Typ hierboven uw zoekterm of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

disagio Eng.: disagio / markdown : effectenrecht - verschil tussen de aankoopkoers van een aandeel of obligatie en de nominale waarde, waarbij de nominale waarde lager is dan de aankoopkoers. ~ wijst dus op een verlieslijdend aandeel. Zie ook: nadere verklaring à pari tegenstelling agio

disciplinaire straf Eng.: disciplinary punishment : strafrecht - door een hoger staand persoon opgelegde tuchtstraf. Bijv. een gevangenisdirecteur kan een gedetineerde die de orde verstoort, een ~ opleggen. Art. 50 PBW

disclaimer : internetrecht - Engels: (contractueel) beding waarin aansprakelijkheden worden afgewezen. Bijv. vaak staat er op internetpagina's een ~.

Discodanser-arrest : auteursrecht - HR 02-05-1997: een man die als professioneel danser in de Amsterdamse homodiscotheek iT had gewerkt, werd zeer tegen zijn zin afgebeeld in de Gay-krant. Volgens de HR heeft eenieder die zijn portret ziet in een reclameuiting in beginsel een redelijk belang om zich tegen dergelijk gebruik te verzetten.

disconto : bankrecht - officieel rentetarief van de centrale bank.

disconto-politiek : bankrecht - beleid waarbij de centrale bank de kredietverlening van de particuliere banken beïnvloedt door de officiële bankrente te verhogen of te verlagen.

discrepantie Eng.: discrepancy : rechtswetenschap - hetgeen van elkaar aFwijkt. Bijv. wegens de ~ tussen de opvattingen van partijen ligt een minnelijke oplossing niet voor de hand. Zie ook: niet gelijk aan deviantie

discretionaire beschikkingsbevoegdheid : procesrecht - vrije ruimte om beschikkingen te kunnen nemen. Bijv. de directeur-generaal van de NMa heeft ~ die hem de mogelijkheid verleent in iedere casus een zo correct mogelijke belangenaFweging te maken. De Minister zal zich slechts in incidentele gevallen met de uitvoering van het mededingingsbeleid bemoeien.

discretionaire bevoegdheid / beoordelingsvrijheid / freies Ermessen Eng.: discretionary power : staatsrecht - Duits: bevoegdheid die binnen bepaalde grenzen naar eigen inzicht kan worden uitgeoefend. Bijv. vaak (..) scheppen de regels een kader waarbinnen het bestuursorgaan de ruimte heeft om naar eigen inzicht, uiteraard met in achtneming van de toepasselijke voorschriften en de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, te beslissen of een aanvraag moet worden afgewezen of ingewilligd. Deze bevoegdheid tot het invullen van de kaders van de wet is de op artikel 3:4 van het Vreemdelingenbesluit gebaseerde ~. (NAwijn, 2003)

discriminatie / discrimineren / gediscrimineerd Eng.: discrimination : staatsrecht - situatie waarbij personen wegens hun geslacht, ras, godsdienst of levensovertuiging verschillend worden behandeld; ongeoorloofd onderscheid maken tussen mensen, achterstelling of uitsluiting van mensen, als uitingsvorm van onverdraagzaamheid of minachting, opgeroepen door kenmerken als huidskleur, taal, religie, ras, geslacht, leeftijd, geaardheid, handicaps, enz. Art. 1 Grondwet en 28 Wor - Zie ook: nadere verklaring aanzetten tot haat, discriminatie en gewelddadig optreden onderdeel rechtsgelijkheid / gelijkheidsbeginsel onderdeel Europees verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM)

disculpatie / disculperen / gedisculpeerd : verbintenissenrecht - mogelijkheid om wettelijke aansprakelijkheid die een persoon draagt voor een ander, af te wenden door te stellen dat hem geen verwijt treft. Art. 169 Boek 6 BW - Zie ook: nadere verklaring risicoaansprakelijkheid nadere verklaring schuldaansprakelijkheid

dismembratio : volkenrecht - Latijn: uiteenvallen. Het ontstaan van een staat door het uiteenvallen van een andere staat, die voorheen over de nieuw ontstane staat rechtsmacht uitoefende. Bijv. de soevereine staat Wit-Rusland is ontstaan na het uiteenvallen van de USSR.

