Typ hierboven uw zoekterm of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

decentrale opvang (DO) : asielrecht - opvang van asielzoekers in gemeentewoningen onder verantwoordelijkheid van een gemeente. (bron: Min. Jus.) Zie ook: nadere verklaring Centrale opvang woningen (COW)

decentralisatie / decentraliseren / gedecentraliseerd Eng.: decentralisation : staatsrecht - bevoegdheidsspreiding gekarakteriseerd door toedeling van regelende en bestuurlijke bevoegdheden aan lagere overheidsinstellingen; overdragen van meer verantwoordelijkheden en bevoegdheden naar andere overheden. ~ kan leiden tot overheveling van taken (en de daartoe benodigde middelen) van de centrale overheid naar andere overheden. Art. 117 Gemw - Zie ook: onderdeel attributie / attribueren / geattribueerd

decentralisatie / decentraliseren / gedecentraliseerd Eng.: decentralisation : staatskundig - politiek - het overhevelen van bestuurstaken en bevoegdheden aan lagere overheidsinstellingen. Zie ook: onderdeel attributie / attribueren / geattribueerd

declaratie Eng.: (statement of) expenses : advocatuur - factuur van de advocaat meestal opgebouwd uit honorarium, het bedrag dat de advocaat in rekening brengt als beloning voor zijn werkzaamheden, 'verschotten' en btw. Verschotten zijn door de advocaat ten behoeve van de zaak gedane uitgaven als griffierechten, deurwaarderskosten, reis- en verblijfkosten. Als onderdeel van het honorarium gelden ook kosten voor overhead(personeelskosten) alsmede overige onkosten (zoals porti, telefoon, telefax en fotokopieën). De advocatuur kent geen vaste tarieven. De Nederlandse Orde van Advocaten beveelt de advocaten nadrukkelijk aan van te voren met de cliënt over de te hanteren declareermethode afspraken te maken en deze schriftelijk vast te leggen. (bron: NOvA) Art. 9 wtsz

declaratie Eng.: declaration : staatsrecht - aangifte van goederen aan tol- of douanekantoor.

declaratoir vonnis / sententia mere declaratoria Eng.: declaratory judgment : burgerlijk procesrecht - vonnis waarbij een bestaande rechtstoestand of rechtsverhouding wordt vastgesteld. Zie ook: tegenstelling condemnatoir vonnis onderdeel verklaring voor recht / voor recht verklaren

declaratoire beschikking Eng.: declaratory decision : burgerlijk procesrecht - vonnis waarin de rechter omtrent de rechtsverhouding met een onmiddellijk bij een rechtsverhouding betrokken persoon een verklaring van recht uit. Dit wil zeggen dat de rechtsverhouding tussen de eiser en gedaagde door de rechter worden vastgesteld. Art. 302 Boek 3 BW

declaratoire stelsel : intellectuele eigendomsrecht - systeem waarbij het recht van een persoon op een merk ontstaat zonder bindend materieel onderzoek vooraf. Het ~ geldt in Frankrijk en Italië. Zie ook: nadere verklaring attributieve stelsel

declaratoire uitspraak : bestuursrecht - rechterlijke uitspraak, vaak in de vorm van een beschikking, waarin de rechtsverhouding tussen overheid en burger of positie van een overheidsbesluit wordt vastgesteld. Bijv. uitspraak van een rechter dat een besluit nietig is en dus nooit werkzaam geweest is.

declinatoir : rechtsgeschiedenis - 19de eeuw. Verweer waarin de gedaagde stelt dat de rechter of rechtbank onbevoegd is. De gedaagde erkent het gerecht niet. Art. 72 Rv.

deconcentratie / deconcentreren / gedeconcentreerd : bestuursrecht - bijzondere vorm van attributie; wettelijke toedeling van bevoegdheden aan bepaalde ambtenaren. ~ beperkt zich tot het centrale niveau en heeft meestal betrekking op bestuurlijke (niet-regelgevende) bevoegdheden. Bijv. de inspecteur der belastingen die de aanslagen inkomstenbelasting vaststelt. Art. 2 Awr en 63 wet bopz

deconfiture : insolventierecht - situatie waarin de schuldenaar is opgehouden te betalen, in surseance van betaling verkeert of failliet is verklaard. Bijv. de ~ van partij A leidde uiteindelijk tot grote problemen bij leverancier B.

