Typ hierboven uw zoekterm of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

embargo Eng.: embargo : handelsrecht - beperking van internationale handel of verkeer als politiek en/of economisch drukmiddel. Bijv. in mei 1995 kondigden de Verenigde Staten een eenzijdig embargo tegen Iran af.

embargo Eng.: embargo : beslagrecht - beslag op schepen en ladingen van een vreemde mogendheid waarop een andere mogendheid druk wil uitoefenen.

embargo Eng.: embargo : mediarecht - verbod aan de pers om bepaalde informatie voor een bepaalde datum te publiceren. Het Nederlands Genootschap van Hoofdredacteuren heeft de volgende uitgangspunten vastgesteld voor de beoordeling van verzoeken voor een ~: vergaard nieuws is vrij voor publicatie; een eenzijdig ~ wordt slechts in uitzonderlijke gevallen aanvaard indien het nieuws nog moet ontstaan en indien dat noodzakelijk is voor een goede verwerking van dat nieuws; de reden tot ~ moet worden vermeld; het ~ wordt direct opgeheven zodra de betreffende informatie uit andere bron bekend is.

emigratie / emigreren / emigreerde / geëmigreerd Eng.: to emigrate : personen- en familierecht - vertrekken uit het eigen woonland met de bedoeling zich permanent in het buitenland te vestigen.

emissie / uitgifte Eng.: emission / issueing : effectenrecht - het in het verkeer of in omloop brengen. Bijv. van aandelen. Art. 96 Boek 2 BW en 206 Boek 2 BW - Zie ook: onderdeel voorkeursrecht bij emissie van aandelen

emissiesyndicaat : bankrecht - samenwerking van een onderneming met één of meer banken om een emissie tot stand te brengen. Bijv. de aandeelhouders van KPN zien hun aandeel verwateren, terwijl direct na de emissie de koers onder de emissieprijs zakte. De banken van het ~ zijn niet in staat de koers overeind te houden. (2000) Zie ook: nadere verklaring syndicaat

emittent / (mv.) emittenten Eng.: issuer : effectenrecht - vaak een overheidsinstantie die in ruil voor een rentedragende geldlening een verhandelbare schuldbrief of obligatie uitgeeft. Zie ook: nadere verklaring obligatie / schuldbrief

Emmense bromfietser-arrest : strafrecht - HR 21-11-1961, NJ 1962, 89: zaak waarin de verdachte tweemaal voor dezelfde gedraging, maar voor verschillende delicten, wordt vervolgd. De Hoge Raad bepaalde dat wanneer er sprake is van gelijktijdigheid en er een wezenlijke samenhang in handelen en de schuld van de dader is een tweede vervolging belet wordt. Art. 68 WvSr

emolumenten Eng.: perquisites : arbeidsrecht - bijkomende voordelen of inkomsten bijv. in het kader van de arbeidsovereenkomst: een bonus, kerstgratificatie, verjaardagtoeslag.

empirisch Eng.: empirical : rechtsfilosofie - door ervaring geleerd; op ervaring gebaseerd. Zie ook: nadere verklaring empirisme

empirisme : rechtsfilosofie - kennistheoretische stroming van F. Bacon (17e eeuw) en D. Hume (18e eeuw) waarin de ervaring of zintuiglijke waarneming als enige bron van kennis omtrent de werkelijkheid beschouwd wordt. Zie ook: tegenstelling legisme

EMU-saldo : politiek - vorderingensaldo van de sector overheid op transactiebasis. Het ~ geeft de mutatie in het saldo van de financiële activa en passiva van de collectieve sector weer. Omdat het ~ betrekking heeft op de totale collectieve sector is niet alleen het vorderingensaldo van het Rijk van belang, maar ook de vorderingensaldi van de sociale fondsen en de lokale overheid.

EMU-schuld : politiek - totaal van de uitstaande geldelijke leningen ten laste van de gehele collectieve sector. De ~ is de som van de uitstaande leningen ten laste van het rijk, de overige publiekrechtelijke lichamen en de sociale fondsen, minus de onderlinge schuldverhoudingen van deze drie.