dispache : zeerecht - Engels: nota met daarin de becijfering van de averij-grosse.

dispacheur : burgerlijk procesrecht - persoon die door de eigenaar van een schip (of evt. door de rompbevrachter) wordt aangewezen om de averij-grosse te berekenen, om vast te stellen wie recht heeft op vergoeding en ten laste van wie de bijdrage in de averij-grosse komt. Art. 638 Rv en 641d Rv

dispensatie Eng.: dispensation : - vrijstelling of ontheffing.

disponeren Eng.: to dispose of : rechtswetenschap - beschikken.

dispositief : rechtswetenschap - dat deel van de wet of het vonnis dat op een bepaald rechtsgevolg is gericht. Bijv. de verkrijging van een geslachtsnaam. Art. 5 Boek 1 BW

dispositievereiste : bestuursrecht - om een succesvol beroep te doen op het vertrouwensbeginsel in de relatie burger - overheid bij bijv. toezeggingen van een ambtenaar, moet de burger reeds op grond van het gewekte vertrouwen kosten gemaakt hebben, die anders niet zouden zijn gemaakt of (nadelige) handelingen hebben verricht, die hij anders niet had gedaan.

dissertatie Eng.: dissertation : rechtswetenschap - proefschrift om de graad van doctor te verkrijgen.

dissident / (mv.)dissidenten Eng.: dissident : mensenrechten - persoon die omwille van zijn (andersluidende) politieke, religieuze of maatschappelijke opvattingen door de staat als vijandig wordt bestempeld. Bijv. China vervolgt nog steeds ~.

distorsie Eng.: distorsion : europees recht - verstoring van concurrentieverhoudingen veroorzaakt door vervalsing van de mededingingsvoorwaarden op de gemeenschappelijke markt (EG) door verschillen in regelgeving. Art. 96 EG-Verdrag

distributie / distribueren / gedistribueerd Eng.: distribution : burgerlijk recht - leveren van (nuts)goederen zoals elektriciteit, gas en warmte. Art. 2 wet energiedistributie

distributie is attributie : rechtsgeschiedenis - bij gebreke aan internationale verdragen die de rechtsmacht van de Nederlandse rechter regelen, was de belangrijkste bevoegdheidsregel tot 1-1-2002 art. 126 lid 12 Rv. De relatieve competentie van de Nederlandse rechter bepaalde tevens de rechtsmacht van de Nederlandse rechter: ‘~’. Het beginsel van ~ is in het herziene burgerlijk procesrecht verlaten. (Van Mourik)

distributiegoederen : bestuursrecht - goederen die in tijden van nood en in het belang van de volkshuishouding, landsverdediging en veiligheid doelmatig onder de bevolking worden verdeeld. Het doelmatigheidsvereiste betekent niet dat de ~ rechtvaardig worden verdeeld. Art. 3 Distributiewet

Distributiewet 1939 : staatsrecht - wet van 24 juni 1939, houdende regelen teneinde in geval van oorlog, oorlogsgevaar of andere buitengewone omstandigheden een doelmatige distributie van goederen in het belang van volkshuishouding, landsverdediging en veiligheid van niet-militaire personen of lichamen mogelijk te maken. Art. 3 Distributiewet

district Eng.: district : staatsrecht - administratief ingedeeld geografisch gebied.

districtenstelsel Eng.: constituency voting system : staatsrecht - de gemeente kan door burgemeester en wethouders in stemdistricten worden verdeeld. Voor elk stemdistrict is er een stembureau. Art. E 2 KW

dit wil zeggen (d.w.z.) Eng.: id est (i.e.) / that is (to say) : rechtswetenschap - dit betekent.