decriminalisering / decriminaliseren / gedecriminaliseerd : criminologie - aan bepaald gedrag het strafbaar karakter ontnemen. Bijv. de opheffing van het bordeelverbod. Zie ook: tegenstelling criminalisering / criminaliseren / gecriminaliseerd

deductie / deduceren / gededuceerd : rechtsfilosofie - onderdeel van gesystematiseerd probleemdenken, waarbij algemene bevindingen worden gekoppeld aan specifieke rechtsregels. Zie ook: tegenstelling inductie / induceren / geïnduceerd

deelbare prestatie : verbintenissenrecht - prestatie die door twee of meer schuldenaren moet worden geleverd. Bij een ~ zijn de schuldenaren ieder voor een gelijk deel verbonden, tenzij uit wet, gewoonte of rechtshandeling voortvloeit dat zij voor ongelijke delen of ieder voor het geheel (= hoofdelijk) verbonden zijn. Art. 6 Boek 6 BW - Zie ook: tegenstelling ondeelbare prestatie nadere verklaring prestatie / presteren / gepresteerd nadere verklaring verbintenissen / obligatio

deelgemeenten : staatsrecht - opsplitsing van een gemeente in ~, op beslissing van de raad, het college en de burgemeester van een gemeente gezamenlijk. Bijv. Noord en Hoogvliet zijn ~ van de gemeente Rotterdam. Art. 87 Gemw

deelgemeenteraden : staatsrecht - raad van een deelgemeente. Art. 87 Gemw - Zie ook: nadere verklaring deelgemeenten

deelgenoot Eng.: participant : vermogensrecht - deelnemer in een gemeenschap. Bijv. wettelijk deelgenootschap. Art. 166 Boek 3 BW en 129 Boek 1 BW

deelneming / deelnemen / deelgenomen / participatie / participeren / geparticipeerd Eng.: to participate : rechtspersonenrecht - omstandigheid dat een rechtspersoon in een andere investeert om aldus met die andere duurzaam verbonden te zijn ten dienste van de eigen werkzaamheid; belang van een bedrijf in een ander bedrijf. Een bedrijf waarin een ander voor minstens 50% in ~ is een dochteronderneming. Art. 24c Boek 2 BW en 16 wte 1995 - Zie ook: nadere verklaring rechtspersoon / rechtspersonen

deelnemingsvorm : strafrecht - vorm van deelname aan een strafbaar feit. Er zijn vijf deelnemingsvormen te onderscheiden: plegen, medeplegen, doen plegen, medeplichtigdheid en uitlokking.

deelnemingsvrijstelling Eng.: participation exemption : fiscaal recht - bij het bepalen van de winst blijven buiten aanmerking voordelen uit hoofde van een deelneming, alsmede de kosten ter zake van de verwerving van een deelneming. Van een deelneming is sprake indien de belastingplichtige (1) voor ten minste vijf percent van het nominaal gestorte kapitaal aandeelhouder is van een vennootschap welker kapitaal geheel of ten dele in aandelen is verdeeld, (2) ten minste vijf percent bezit van het aantal in omloop zijnde bewijzen van deelgerechtigdheid in een in Nederland gevestigd fonds voor gemene rekening; daarbij wordt het aantal andere dan enkelvoudige bewijzen van deelgerechtigdheid herleid tot een daarmede overeenstemmend aantal enkelvoudige bewijzen of (3) lid is van een co÷peratie of van een vereniging op co÷peratieve grondslag. Onder deelneming wordt verstaan (1) een daarmee verband houdend bezit aan winstbewijzen of (2) een schuldvordering die bij de schuldenaar in de zin van artikel 10, eerste lid, onderdeel d, maar met uitzondering van de situaties die rechtens dan wel in feite overeenkomen met de situaties, bedoeld in het vierde lid, onderdelen a en b, van dat artikel, feitelijk functioneert als eigen vermogen, indien de belastingplichtige een deelneming heeft in de schuldenaar. Art. 13 Wet vpb

deelopdracht : overeenkomstenrecht - taak die slechts een deel vormt van de totale opdracht. In beginsel moet de ~ uitdrukkelijk worden vastgelegd. Bijv. bij de aankoop van een huis een makelaar inschakelen om slechts prijsonderhandelingen te voeren. Zie ook: nadere verklaring makelaar nadere verklaring opdracht / opdrachtovereenkomst

deels gegrond : bestuursrecht - gedeeltelijk juist. Bijv. als een deel van de gronden van het administratief beroep doel treffen. Zie ook: nadere verklaring administratief beroep tegenstelling ongegrond

deeltijd Eng.: parttime : arbeidsrecht - geen volledige dienstbetrekking voor wat betreft de overeengekomen arbeidsduur, dus een dienstbetrekking van minder dan 40 uur (voltijd) per week.

