteraad. Art. 5 Wck en 7 Wck

gemeentelijke sociale dienst Eng.: municipal social services : socialeverzekeringsrecht - gemeentelijke instantie die is belast met de uitvoering van de taken van de gemeente op het gebied van de bijstand en de sociale werkvoorzieningen.

gemeentelijke verordening / gemeenteverordening Eng.: local ordinances : bestuursrecht - algemeen verbindend voorschrift, vastgesteld door de gemeenteraad, geldig op het grondgebied van de gemeente; regels die een gemeentebestuur mag uitvaardigen en waar burgers zich aan moeten houden. ~ worden door de gemeenteraad vastgesteld voor zover de bevoegdheid daartoe niet bij de wet of door de raad krachtens de wet aan het college van burgemeester en wethouders of de burgemeester is toegekend. Art. 147 Gemw

gemeenteontvanger Eng.: tax collector : staatsrecht - belastingambtenaar bij een gemeente, die gemeentebelastingen int. Art. 58 iw 1990 - Zie ook: nadere verklaring gemeentebelastingen

gemeentepolitie Eng.: municipal police : staatsrecht - van 1945 tot 1993 was de politie onderverdeeld in de ~ en de rijkspolitie; de ~ werkte in aangewezen gemeenten met meer dan 25.000 inwoners. In de rest van het land werkte het Corps Rijkspolitie. De leiding van de ~ lag bij de minister van binnenlandse zaken. In 1993 vond een grote reorganisatie plaats, waarbij Rijks- en ~ verdwenen. Nederland is nu ingedeeld in 25 regio's, elke regio heeft zijn eigen korpschef en werkt zelfstandig. Elke regio is weer verdeeld in districten met elk een districtschef. Naast de 25 regio's is er een 26e korps: het Korps landelijke politiediensten (KLPD). Art. 2 polw

gemeenteraad / gemeenteraden (mv.) Eng.: municipality / municipal council : staatsrecht - volksvertegenwoordiging op gemeentelijk niveau, onder voorzitterschap van de burgemeester. Art. 7 Gemw - Zie ook: tegenstelling college van burgemeester en wethouders (B&W)

gemeentesecretaris : ambtenarenrecht - hoogste ambtenaar in een gemeente (directeur bedrijfsvoering).

Gemeentewet (Gemw) : staatsrecht - wet van 14 februari 1992 (inwerkingtreding 1 januari 1994), houdende bepalingen met betrekking tot inrichting, samenstelling en bevoegdheden van het gemeentebestuur, de -raad en de burgemeester, alsmede bepalingen omtrent geldzaken, belastingen en administratie van een gemeente. Art. 6 Gemw en 61 Gemw - Zie ook: nadere verklaring autonomie / autonoom / autonomen hierarchische verhouding Wet gemeenschappelijke regelingen (WGR)

gemeentezang : auteursrecht - gezangen (en instrumentale begeleiding daarvan) tijdens erediensten worden niet als inbreuk op het auteursrecht beschouwd. Art. 17c Aw

gemene heg : burenrecht - heg of struik(gewas) als erfafscheiding waarvan het eigendom aan niemand of aan de buren voor de helft toebehoort.

gemene muur : zakenrecht - muur die op het scheidingsvlak van twee erven staat. Het midden daarvan wordt vermoed de grens tussen deze erven te zijn; al dan niet vrijstaande scheidsmuur; muur die op de erfscheiding staat. Art. 36 Boek 5 BW en 62 Boek 5 BW

gemene recht / rechtersrecht Eng.: common law : Engels recht - de rechtsstelsels van het Verenigd Koninkrijk en haar vroegere koloniën kenmerken zich door het belang van rechterlijke uitspraken. Deze uitspraken, die worden opgetekend in books of authority, hebben voor andere rechtbanken kracht van precedent.

gemene weg : - openbare weg; weg, pad, of dreef aan "aan verscheiden buren gemeen", die men slechts met onderling goedvinden mag verleggen, onbruikbaar maken of voor een ander gebruik bezigen. De wet verstaat hier onder gemene weg niet een weg die het mede-eigendom is van verschillende buren - dan zou deze bepaling overbodig zijn - doch een weg die bestemd is voor hun gemeenschappelijk gebruik. In het NBW is dit vervallen.