dividend / dividenden Eng.: dividend : vennootschapsrecht - winst van een NV of BV die onder bepaalde voorwaarden aan de aandeelhouders kan worden uitgekeerd. Indien het ~ niet in geld, maar in aandelen wordt uitbetaald heet dit stockdividend. Art. 105 Boek 2 BW en 216 Boek 2 BW - Zie ook: nadere verklaring winst nadere verklaring aandeelhouders nadere verklaring besloten vennootschap (BV)

dividendbelasting Eng.: dividend tax : fiscaal recht - belasting die over het uitgekeerde dividend wordt ingehouden; vorm van belasting die de rijksoverheid heft op inkomen verkregen uit dividend. De ~ wordt geïnd bij de dividenduitkering; soort voorheffing: de onderneming die het dividend uitkeert houdt de ~ in en draagt deze aan de fiscus af. De ontvanger kan dit ingehouden bedrag met de door hem verschuldigde inkomsten- of vennootschapsbelasting verrekenen.

DNA-onderzoek : strafprocesrecht - onderzoek waarbij aan de hand van bloed of speeksel van een verdachte het DNA vergeleken wordt met de ter plaatse van een misdrijf gevonden DNA-sporen; onderzoek waarbij 1)DNA-profiel van een verdachte wordt vergeleken met DNA-profiel van op de plaats van het misdrijf gevonden biologische sporen (bloed, sperma, haren, speeksel, huidschilfers) en 2)de kans wordt berekend dat een willekeurig gekozen persoon hetzelfde DNA-profiel heeft als dat van het spoor. Art. 138a WvSv

DNA-profiel Eng.: DNA profile : strafprocesrecht - weergave in pieken van de DNA-kenmerken van een bepaalde persoon, vergelijkbaar met een barcode op een product uit de supermarkt.

do ut des : rechtsgeschiedenis - Latijn: ik geef opdat jij geeft. Principe uit het (Romeinse) contractenrecht, waarbij de ene partij belooft het eigendom van een zaak aan de andere partij over te dragen en de andere partij op zijn beurt belooft hetzelfde te doen.

dochtermaatschappij : rechtspersonenrecht - rechtspersoon waarin een andere rechtspersoon (de 'moeder') meer dan de helft van de stemrechten in de algemene vergadering van aandeelhouders kan uitoefenen of meer dan de helft van de bestuurders of commissarissen kan benoemen of ontslaan. Art. 24a Boek 2 BW en 1 WMZ 1996 - Zie ook: nadere verklaring rechtspersoon / rechtspersonen

doctoraal examen Eng.: master's degree : onderwijsrecht - de Master graad wordt verleend aan degene die met goed gevolg het afsluitend examen van een masteropleiding heeft afgelegd. Art. 7.10 WHW WHW

doctrine Eng.: writings of legal scholars : rechtsfilosofie - door gezaghebbende juristen geschreven juridische artikelen of boeken; interpretatie van een juridisch leerstuk zoals dat door gezaghebbende juristen wordt aangehangen. Zie ook: nadere verklaring zuivere rechtsleer

document Eng.: document : burgerlijk procesrecht - bewijsstuk dat aan de rechter wordt getoond; handelspapieren. Bijv. vrachtbrief. Art. 27 Boek 8 BW en 523 Boek 8 BW

doelgroep Eng.: target group : economie - onderdeel van bijv. de Nederlandse samenleving waarop (bedrijfs)activiteiten zijn gericht. Bijv. een aantal telecombedrijven richt zich op het jeugdig publiek tot 22 jaar.

doelmatigheidstoetsing Eng.: review on aspects of suitability : bestuursprocesrecht - toetsing in administratief beroep van de doelmatigheid van het bestuursbeleid of een overheidsbeslissing;
toetsing van een besluit uit een oogpunt van doelmatig bestuur met als hamvraag of er een vergelijkbaar beleidsresultaat mogelijk was ten koste van minder offers. Zie ook: tegenstelling rechtmatigheidstoetsing onderdeel marginale toetsing / marginale beleidstoetsing

doeloverschrijding : rechtspersonenrecht - als een rechtspersoon een rechtshandeling verricht en daarbij zijn doel overschrijdt, dan kan de rechtspersoon deze rechtshandeling laten vernietigen, indien de wederpartij wist of zou moeten weten dat het doel overschreden werd. Art. 7 Boek 2 BW

doelstelling Eng.: target / purpose / aim : - het gewenste eindresultaat dat een persoon stelt.