EMU-schuldquote Eng.: EMU-debt quote : staatskundig - politiek - De schuld van de gehele overheid afgezet tegen het BBP. Deze mag volgens de regels van de EMU maximaal 60% zijn of moet zich in deze richting ontwikkelen, Zie ook:

EMU-schuldquote : staatsrecht - de schuld van de gehele overheid (Rijk, gemeenten en provincies) uitgedrukt in een percentage van het bruto binnenlands product (BBP). (bron: nrc.nl)

enclave / (mv.) enclaves : internationaal publiekrecht - territorium van een staat dat geheel door een andere staat wordt omsloten. Sommige ~ zijn onafhankelijk, bijv. San Marino en Lesotho, en andere behoren tot een ander land, bijv. Baarle-Hertog en Baarle-Nassau. Gebieden die aan slechts één ander land grenzen, maar wel een uitgang naar zee hebben, zijn geen ~, bijv. Portugal.

encryptie Eng.: encryption : informaticarecht - rekenmethode om met behulp van een wiskundig algoritme en een digitale sleutel gegevens te versleutelen.

endossement / rugtekening / endosseren / geëndosseerd Eng.: endorsement : vermogensrecht - een met de hand geschreven verklaring ('waarde in rekening') op de achterzijde van een wissel als vereiste voor levering van die wissel. Art. 93 Boek 3 BW - Zie ook: nadere verklaring levering / leveren / geleverd nadere verklaring overdracht

enerzijds Eng.: on the one hand : - aan de ene kant. Bijwoord dat in een meervoudige argumentatie gebruikt wordt om het eerste argument in te leiden. Een tegenargument wordt dan ingeleid met het woord anderzijds.

enforcement action : internationaal publiekrecht - Engels: de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties kan machtiging verlenen tot de uitoefening van geweld tegen een nalatig lid. De overige leden van de VN moeten dan troepen en andere middelen leveren. Art. 42 hv vn

enig verhaal : aansprakelijkheidsrecht - mogelijkheid tot schadeloosstelling. Art. 56 iw 1990 - Zie ook: nadere verklaring verder verhaal zoeken nadere verklaring verhaal / verhalen / verhaald

enige en hoogste instantie : - procedure bij een beroepsinstantie, zonder dat daar eerdere procedures bij een rechtbank aan vooraf zijn gegaan. (bron: rechtspraak.nl)

enkelvoudig testament : erfrecht - uiterste wil die door ëën persoon is gemaakt. Een testament is een persoonlijk document. Het is niet mogelijk om samen een testament te maken, een dergelijk testament is nietig. Echtgenoten maken vaak wel gelijkluidende testamenten. Ze bepalen ieder in hun eigen testament hetzelfde. Art. 93 Boek 4 BW - Zie ook: nadere verklaring testament / uiterste wil / uiterste wilsbeschikking

enkelvoudige kamer Eng.: single judge : staatsrecht - onderverdeling van een gerecht; een enkelvoudige kamer bevat slechts 1 rechter. Bijv. politierechter, kinderrechter, president in kort geding (in civiele zaken) en economische politierechter. Art. 8:10 AWB en 6 wet RO - Zie ook: nadere verklaring gerecht nadere verklaring meervoudige kamer (MK)

enquête Eng.: hearing : burgerlijk procesrecht - zitting waarin de rechter zich door de procespartijen nader laat informeren of getuigen en/of deskundigen hoort. Zie ook: onderdeel recht van enquête nadere verklaring enquêtegriffier

enquêtecommissie : volkenrecht - commissie van onderzoek, ingesteld overeenkomstig art. 9 van het 1e Haagse Verdrag van 1907. De ~ tracht overeenstemming te bevorderen in geschillen van internationale aard, die noch de eer noch de wezenlijke belangen (interets essentiels) van Staten betreffen. Zie ook: nadere verklaring enquête

enquêtegriffier : burgerlijk procesrecht - griffier die als 'rechterhand' van de rechter-commissaris het getuigenverhoor of de comparitie van partijen bijwoont en van het verloop van de zitting proces-verbaal opmaakt. De rechter-commissaris en de ~ ondertekenen het proces-verbaal. Art. 180 Rv - Zie ook: nadere verklaring enquête