deelvonnis : burgerlijk procesrecht - vonnis dat tijdens de procedure wordt uitgesproken en waarin een deel van het geschil wordt beslecht. Art. 232 Rv - Zie ook: tegenstelling eindvonnis nadere verklaring tussenvonnis

defaillant : procesrecht - de procespartij die verstek (defaut) laat gaan.

defensie Eng.: defence : procesrecht - verdediging of verweer van een gedaagde of verdachte tijdens een gerechtelijke procedure.

defensie Eng.: defence : staatsrecht - verdediging van het Rijk; ministerie van ~; verzamelnaam voor de krijgsmachten landmacht, luchtmacht en marine. Art. 97 Grondwet

defensiebeleid Eng.: defence policy : staats- en bestuursrecht - het geheel van beslissingen, voornemens en handelswijzen van het ministerie van defensie over de vervulling van haar taak.

deficit : vennootschapsrecht - tekort aan liquide middelen (geld) van een vennootschap om de schuldeisers te betalen. Bijv. bestuurders en andere feitelijk leidinggevenden van een failliete onderneming kunnen in bepaalde gevallen persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor het ~. Zie ook: nadere verklaring bestuurdersaansprakelijkheid nadere verklaring bestuurders / directeuren onderdeel gebrek aan baten tegenstelling winst

definitief vonnis (oneigen.) Eng.: irreversible judgement / final judgement : procesrecht - rechterlijke eindbeslissing zonder voorbehoud; eindvonnis. Zie ook: tegenstelling praeparatoir vonnis / preparatoir vonnis

deflatie Eng.: recession / fall : economie - situatie waarbij het algemeen prijspeil voortdurend daalt en consumptiegoederen goedkoper worden. Zie ook: tegenstelling inflatie

deformalisering / deformaliseren / gedeformaliseerd : burgerlijk procesrecht - ontdoen van procedures; vereenvoudiging van de procesgang. Bijv. het huidige wetboek van rechtsvordering houdt een ~ van het procesrecht in met een grote nadruk op een snelle mondelinge behandeling van het geschil en een grotere regiefunctie voor de rechter. (2004)

defungeren / gedefungeerd : burgerlijk recht - aftreden; zijn functie neerleggen. Bijv. de bestuurder van de stichting defungeert door zijn overlijden of doordat hij failliet wordt verklaard. Zie ook: tegenstelling fungeren

dejuridisering / dejuridiseren / gedejuridiseerd : staatsrecht - van regeltjes ontdoen. Bijv. wat burgers en bedrijven onderling sneller en goedkoper kunnen regelen moet de overheid niet doen als dat niet nodig is. Het streven naar ~ betekent dat meer ruimte ontstaat voor verschillende vormen van bemiddeling tussen burgers en bedrijven (..). (minister Korthals bij de uitreiking van de Hein Roethofprijs, 1998) Zie ook: tegenstelling juridisering / juridiseren / gejuridiseerd

deken / (mv.) dekens : advocatuur - algemeen ~: voorzitter van de algemene raad, die aan het hoofd staat van de Nederlandse Orde van Advocaten;
hoofd van de Orde van Advocaten in een arrondissement. De ~ verricht representatietaken, onderzoekt klachtprocedures tegen advocaten en bemiddelt tussen ruziënde advocaten. Art. 18 Advw en 48c Advw

deken van het Corps Diplomatique / doyen : diplomatiek recht - de langst in Nederland verblijvende ambassadeur; ambassadeur met de meeste dienstjaren. Bijv. de koningin heeft voor de trouwplechtigheid van Maxima en Willem-Alexander besloten de officiële buitenlandse vertegenwoordiging van het Corps Diplomatique te beperken tot de ambassadeurs van onze bevriende naaste buurlanden, de ambassadeur van Argentinië en de ~. (2002)

dekkingskoop : overeenkomstenrecht - koopovereenkomst die is gesloten om de nadelige gevolgen van wanprestatie uit een eerdere koopovereenkomst ongedaan te maken of te beperken. De partij die de ~ is aangegaan, heeft recht op vergoeding van het verschil tussen de overeengekomen prijs en de prijs van de ~, mits hij redelijk te werk is gegaan. Art. 37 Boek 7 BW en 75 cisg - Zie ook: nadere verklaring koopovereenkomst / koopcontract nadere verklaring toerekenbare tekortkoming in de nakoming van een contractuele verplichting / wanprestatie (oneigen.)