gemenebest Eng.: commonwealth : internationaal publiekrecht - statenbond. Bijv. GOS (~ van onafhankelijke staten, voormalige Sovjetunie); Brits ~ (ook wel Gemenebest): vrijwillige bond tussen onafhankelijke soevereine staten, die voornamelijk bestaat uit het Verenigd Koninkrijk en de meeste van haar voormalige koloniŽn. Het corresponderende Engelse begrip commonwealth is een vertaling van res publica waar ook het woord republiek van afgeleid is. Officieel staat aan het hoofd van het Brits ~ de Koningin van Engeland, Koningin Elizabeth II. Het Brits ~ bestaat uit: Antigua en Barbuda, Australië, Bahama's, Bangladesh, Barbados, Belize, Botswana, Brunei, Canada, Cyprus, Dominica, Fiji, Gambia, Ghana, Grenada, Guyana, India, Jamaica, Kameroen, Kenia, Kiribati, Lesotho, MalAwi, Malediven, Maleisië, Malta, Mauritius, Mozambique, Namibië, Nauru, Nieuw-Zeeland, Nigeria, Oeganda, Pakistan, Papoea-Nieuw-Guinea, Saint Kitts en Nevis, Saint Lucia, Saint Vincent en de Grenadines, Salomonseilanden, Samoa, Seychellen, Sierra Leone, Singapore, Sri Lanka, Swaziland, Tanzania, Tonga, Trinidad en Tobago, Tuvalu, Vanuatu, Verenigd Koninkrijk, Zambia en Zuid-Afrika. (bron: Wikipedia)

gemengd bedrijf : handelsrecht - bedrijf dat activiteiten van algemeen nut ontplooit en uitvoert en waarin de centrale of lokale overheid een meerderheidsaandeel houdt. Bijv. aan het directoraat-generaal Telecommunicatie en Post is opgedragen de behandeling van aangelegenheden betreffende de positie van de staat als houder van aandelen, alsmede de participatie in het bestuur van de N.V. Gemengd Bedrijf Nederlandsche Omroep-Zender-Maatschappij NOZEMA. Art. 2 ibdgtp

gemengd goederenvervoer : vervoersrecht - vervoer van verschillende soorten goederen in één transportmiddel.

gemengde overeenkomst : overeenkomstenrecht - overeenkomst die voldoet aan de omschrijving van twee of meer door de wet geregelde bijzondere soorten overeenkomsten. Op de ~ is het cumulatiestelsel van toepassing. Art. 215 Boek 6 BW - Zie ook: nadere verklaring cumulatiestelsel

gemengde statuten : internationaal privaatrecht - regelingen die bepalen in welke vorm bepaalde privaatrechtelijke rechtshandelingen in internationaal verband dienen plaats te vinden.

gemengde verzekering : verzekeringsrecht - verzekering die een combinatie vormt van een verzekering bij leven en een tijdelijke overlijdensrisicoverzekering. Uitkering van het verzekerde kapitaal vindt plaats op een bepaalde eind- of expiratiedatum of eerder, bij het overlijden van de verzekerde.

gemitigeerde verzendtheorie : bestuursprocesrecht - bepaling met betrekking tot wanneer een bezwaar- of beroepschrift tijdig is ingediend. De ~ houdt in dat bij verzending per post een bezwaar- of beroepsschrift tijdig is ingediend indien het voor het einde van de termijn ter post is bezorgd (in de brievenbus is gedaan), mits het niet later dan een week na afloop van de termijn is ontvangen. Art. 6:09 AWB

gemoedsbeweging : strafrecht - bij de schulduitsluitingsgrond noodweerexces is de overschrijding van de grenzen van de noodzakelijke verdediging niet strafbaar, indien zij het onmiddellijk gevolg is geweest van een door aanrandig veroorzaakte hevige ~, zoals verontwaardiging, woede, angst, vrees en radeloosheid. Bijv. arrest Ruzie te Loon op Zand, 22 juni 1993, NJ 1994, 73: een persoon wordt gericht tussen de benen getrapt, en reageert door de ander te slaan. Volgens de Hoge Raad was dit slaan het onmiddellijke en rechtstreekse gevolg van een hevige ~ welke door de schop tussen de benen was veroorzaakt. Het slaan was in dit geval niet strafbaar. Art. 41 WvSr

gemoedsbezwaren : verzekeringsrecht - bezwaren tegen aantasting van de persoon veelal op godsdienstige overtuiging gebaseerd. Bijv. ~ tegen het sluiten van de motorrijtuigenverzekering. Art. 18 wam - Zie ook: nadere verklaring verzekering / verzekeren / verzekerd

generaal pardon : fiscaal recht - kwijtschelding door de fiscus van straf en boete onder voorwaarde dat alsnog tijdig en juist aangifte wordt gedaan en de daarop gebaseerde belasting wordt betaald. Zie ook: tegenstelling ambtshalve aanslag tegenstelling rechterlijk pardon tegenstelling gratie verlenen

General Agreement on Tariffs en Trade (GATT) / Algemene overeenkomst inzake tarieven en handel : politiek - internationaal - verdrag dat een kader schiep waarbinnen de verdragsstaten overleg voerden om wereldhandel te bevorderen. In zeven onderhandelingsronden tussen 1947 en 1993 kwamen deze staten overeen handelsbarri`rres te slechten. Daarna opgegaan in de WTO. Zie ook: nadere verklaring GATS