doelvermogen : strafrecht - financieel vermogen dat een bepaalde bestemming heeft. Teneinde het ~ aan belasting en strafvervolging te kunnen onderwerpen, wordt het met een lichaam resp. rechtspersoon gelijkgesteld. Art. 51 WvSr en 2 Awr

doen plegen Eng.: to cause an innocent person to engage in a criminal offence : strafrecht - een andere persoon een (strafbare) gedraging laten verrichten. Zij die het feit plegen, ~ of medeplegen worden als daders van een strafbaar feit gestraft. Art. 47 WvSr - Zie ook: nadere verklaring aanzetten tot haat, discriminatie en gewelddadig optreden

dogmatiek Eng.: dogmatics : rechtsfilosofie - wetenschappelijke benadering van geloofsleer.

dogmatische rechtswetenschap : rechtsfilosofie - vakgebied waarbij uit het verband tussen diverse rechtsregels (vaak uit verschillende rechtsstelsels zoals het Griekse en Romeinse recht) getracht wordt nieuwe rechtsregels te scheppen. Bekende beoefenaars van ~ zijn mrs. E.M. Meijers en J.C. van Oven.

doleus : strafrecht - afgeleid van 'dolus' hetgeen 'opzet' betekent. 'Doleus' betekent opzettelijk en is de tegenpool van 'culpoos', hetgeen zoveel betekent als 'schuld door onachtzaamheid'. Bijv. een doleus delict is moord: opzettelijk en met voorbedachten rade een ander van het leven beroven. Art. 289 WvSr

dolus indeterminatus : strafrecht - Latijn: onbepaald opzet. Bijv. het schieten in een mensenmenigte, waarbij het voor de dader volstrekt onverschillig is wie het slachtoffer zal zijn. ~ is een verouderd opzetbegrip. (Hazewinkel-Suringa)

dolus repentinus Eng.: crimes committed without premeditation : strafrecht - Latijn: spontane opzet. Opzet die alleen bestaat op het moment dat de daad wordt gepleegd. Bijv. in een opwelling steelt het meisje een openstaande fiets.

domeinnaam Eng.: domain name : internetrecht - in letters of cijfers weergegeven internetadres. Bijv. juridischwoordenboek.nl. Zie ook: nadere verklaring handelsnaam / (mv.) handelsnamen niet gelijk aan vrij op naam (VON)

domiciliëring : rechtswetenschap - als woonplaats kiezen.

domiciliëring / domiciliëren / gedomicilieerd : handelsrecht - het op een bepaalde plaats betaalbaar stellen van een wissel. Zie ook: nadere verklaring wissel / wisselbrief nadere verklaring schuldeiser / crediteur nadere verklaring officiële woonplaats / domicilie

domiciliekeuze : personen- en familierecht - een in processtukken gekozen woonplaats van een advocaat en procespartij, meestal ten kantore van hun procureur in wiens arrondissement of ressort zij procederen. Art. 10 Boek 1 BW - Zie ook: niet gelijk aan domiciliëring / domiciliëren / gedomicilieerd nadere verklaring officiële woonplaats / domicilie

dominus litis : strafprocesrecht - Latijn: meester van het proces; degene die bepaalt waar een zaak over gaat. Bijv. ~ in strafzaken is de officier van justitie, in burgerlijke zaken zijn dat vaak de procespartijen. Art. 242 WvSv - Zie ook: onderdeel opportuniteitsbeginsel nadere verklaring officier van justitie (OvJ) nadere verklaring lijdelijkheid van de rechter

donataris Eng.: receiver : verbintenissenrecht - degene aan wie iets gegeven wordt; begiftigde.

donateur Eng.: donor / benefactor : personen- en familierecht - steunlid, iemand die een schenking doet.

donatie Eng.: donation : vermogensrecht - onbaatzuchtige schenking.

donatio inter vivos : rechtswetenschap - Latijn: gift onder de levenden. Art. 1703 Boek 7A BW

donner et retenir ne vaut : verbintenissenrecht - Frans: geven en vasthouden tegelijk kan niet. Men kan niet iets schenken om het daarna terug te nemen. Met andere woorden: een geschenk is onherroepelijk.