dekkingsrelatie Eng.: delegation relationship : rechtsgeschiedenis - in het Romeinse recht, de rechtsverhouding tussen de delegant en de gedelegeerde bij cessie. Zie ook: onderdeel causale delegatie

dekkingsverhouding : overeenkomstenrecht - overeenkomst die tussen de bedinger en de belover wordt gesloten ten behoeve van een begunstigde;
de verhouding tussen de borg en de hoofdschuldenaar. De rechtsverhouding tussen hoofdschuldenaar en borg gaat de schuldeiser niet aan; zij is voor hem een res inter alios acta;
interne verhouding tussen de schuldenaar van de bezwaarde vordering en diens oorspronkelijke schuldeiser. (M.E. Storme)

delegataris Eng.: (the) delegate : bestuursrecht - Degene (ambtenaar of bestuursorgaan) die van een (ander) bestuursorgaan diens bevoegdheid tot het nemen van bepaalde categorieëen besluiten heeft overgedragen gekregen; de ~ oefent vervolgens die bevoegdheid uit in plaats van het oorspronkelijke bevoegde orgaan. Bijv. de gemeenteraad delegeert de bevoegdheid tot het nemen van planschadebesluiten aan het college van burgemeester en wethouders. Art. 10:13 Awb en 156 Gemw

delegatie van bevoegdheid / delegeren van bevoegdheid / gedelegeerde bevoegdheid Eng.: delegation : staatsrecht - overdragen van wetgevende bevoegdheden aan andere overheidslichamen dan de in de Grondwet genoemde; overdragen van bevoegdheden door een hoger overheidsorgaan aan een lager overheidsorgaan. Art. 134 Grondwet - Zie ook: nadere verklaring wet in materiële zin tegenstelling attributie / attribueren / geattribueerd nadere verklaring mandaat nadere verklaring overheidsorgaan

delegatio : burgerlijk recht - Latijn: delegatie. Schuldovername. Twee vormen: abstracte en causale delegatie.

delegatio ad promittendum / (mv.) delegatio promittendi : rechtsgeschiedenis - Latijn: delegatie tot het beloven. In het Romeinse recht kon de handeling die de gedelegeerde in opdracht van de delegant verrichtte bestaan uit ~, d.w.z. het aangaan van een verbintenis met de delegataris, of uit het verrichten van een betaling, de delegatio ad solvendum.

delegatio ad solvendum / (mv.) delegatio solvendi : rechtsgeschiedenis - Latijn: delegatie tot betaling. In het Romeinse recht kon de handeling die de gedelegeerde in opdracht van de delegant verrichtte bestaan uit het verrichten van een betaling.

delictsomschrijving (DO) Eng.: description of the offence : strafrecht - de omschrijving van een strafbaar feit in het Wetboek van Strafrecht. Zie ook: onderdeel strafbaar feit / delict

delinquent / delinkwent Eng.: offender / perpetrator : criminologie - persoon die strafbare handelingen begaat.

demarcatie Eng.: demarcation : internationaal publiekrecht - afbakening. Vaak een lijn die door strijdende partijen niet mag worden overschreden. Bijv. de 38ste breedtegraad, die Noord- en Zuid-Korea van elkaar scheidt.

dematerialisatie Eng.: dematerialisation : effectenrecht - omzetting van fysieke effecten in verzamelstukken of global notes. Door ~ wordt het aantal fysieke stukken beperkt tot het absolute minimum, per fonds nog slechts één verzamelstuk. ~ leidt zodoende tot kostenbesparing en een minder arbeidsintensieve administratie en bewaring van effecten. (bron: veb.net)

demerit-goederen : economie - goederen of diensten waarvan de overheid de productie, distributie en/of het gebruik wil ontmoedigen. Op deze goederen worden hoge accijnzen gelegd, zodat de consument er een hoge prijs voor moet betalen. Bijv. alcohol en tabakswaren.