enquêterecht Eng.: right to hold an inquiry : volkenrecht - onderzoek ingesteld om een internationaal geschil bij te leggen die noch de eer, noch de wezenlijke belangen van de staten raken. Art. 9 Haags Verdrag 1907

enquêterecht Eng.: right to hold an inquiry : burgerlijk procesrecht - civiel verhoor van getuigen die door de eiser zijn geproduceerd; Art. 177 Rv en 179 Rv

enquêterecht Eng.: right to hold an inquiry : rechtspersonenrecht - de bevoegdheid van de ondernemingskamer om een onderzoek in te stellen naar het beleid en de organisatie van een rechtspersoon; Art. 344 Boek 2 BW en 359 Boek 2 BW

enquêterecht Eng.: right to hold an inquiry : staatsrecht - een onderzoek ingesteld door de Eerste en/of Tweede Kamer naar een probleem of misstand in het bestuur of de maatschappij. De enquête wordt gehouden door een commissie die uit kamerleden bestaat; Art. 1 wpe

entameren Eng.: to undertake / to bring up : burgerlijk procesrecht - inleiden, starten met. Bijv. een gerechtelijke procedure ~. Art. 78 Rv - Zie ook: nadere verklaring gerechtelijke procedure

entiteit / (mv.) entiteiten Eng.: entity : staatsrecht - hetgeen juridisch als een eenheid wordt beschouwd. Bijv. de fiscus kan een moederbedrijf en haar dochterbedrijven als één ~ beschouwen.

entrepôt : fiscaal recht - Frans: opslagplaats voor aan invoerrechten onderhevige goederen waar ze bewaard kunnen worden zonder dat die rechten betaald behoeven te worden, wanneer ze voor wederuitvoer bestemd zijn of hun bestemming nog niet vaststaat.

enuntiatief : rechtswetenschap - voorbeeld ter verduidelijking, aangegeven door termen als 'onder andere', 'ten minste', 'zoals'. Zie ook: nadere verklaring limitatief nadere verklaring cumulatieve voorwaarden

epitheton / (oneigen.) epitheon / epithon : rechtswetenschap - Grieks: bijplaatsing. Bijvoeglijk woord dat in vaste verbinding met een zelfstandig naamwoord of eigennaam gebruikt wordt tot kenschetsing of versiering.

e-procurement : informaticarecht - elektronisch inkopen doen Zie ook: niet gelijk aan procureur

equipage : zeerecht - Frans: alle opvarenden, uitgezonderd de officieren.

equivalentiebeginsel : verzekeringsrecht - de evenredigheid tussen gedekt risico, premie en prestatie als basis voor de premiebepaling van een verzekering. Verzekeraars moeten krachtens het ~ de verzekerbaarheid van de individuele risico's beoordelen en maken daarbij noodzakelijk gebruik van de vrijheid van acceptatie. Zie ook: nadere verklaring actuaris / verzekeringswiskundige

ere-ambt : rechtswetenschap - ambt dat als eerbewijs beschouwd wordt, meestal staat er geen vergoeding tegenover. Bijv. de burgemeester vervult een ~ in een stichting.

ereloon / honorarium Eng.: fee : arbeidsrecht - vergoeding die niet als werknemersloon is te beschouwen, maar als min of meer symbolische tegemoetkoming voor diensten of hoedanigheid van maatschappelijk aanzien. Bijv. de arbiters bij de Raad van Arbitrage voor de Bouwnijverheid ontvangen ~. Art. 1054 Rv en 1057 Rv - Zie ook: niet gelijk aan salaris / (mv.) salarissen

erestraf : strafrecht - straf waarbij een schuldige uit bepaalde rechten wordt gezet, hetgeen beoogt deze persoon in diens eer te raken (art. 28 WvSr). Bijv. een legerbevelhebber die weigert op de wettige vordering van het bevoegd burgerlijk gezag de onder zijn bevel staande macht aan te wenden, kan niet alleen een gevangenisstraf of een boete worden opgelegd maar kan ook worden ontzet uit zijn recht om te dienen bij de gewapende macht. Art. 28 WvSr