donor Eng.: donor / benefactor : personen- en familierecht - persoon die bloed of organen afstaat voor medische doeleinden.

dood door schuld : strafrecht - misdrijf waarbij een persoon aan wie de dood van een ander te wijten is, wordt gestraft met een gevangenisstraf van maximaal 9 maanden of een boete van € 11.250,-. Art. 307 WvSr

doodgeborene : vermogensrecht - de na een zwangerschapsduur van ten minste vier en twintig weken ter wereld gekomen menselijke vrucht, die na de geboorte geen enkel teken van levensverrichting heeft vertoond. Art. 2 wl

doodslag Eng.: manslaughter : strafrecht - een ander opzettelijk van het leven beroven zonder dat sprake is van een tevoren beraamd plan. Maximum gevangenisstraf is 15 jaar. Art. 287 WvSr - Zie ook: nadere verklaring moord nadere verklaring dood door schuld

doodsschulden : rechtsgeschiedenis - begrip uit de 16de eeuw: De contributie aan een traditionele vereniging werd pas bij overlijden betaald. Bijv. (..) Wie uit "minne" in het gilde wil, zal een oorkondspenning betalen gelijk andere broeders en 10 stuivers voor de ~. Alle broeders en zusters zullen rond St. Jacob in de zomer een oorkondspenning betalen van 4 comans groten en voor ~ als er iemand overlijdt 25 stuivers. (cit. Charter Kleermakersgilde Leiden, 1561)

doodstraf Eng.: death penalty : humanitair - politiek - bij wijze van straf iemand van het leven beroven. Binnen de EU kan de doodstraf niet worden opgelegd.

doodstraf Eng.: death penalty : mensenrechten - als straf iemand van het leven beroven. In Nederland kan de ~ niet (meer) worden opgelegd. In 1870 werd in Nederland de ~ afgeschaft. Een van de laatste executies vond plaats op 2 september 1845 in Dordrecht, op het stadhuisplein, waar vier Werkendammers werden opgehangen. Art. 6 BUPO en 114 Grondwet

doorhaling / doorhalen / doorgehaald : merkenrecht - wijze waarop een merk kan vervallen. Bijv. doordat het merk gedurende 5 jaren niet als merk werd gebruikt. Art. 5 BMW en 15 BMW - Zie ook: nadere verklaring royement / royeren

doorhaling op de rol / royement : burgerlijk procesrecht - afbreken van een gerechtelijke procedure op verzoek van partijen. De zaak wordt op de rol doorgehaald. Partijen moeten zelf de rechtsgevolgen van ~ regelen. Art. 246 Rv - Zie ook: nadere verklaring rol nadere verklaring inschrijving op de rol / inschrijven op de rol / op de rol ingeschreven nadere verklaring rolwaarnemer / rolgemachtigde

doorhaling teboekstelling : binnenvaartrecht - verwijdering van de registratie van een binnenvaartschip uit het openbaar register van binnenschepen. Het bewijs van ~ schip is een gewaarmerkt stuk. Art. 786 Boek 8 BW en 787 Boek 8 BW

doorkruisingsleer : bestuursrecht - zie Windmillformule.

doorpakken : bestuursprocesrecht - de rechter doet naast de uitspraak op de voorlopige voorziening direct uitspraak in het bezwaar. (bron: Min. Jus.) Zie ook: niet gelijk aan kortsluiten

doorrijden na ongeval : strafrecht - het strafbare doorrijden nadat men een ongeval veroorzaakt of erbij betrokken is. Art. 7 WVW

doorsijpelprincipe : economie - verschijnsel dat de vruchten van de productiegroei in ontwikkelingslanden uiteindelijk ook ten goede zullen komen aan de grote (arme) massa.