demissionair kabinet Eng.: outgoing cabinet : politiek - kabinet dat zijn ontslag heeft aangeboden en op een laag pitje blijft doorregeren totdat er een nieuw kabinet is. Zolang het nieuwe kabinet er nog niet is, behartigt het ~ slechts de lopende zaken en neemt geen belangrijke besluiten meer. Een ~ kan niet meer naar huis worden gestuurd. Bijv. het ~ van Kok II tussen maart en mei 2002. Zie ook: nadere verklaring kabinet

democratie Eng.: democracy : politiek - staatsvorm waarbij (letterlijk) het volk regeert, in de praktijk door middel van een volksvertegenwoordiging of parlement. Zie ook: tegenstelling autocratie tegenstelling dictatuur

democratiebeginsel Eng.: principle of democracy : staatsrecht - wil een rechtsstaat democratisch zijn, dan moet voldaan zijn aan de eisen van het ~. In enge zin: manier van besluitvorming waarbij alle betrokken burgers in de gelegenheid zijn aan het politieke debat mee te doen en in een stemming hun wil te uiten. In ruimere (moderne) zin: wijze van besluitvorming waarbij het volk vertegenwoordigers aanwijst die uit naam van hen regeren (zgn. representatieve democratie). Vertegenwoordiging en verantwoording zijn onderdelen van het ~; bij vertegenwoordiging is het uitgangspunt dat het volk zichzelf bestuurt door middel van haar vertegenwoordigers en bij verantwoording gaat het erom dat over macht en machtsuitoefening verantwoording moet worden afgelegd. (Van Klink)

democratisch bestel Eng.: democratic system : politiek - geheel van het beginsel van democratische gelijkheid, van de representatieve democratie en van de participerende democratie.

democratisch budgetmechanisme : economie - systeem waarbij democratisch genomen besluiten in een begroting worden vastgelegd. Bijv. er is sprake van ~ bij o.a. de centrale overheid en lagere overheden. Zie ook: tegenstelling bureaucratisch budgetmechanisme / planmechanisme

democratische rechtsstaat Eng.: democratic constitutional state : staatsrecht - staatsvorm waarvan de belangrijkste kenmerken zijn:
1. Gekozen volksvertegenwoordiging;
2. Parlementair stelsel: regering wordt gecontroleerd door parlement
3. Grondrechten;
4. Overheid is ook aan regels gebonde;
5. Rechtsbescherming tegen de overheid;
6. Machtenscheiding.

demografische structuur Eng.: demografic structure : politiek - samenstelling van de Nederlandse bevolking in diverse opzichten. Bijv. gecategoriseerd naar inkomen, geslacht, leeftijd, woongebied.

demonstratie / demonstreren / gedemonstreerd Eng.: demonstration : mensenrechten - optocht op straat van mensen die hun ongenoegen of bezwaren uiten tegen de politiek of maatschappelijke misstanden.

demonstratief Eng.: demonstrative : rechtswetenschap - bij wijze van protest; omstandig van iets een punt maken. Bijv. de advocaat wraakte de rechtbank. Toen het daar geen gehoor aan gaf, verliet de advocaat ~ de rechtszaal.

denuntiatie : rechtsgeschiedenis - 18de eeuw: aangifte of aanklacht. Bijv. de vorster zal verpligt zyn aanstonds na de gedane schutting behoorlyke denuntiatie of weete aan den eygenaar van het vee te doen met requisitie om het zelve te komen relaxeeren.

deontologie / deontologisch : rechtsfilosofie - plichtenleer;
typisch geval dat een belangrijke rol speelt in bijv. de advocatuur of het notariaat. Zie ook: tegenstelling ontologie

departement Eng.: department : staatsrecht - ministerie, ondersteunende dienst van een minister.

deplorabele toestand : rechtswetenschap - betreurenswaardige toestand. Bijv. de verdachte had de zwakbegaafde David al twee keer eerder zeer ernstig mishandeld; de man moest beide keren in het ziekenhuis worden opgenomen, in '~', aldus het hof. (2004)

deportatie Eng.: deportation : strafrecht - onder dwang overbrengen van bevolking; het onder dwang verplaatsen van personen door verdrijving of andere dwangmaatregelen uit het gebied waarin zij zich rechtmatig bevinden zonder dat daarvoor gronden bestaan die naar internationaal recht zijn toegelaten. ~ is een misdrijf tegen de menselijkheid. Art. 1 wim en 4 wim