erfafscheiding Eng.: demarcation : burenrecht - afsluiting van een erf. De eigenaar van een erf is bevoegd een ~ te plaatsen. Tussen aangrenzende tuinen van aaneengebouwde huizen mag de ~ niet hoger zijn dan twee meter. Art. 48 Boek 5 BW en 48 Boek 5 BW - Zie ook: niet gelijk aan rooilijn

erfdeel bij versterf Eng.: inheritance intestato : erfrecht - het erfdeel dat een erfgenaam ontvangt op grond van de wet Art. 1 Boek 4 BW en 11 Boek 4 BW

erfdienstbaarheid / erfdienstbaarheden / servituut / servituten Eng.: right of servitude : zakenrecht - last waarmee het dienende erf is bezwaard; beperkt goederenrechtelijk recht, bijv. het recht van overpad: de eigenaar van een (heersend) erf mag gebruik maken van een stuk grond van de naburige eigenaar (dienend erf) in de vorm van overpad (hij mag dus over het erf van de buurman lopen om naar zijn erf te komen). Art. 70 Boek 5 BW en 73 Boek 5 BW - Zie ook: nadere verklaring retributie / retribueren / geretribueerd

erfdienstbaarheid van inbalking en inankering : zakenrecht - recht om nieuwe balken en ankers in de muur van een ander te leggen; slechts toegestaan als de oude zijn vergaan. Het aantal balken en ankers mag niet worden vermeerderd. Evenmin mag de plaats ervan in de muur worden veranderd. Bijv. voor het gehele complex geldt de ~.

erfgenaam / (mv.) erfgenamen Eng.: devisee : erfrecht - persoon die een erfenis door versterf of uiterste wil geheel of gedeeltelijk verkrijgt. Art. 1 Boek 4 BW - Zie ook: niet gelijk aan nabestaanden

erfgrens : burenrecht - grenslijn tussen twee erven. Bijv. de afstand van de ~ ten opzichte van het hart van een (boom)stam moet in beginsel minimaal twee meter bedragen. Art. 42 Boek 5 BW

erfhuis : erfrecht - huis waar de nagelaten inboedel op verzoek van de erfgenamen wordt verkocht.

erflater Eng.: devisor / testator : erfrecht - persoon die een erfenis nalaat, al dan niet in een uiterste wil geregeld. Art. 14 Boek 4 BW en 13 Boek 4 BW - Zie ook: nadere verklaring testament / uiterste wil / uiterste wilsbeschikking nadere verklaring testateur

Erfolgshaftung : strafrecht - Duits: aansprakelijkheid voor de gevolgen van wederrechtelijk gedrag. Door het constateren van het gevolg kan de schuld worden vastgesteld. De ~ is afkomstig uit het oud-Germaanse recht, maar ook in het hedendaagse Nederlandse recht terug te vinden. Bijv. indien men een ander mishandelt en geen andere bedoeling heeft dan dat, maar de mishandelde komt te overlijden, dan kan men gestraft worden wegens mishandeling de dood ten gevolg hebbende. Art. 300 WvSr

erfopvolging Eng.: succession : erfrecht - de wijze waarop erfgenamen voor een erfenis in aanmerking komen. Art. 9 Boek 4 BW en 1 Boek 4 BW - Zie ook: onderdeel erfopvolging bij versterf

erfopvolging bij versterf Eng.: legal heirs : erfrecht - verkrijging van een nalatenschap krachtens de wet en niet op grond van een testament. Bijv. de overledene heeft geen testament gemaakt; dus gelden de regels van ~. Art. 9 Boek 4 BW en 12 Boek 4 BW

erfpacht / (oneigen.) erfpachtrecht Eng.: right of leasehold : zakenrecht - zakelijk recht dat een erfpachter de bevoegdheid geeft andermans onroerende zaak (stuk grond of akker) - doorgaans tegen betaling van canon - te gebruiken. De erfpachter kan zich als eigenaar gedragen, maar mag niets doen dat de grondwaarde kan verminderen. Art. 85 Boek 5 BW en 89 Boek 5 BW - Zie ook: nadere verklaring canon / (mv.) canons nadere verklaring zakelijk recht / zakelijke rechten