doorstart constructie : insolventierecht - vorm van herstructurering waarbij de oorspronkelijke vennootschap (meestal een holding) failliet gaat en activa, activiteiten en een deel van het personeel in een nieuwe vennootschap worden ondergebracht die 'doorstart'. Het verschil met de sterfhuisconstructie zit voornamelijk in de methode waarop het afzonderen van de levensvatbare activiteit(en) tot stand komt; door middel van vennootschappen (sterfhuis) of activa (doorstart). Zie ook: nadere verklaring sterfhuisconstructie

doortocht Eng.: passage through : militair recht - verplaatsing van soldaten door neutraal gebied. Bijv. het Status-of-Forces Agreement (Sofa), een multilateraal dat de NAVO-landen in 1951 hebben gesloten, voorziet in een soepele regeling voor de doortocht en het verblijf van NAVO-troepen. (Bron: Prof. Jan Wouters)

doorzending / doorzendverplichting Eng.: forwarding : bestuursprocesrecht - het ingekomen bezwaar- of beroepschrift doorzenden aan het orgaan dat wel bevoegd is om de kwestie te behandelen. Art. 6:15 AWB

doorzendplicht : bestuursrecht - Een bestuursorgaan is verplicht tot doorzending van stukken waarvan de bevoegdheid tot behandeling kennelijk bij een ander bestuursorgaan ligt. Als bijvoorbeeld een bezwaarschrift na een afgesloten bezwaarprocedure tegen de beslissing op bezwaar wordt ingediend bij het bestuursorgaan, moet het bestuursorgaan dit bezwaarschrift als beroepschrift naar de rechtbank, sector bestuursrecht, worden doorgezonden doorzenden. Art. 2:3 Awb

doorzoeking / doorzoeken / doorzocht : bestuursrecht - het uitkammen van plaatsen, voer- of vaartuigen in het kader van het houden van toezicht op de naleving van bepaalde wettelijke voorschriften. Art. 5:11 AWB en 5:15 AWB - Zie ook: nadere verklaring handhaving / handhaven / gehandhaafd

doping Eng.: dope : strafrecht - stimulerende middelen die personen innemen om beter te kunnen presteren.

Doppelgeschäftstheorie : burgerlijk recht - Duits: dubbele zaakstheorie. De opvatting dat een overeenkomst tot schuldoverneming zowel een beschikkingshandeling als een obligatoire handeling is. (Verhoeven)

dossier Eng.: file : advocatuur - verzameling (chronologisch geordende) correspondentie, processtukken, aantekeningen en bescheiden die op één zaak of persoon betrekking hebben.

dossiernummer Kamer van Koophandel (KvK-nummer) : handelsrecht - nummer waaronder een onderneming bij de Kamer van Koophandel is geregistreerd. Art. 5 hreGrondwet - Zie ook: onderdeel handelsregister nadere verklaring Kamer van Koophandel (KvK) nadere verklaring handelsnaam / (mv.) handelsnamen

dotatie Eng.: donation : verbintenissenrecht - schenking, vooral volgens een bepaalde procedure, zoals bijv. jaargelden. ~ wordt ook gebruikt als aanduiding van hetgeen geschonken wordt. Art. 15b wet Vpb

douanekamer : strafrecht - rechtsprekende kamer in douanezaken. De ~ is gevestigd in het Gerechtshof te Amsterdam.

douanerechten Eng.: customs duties : fiscaal recht - belasting die de douane heft bij in- of uitvoer van bepaalde producten. Art. 1 douanewet en 11 douanewet

douane-unie : Europees recht - vereniging van twee of meer landen met een gemeenschappelijke tolgrens.

Douanewet Eng.: Dutch Customs Act : fiscaal recht - wet van 2 november 1995 waarbij de douanewetgeving gelet op de Europese integratie is herzien. Art. 1 douanewet en 11 douanewet

douarie : socialeverzekeringsrecht - weduwentoelage.