General Agreement on Tariffs en Trade (GATT) / Algemene overeenkomst inzake tarieven en handel Eng.: GATT : internationaal - verdrag dat een kader schiep waarbinnen de verdragsstaten overleg voerden om wereldhandel te bevorderen. In zeven onderhandelingsronden tussen 1947 en 1993 kwamen deze staten overeen handelsbarrièrres te slechten. Daarna opgegaan in de WTO. Zie ook: nadere verklaring GATS

General Public Licence (GPL) : informaticarecht - toestemming om bepaalde software gratis en voor niet-commerciële doeleinden te mogen gebruiken, aan te passen of te verbeteren. Diegene die ~software heeft gewijzigd, is gehouden ook ~ te verlenen. Zie ook: tegenstelling auteursrecht

generale preventie Eng.: general prevention : criminologie - potentiële wetsovertreders afschrikken. Bijv. door hoge straffen. Art. 57 mdw - Zie ook: tegenstelling speciale preventie onderdeel Justitie in de Buurt

generalisatie / generaliseren / gegeneraliseerd / veralgemenen / veralgemeend Eng.: generalize : rechtswetenschap - uit een bijzonder geval een algemene conclusie afleiden; alles over dezelfde kam scheren; pngenuanceerd denken.

generaliteit : rechtswetenschap - algemeenheid.

generering / genereren / gegenereerd Eng.: generating : rechtswetenschap - verwekken, doen ontstaan. Bijv. vaststelling van waarderingsverschillen voor een activum is niets anders dan de aanpassing van de waarde van dit activum - en dus van het vermogen van de onderneming - aan de marktomstandigheden en niet de ~ van inkomen uit bedrijfsuitoefening. (B. Meganck)

generieke verbintenis / genusverbintenis / soortverbintenis : verbintenissenrecht - verbintenis waarbij de schuldenaar de keuze heeft tussen verscheidene, tussen partijen als gelijk aan te merken prestaties. Bijv. bij de levering van naar de soort bepaalde zaken. (Hijma & Olthof)

generieke vrijstelling : effectenrecht - algemeen geldende vrijstelling. Bijv. ~ van de vergunningsplicht van effecteninstellingen. Art. 10 wte 1995 - Zie ook: tegenstelling vergunningen

genocide / volkenmoord : mensenrechten - misdaad van stelselmatige en opzettelijke uitroeiing van een etnische groep, of van een deel daarvan (bron: Amesty.nl); handelingen gericht op het vernietigen van een ras of van een nationale, etnische, godsdienstige groep. Bijv. het doden van leden van een groep of het nemen van maatregelen om geboorten binnen een groep te beperken. Art. 2 vivbg

genoegzaamheid Eng.: contentment : advocatuur - het voldoen aan bepaalde eisen van vorm en inhoud van juridische documenten.

genot Eng.: use : vermogensrecht - gebruik; soort bevrediging. Art. 222 Boek 7 BW en 66 Boek 5 BW

genotsrechten / gebruiksrechten Eng.: right of enjoyment : zakenrecht - de ~ verschaffen de gerechtigde het genot of gebruik van een goed dat aan een ander toebehoort. Art. 17 Boek 5 BW - Zie ook: nadere verklaring erfpacht / (oneigen.) erfpachtrecht nadere verklaring erfdienstbaarheid / erfdienstbaarheden / servituut / servituten nadere verklaring vruchtgebruik

genotsvergoeding : huurrecht - vergoeding die de huurder aan de verhuurder moet betalen als vergoeding voor het gebruik van het gehuurde. Bijv. ~ tijdens procedure. Art. 22 hw (oud) - Zie ook: nadere verklaring huurder nadere verklaring gerechtelijke procedure

gentlemen's agreement : overeenkomstenrecht - Engels: overeenkomst die niet afdwingbaar is, maar waaraan partijen zich in goed vertrouwen behoren te houden.

genuine link-theorie : vreemdelingenrecht - theorie die een reële band eist tussen de staat die opkomt voor een individu en de nationaliteit van dat individu. (Fockema Andreae)

genus non perit : overeenkomstenrecht - Latijn: de soort gaat niet teniet. Een schuldenaar die een soortzaak moet leveren, kan zich slechts tijdelijk op overmacht beroepen, als de soortzaak verloren gaat.

genuskoop / soortkoop : overeenkomstenrecht - koop waarbij de soort van de te leveren zaak van tevoren is bepaald. Bijv. de koop van graan of olie; waar bij het sluiten van de overeenkomst de zaak niet geïndividualiseerd is. Art. 10 Boek 7 BW

genuszaak Eng.: fungible chose : vermogensrecht - een naar de soort bepaalde zaak. Indien geen plaats voor de nakoming is bepaald, moet de aflevering van een ~ geschieden ter plaatse waar de schuldenaar zijn beroep of bedrijf uitoefent, of, bij gebreke daarvan, zijn woonplaats heeft. Tegenovergestelde van specieszaak. Art. 41 Boek 6 BW