erfpachter Eng.: long leaseholder : zakenrecht - persoon die bevoegd is andermans onroerende zaak (stuk grond of akker) - doorgaans tegen betaling van canon - te gebruiken. De ~ kan zich als eigenaar gedragen, maar mag niets doen dat de grondwaarde kan verminderen. Art. 85 Boek 5 BW en 99 Boek 5 BW - Zie ook: nadere verklaring canon / (mv.) canons nadere verklaring zakelijk recht / zakelijke rechten niet gelijk aan pachter

erfpachtrecht Eng.: emphyteusis/fee farm : zakenrecht - het (goederenrechtelijke of zakelijke) recht om een onroerende zaak (bijv. grond of een pand) van een ander te gebruiken tegen een vergoeding (canon). Het lijkt op zeer langdurige huur, bijv. de gemeente geeft gronden uit in erfpacht voor 99 jaar. Art. 85 Boek 5 BW

erfrecht Eng.: the law of succession : erfrecht - vakgebied dat met het gelijknamige rechtsgebied uit boek 4 Burgerlijk Wetboek samenvalt; vooral m.b.t. de vermogensovergang van erflater op erfgenamen of legatarissen, de verdeling tussen erfgenamen onderling en de fiscale aspecten van erfopvolging. Art. 1 Boek 4 BW en 142 Boek 4 BW - Zie ook: hierarchische verhouding verbintenissenrecht

erfscheidingen : burenrecht - grenzen rond het terrein.

erfstelling Eng.: legacy : erfrecht - benoeming van één of meer erfgenamen in een uiterste wilsbeschikking. Bijv. de ~ in het testament luidt dat zijn kind enig erfgenaam is; rechtsopvolger onder algemene titel, dus ook in de schulden. Hij treedt als het ware in de persoon van de overledene. Art. 115 Boek 4 BW en 1 Boek 4 BW - Zie ook: onderdeel tweetrapsmaking / over de hand erven / making onder tijdsbepaling

erga omnes : zakenrecht - Latijn: jegens allen. Bijv. het eigendomsrecht kan ~ uitgeoefend worden.

erkenning / erkennen / erkend Eng.: acknowledgement : rechtswetenschap - bepaald recht of bepaalde feiten toegeven of inzien. Art. 203 Boek 1 BW

erkenning van een natuurlijk kind : personen- en familierecht - door deze rechtshandeling verkrijgt een man de rechtspositie van vader. Erkenning kan geschieden: a. bij een akte van erkenning, opgemaakt door een ambtenaar van de burgerlijke stand; b. bij notariële akte. Art. 203 Boek 1 BW

erkenning van kind Eng.: declaration of paternity : personen- en familierecht - een familierechtelijke rechtshandeling die gericht is op het doen ontstaan van een familierechtelijke betrekking met een kind. Een man die een kind heeft erkend is op grond van de wet de vader van het kind. Erkenning kan geschieden bij een akte van erkenning, opgemaakt door een ambtenaar van de burgerlijke stand of bij notariële akte. Art. 199 Boek 1 BW en 203 Boek 1 BW - Zie ook: nadere verklaring nietigheid van erkenning tegenstelling ontkenning vaderschap / vaderschap ontkennen / ontkend vaderschap

ernstige bezwaren Eng.: grave presumptions : strafrecht - grote mate van waarschijnlijkheid dat een verdachte een strafbaar feit heeft begaan. Het bestaan van ~ is een eerste voorwaarde waaraan voldaan moet worden bij het opleggen van voorlopige hechtenis. ~ houdt in dat er sprake moet zijn van een stevige verdenking. Er moet meer zijn dan alleen het bestaan van het 'redelijk vermoeden' zoals gebezigd in art. 27 WvSv. Zo kan een anonieme tip genoeg zijn om te voldoen aan het 'redelijk vermoeden' uit art 27 WvSv, maar is ontoereikend om daarop een bevel tot voorlopige hechtenis te gronden. Art. 56 WvSv en 67 WvSv