Dozy-clausule : personen- en familierecht - clausule die vaak voorkomt in een akte van huwelijksvoorwaarden, opgesteld tijdens het huwelijk waarbij van algehele gemeenschap van goederen naar uitsluiting van gemeenschap van goederen wordt overgestapt. Met de ~ stellen de echtgenoten zich hoofdelijk aansprakelijk voor alle reeds bestaande schulden, zodat schuldeisers niet worden benadeeld door deze wijziging. Art. 119 Boek 1 BW

draagkrachtbeginsel / draagplicht Eng.: ability to pay principle : fiscaal recht - beginsel dat naar rato van inkomen en vermogen dient te worden bijgedragen. Bijv. in de kosten van verzorging en opvoeding van kinderen (kinderalimentatie) of de belastingen.

draagmoederschap Eng.: surrogacy : strafrecht - vrouw die zwanger is (geworden) met de bedoeling het uit die zwangerschap geboren kind aan een ander af te staan, zodat die het juridisch en/of feitelijk gezag over dat kind kan uitoefenen. Het is strafbaar om op commerciële basis bij ~ te bemiddelen. Art. 151b WvSr

draagplichtig : aansprakelijkheidsrecht - de verplichting hebben om financieel bij te dragen, dus financieel iets moeten dragen. Bijv. ex-echtgenoten zijn bij bepaalde schulden ieder voor de helft van hun vermogen ~.

draagschuld : verzekeringsrecht - de verzekeringspremie is een haalschuld. De verzekeraar moet ze dus opvragen (d.m.v. het vervaldagbericht). Zodra om betaling gevraagd is, wordt de premie een ~, d.w.z. dat de de verzekeringsnemer de betaling zelf moet verrichten. Dat laatste zal het geval zijn na een ingebrekestelling of wanneer de premie verviel tijdens een periode van schorsing van de waarborg.

draagschuld : vermogensrecht - indien geen plaats voor de nakoming is bepaald, moet de aflevering van een verschuldigde zaak geschieden: a. in geval van een individueel bepaalde zaak: ter plaatse waar zij zich bij het ontstaan van de verbintenis bevond; b. in geval van een naar de soort bepaalde zaak: ter plaatse waar de schuldenaar zijn beroep of bedrijf uitoefent of, bij gebreke daarvan, zijn woonplaats heeft. Art. 41 Boek 6 BW

draaideurconstructie Eng.: revolving door construction : overeenkomstenrecht - ontduiking van de maximumduur van de proeftijd. Art. 652 Boek 7 BW en 676 Boek 7 BW

draaideurcrimineel / draaideurcriminelen : criminologie - onverbeterlijke, niet-verslaafde veelplegers van misdrijven op wie het strafrechtsysteem (m.n. de afschrikkende werking ervan) geen effect heeft, vooral in de leeftijd van 12 tot 25 jaar.

dragende waarde : zeerecht - 1. In beginsel zal de ~ van het schip worden gebaseerd op de waarde daarvan aan het einde van de reis en in de staat waarin het zich dan bevindt; de verkoopwaarde zal bij de vaststelling van deze waarde slechts als aanwijzing in beschouwing worden genomen. Voor zover er richtlijnen zullen zijn van de Internationale Vereniging het Rijnschepenregister (IVR) voor de berekening van de ~ van schepen, zullen deze als normen worden aanvaard.
2. In beginsel zal de ~ van de lading worden gebaseerd op de C.l.F.-waarde aan het einde van de reis en in de staat waarin zij zich dan bevindt. De ~ van gedurende de reis verkochte lading zal zijn de netto-opbrengst, vermeerderd met het bedrag van eventuele vergoedingen in avarij-grosse.
3. Van de op de hierboven aangegeven wijze vastgestelde waarden zullen worden afgetrokken alle kosten verschuldigd geworden na het voorval, dat aanleiding gaf tot de avarij-grosse, en vóór het einde van de oorspronkelijke reis. Een ten laste van het schip komende bijzondere vergoeding ingevolge art. 14 van het Internationale Verdrag inzake Hulpverlening van 1989 wordt echter niet afgetrokken van de overeenkomstig lid 1 bepaalde waarde.
4. Bij de waarden, vastgesteld op de hierboven aangegeven wijze, zullen worden opgeteld de bedragen toegelaten als avarij-grosse uit hoofde van materiële schade.
5. Postzendingen, mondvoorraden, passagiersbagage, zelfs wanneer geregistreerd, en persoonlijke bezittingen dragen niet bij.
6. De vracht, voor zover voor risico van de vervoerder, zal bijdragen met haar bruto-bedrag. Voorzover onbetaalde vracht als avarij-grosse wordt toegelaten, zal zij over dat toegelaten bedrag bijdragen. Art. Regel XII bragBW

drempelprijs : fiscaal recht - prijs die geldt voor de invoer van bepaalde producten. Ligt de prijs onder de ~, dan moet de importeur invoerheffing betalen.