ernstige gebreken Eng.: severe shortcomings / defects : bouwrecht - gebreken die de hechtheid van een (bouw)constructie of een wezenlijk onderdeel daarvan in gevaar brengen of aantasten. Een aannemer is tot 20,5 jaar na oplevering aansprakelijk voor ~. Zie ook: nadere verklaring verborgen gebrek / (mv.) verborgen gebreken

ervaringsregels Eng.: common experience : rechtssociologie - kennis en ervaring die elke burger in de Nederlandse samenleving heeft. In een civiele procedure hoeft aan de rechter geen ~ te worden uitgelegd. Bijv. als je iets los laat, dan valt het naar beneden; een auto zonder benzine kan niet rijden. Zie ook: niet gelijk aan opinio necessitas

erven / geërfd Eng.: to inherit : erfrecht - het overgaan van een vermogen (de erfenis) van een overledene (de erflater) op een of meer nog levenden (erfgenamen). Art. 1 Boek 4 BW Boek 4 BW

escrow-contract : informaticarecht - Amerikaans: schriftelijke overeenkomst betreffende het depot van de broncode van software bij een onafhankelijke bewaarder, teneinde de continuïteit van gebruik van die software te verzekeren. Bijv. in geval van faillissement of overlijden van de maker van de software.

essentialia Eng.: essentials : burgerlijk recht - de bedingen in een overeenkomst die de kern van de prestaties aangeven, en die niet tot de zogenaamde algemene voorwaarden kunnen behoren. Bijv. bij een koopovereenkomst behoort de prijs tot de ~, Art. 231 Boek 6 BW

essentieel Eng.: essential : rechtswetenschap - cruciaal, van doorslaggevende betekenis. Art. 33 Boek 7 BW

estate-planning : erfrecht - Engels: uit de VS overgewaaid begrip dat wordt gebruikt voor de advisering die zich richt op de juridische en fiscale begeleiding van de overgang en instandhouding van (familie)vermogens. ~ heeft tot doel een opgebouwd vermogen fiscaal zo voordelig mogelijk over te dragen aan erfgenamen. (bron: KNB)

esthetisch Eng.: esthetic : rechtstheorie - smaakvol, in overeenstemming met de schoonheidsleer.

estoppel-beginsel Eng.: estoppel : verbintenissenrecht - beginsel dat een persoon niet op een gedane toezegging kan terugkomen (ook als is er geen wederprestatie), als de wederpartij op basis van verwachting en gerechtvaardigd vertrouwen erop mocht rekenen dat de belofte zou worden nagekomen. De term ~ speelt in deze betekenis vooral in rol in Angelsaksische rechtsstelsels.

estuarium Eng.: estuary : staatsrecht - riviermonding; kan van belang zijn voor het bepalen van de grens van de territoriale zee.

et al. : rechtswetenschap - Latijn: en de zijnen.

ethicus : rechtswetenschap - filosoof van het juiste handelen ten opzichte van medemensen, dieren en de natuur in het algemeen. Bijv. een rechtsfilosoof geeft zijn mening over het handelen van de dader. Zie ook: onderdeel rechtsfilosofie

etnische minderheden : strafrecht - een kleine, van afkomst en cultuur onderscheiden groep.

EU-advocaat Eng.: Community advocate : advocatuur - een advocaat (produit fini) afkomstig uit een EU-lidstaat met de nationaliteit van een EU-lidstaat die op grond van richtlijn 98/5/EG in Nederland onder zijn oorspronkelijke beroepstitel ('home-title') werkzaam mag zijn. De ~ mag juridisch advies geven over het recht van de lidstaat van herkomst, het gemeenschapsrecht, het internationale recht en het Nederlandse recht. De ~ is onderworpen aan dezelfde beroeps- en gedragsregels als een Nederlandse advocaat (bron: NOvA) Art. 16g Advw en 16k Advw

eudemonisme Eng.: eudemonism : rechtsfilosofie - utilitarisme; leer die als doel van het recht ziet om zoveel mogelijk mensen zoveel mogelijk nut (geluk, genot) te verschaffen.