driehoeksoverleg : strafrecht - de burgemeester en de officier van justitie overleggen regelmatig tezamen met het hoofd van het territoriale onderdeel van het regionale politiekorps, binnen welks grondgebied de gemeente geheel of ten dele valt, en, zo nodig, met de korpschef, over de taakuitvoering van de politie. Art. 14 polw

driemachtenleer : rechtsfilosofie - theorie van Montesquieu die uitgaat van de scheiding van de drie staatsmachten: wetgevende macht, uitvoerende macht en rechtsprekende macht (Trias Politica, 1748).

driemijlsgrens : zeerecht - gedeelte van de territoriale wateren dat onmiddellijk aan het landgebied van een staat grenst tot drie mijl uit de kust.

dringende morele verplichting : verbintenissenrecht - verplichting die een natuurlijke verbintenis doet ontstaan. Bijv. als een persoon bijdraagt in het levensonderhoud van zijn stiefkind hoewel hij daar rechtens niet toe verplicht is, maar dat naar maatschappelijke opvattingen wordt aangemerkt als voldoening van een aan dat kind toekomende prestatie. Art. 3 Boek 6 BW - Zie ook: nadere verklaring natuurlijke verbintenis / verplichting uit moraal en fatsoen

dringende reden voor ontslag : ontslagrecht - ~ voor een werkgever: daden, eigenschappen of gedragingen van een werknemer die tot gevolg hebben dat van de werkgever redelijkerwijs niet kan worden gevergd de arbeidsverhouding te laten voortduren. Art. 1 BBA en 677 Boek 7 BW - Zie ook: nadere verklaring opzegging / opzeggen / opgezegd nadere verklaring ontslagvergunning

Drittwirkung Eng.: horizontal effect of fundamental rights : mensenrechten - Duits: grondrechten die behalve tussen burgers en de staat ook tussen burgers onderling kunnen worden ingeroepen.

Droit constitutionnel / Verfassungsrecht : staatsrecht - Frans/Duits: de instelling van de overheidsorganen en hun bevoegdheden; (België) grondwettelijk recht.

droit coutumier : diplomatiek recht - Frans: gewoonterecht.

droit de citation : auteursrecht - Frans: het recht van citeren, waarbij het auteursrecht niet wordt geschonden, mits met bronvermelding.

droit de préférence : zakenrecht - Frans: voorrecht dat aan zaken of zakelijke rechten aanhangt, de eigenaar of zakelijk gerechtigde heeft ten aanzien van deze zaken een voorrecht in bijv. een faillissement van een derde (bank als hypotheekhouder kan zijn hypotheekrecht gewoon uitoefenen zonder beperking).

droit de suite / zaaksgevolg : zakenrecht - Frans: het recht op een zaak blijft op die zaak rusten ook al komt die zaak in andere handen. Bijv. op een gestolen fiets blijft het recht van de eigenaar rusten. Art. 2 Boek 5 BW - Zie ook: nadere verklaring diefstal

droit divin : rechtsfilosofie - Frans: van God uitgaand recht.

droit moral / persoonlijkheidsrechten : auteursrecht - Frans: niet overdraagbare, persoonsgebonden rechten, waardoor bijv. een auteur zich kan verzetten tegen wijzigingen in of aantasting van zijn werk. Art. 25 Aw en 4 Wnr - Zie ook: nadere verklaring subjectief recht / subjectieve rechten / persoonlijke rechten nadere verklaring onrechtmatige daad (OD)

dronkenschap : strafrecht - situatie waarbij een persoon onder invloed verkeert van een bedwelmende drank, meestal alcohol. Bijv. openbare ~ wordt bedreigd met een hechtenis van twaalf dagen of een geldboete van de eerste categorie. Het is ook strafbaar een kind onder de zestien jaar dronken te maken. Art. 453 WvSr en 252 WvSr