depositaris / (mv.) depositarissen : internationaal publiekrecht - met name onder het verdragenrecht officieel aangewezen of benoemd persoon die originele stukken onder zich houdt, de originaliteit van stukken onderzoekt (handtekeningen-check) en van die originele stukken op verzoek gewaarmerkte afschriften uitreikt. Art. 76 vwv en 77 vwv - Zie ook: nadere verklaring depot nadere verklaring merkdepot / deponeren van een merk / gedeponeerd merk nadere verklaring apostille

deposito Eng.: deposit : bankrecht - liquide middelen die voor een bepaalde tijd aan de bank zijn toevertrouwd; geldbedrag dat voor langere tijd bij een bank op rekening wordt gezet om te profiteren van een vaste rente. Zie ook: onderdeel depositorente

depositofaciliteit : bankrecht - permanente faciliteit van het ESCB die door tegenpartijen kan worden benut om deposito's met een looptijd tot de volgende ochtend te plaatsen tegen een tevoren door de ECB vastgestelde rentevoet. De rente op de depositofaciliteit (de depositorente) is de ondergrens van de daggeldrente. (bron: DNB) Zie ook: nadere verklaring bandbreedte

depositorente : bankrecht - interesten die een persoon verwerft doordat hij geld bij een bank in bewaring geeft. Zie ook: niet gelijk aan wettelijke rente nadere verklaring contractuele rente / contractrente nadere verklaring deposito

depossederen / gedepossedeerd : vermogensrecht - uit het bezit ontheven of stoten.

depot Eng.: deposit / depot : tekeningen- of modellenrecht - bewaarplaats; hetgeen in tijdelijke bewaring bij de notaris, rechtbank, vennootschap of andere instantie is gegeven. Bijv. ~ van een tekening of model bij het Bureau voor Industriële Eigendom (BIE). Het ~ van een merk geschiedt door het daartoe aangewezen formulier in te dienen bij de officiële instelling (in de Benelux: het Benelux Merkenbureau). Volgens de Benelux Merkenwet wordt het exclusieve recht op een merk verkregen door het ~. Art. 3 btmw en 14 hreGrondwet - Zie ook: onderdeel bouwdepot / (mv.) bouwdepots onderdeel depotrekening

depotrekening : bouwrecht - rekening die is bestemd voor in bewaring gegeven gelden tot meerdere zekerheid. Zie ook: nadere verklaring sequester / sekwester niet gelijk aan derdengeldrekening / (oneigen.) derdenrekening

depreciatie Eng.: reduction in the values / depreciation : bank- en effectenrecht - koersdaling van een valuta door vraag en aanbod.

derde / (mv.) derden Eng.: thrird party : verbintenissenrecht - persoon die buiten een bepaalde rechtsverhouding staat en in beginsel daarmee niets te maken heeft. Bijv. in de overeenkomst tussen boer Piet en Kippenveiling b.v. zijn anderen ~. Art. 45 Boek 3 BW - Zie ook: nadere verklaring derdenbeding / beding ten behoeve van een derde tegenstelling partij / (mv.) partijen (pp.)

derde graad Eng.: third degree : personen- en familierecht - de relatie tussen neef en tante of oom en nicht. Bijv. bloed- of aanverwanten tot aan de derde graad.

derdenbeding / beding ten behoeve van een derde : overeenkomstenrecht - beding in een overeenkomst dat een derde het recht geeft om de prestatie van één van de partijen te vorderen of op andere wijze jegens één van hen een beroep op de overeenkomst te doen. Art. 24 Boek 3 BW en 253 Boek 6 BW - Zie ook: nadere verklaring beding / stipulatio / contractuele bedingen / contractuele clausules

derdenbescherming Eng.: third-party protection : vermogensrecht - bescherming van een buitenstaander tegen de nadelige gevolgen van zijn handelingen. Die handelingen moeten dan wel gebaseerd zijn op zijn gerechtvaardigde veronderstelling dat een bepaalde rechtsbetrekking bestond. Was die veronderstelling ongerechtvaardigd, dan geniet de buitenstaander geen ~. Bijv. wie zaken doet met iemand zonder toereikende volmacht kan onder omstandigheden ~ genieten. Art. 36 Boek 3 BW en 61 Boek 3 BW - Zie ook: onderdeel aanvullende werking van goede trouw tegenstelling derdenwerking

derdenbeslag Eng.: garnishment : beslagrecht - het beslag dat onder een schuldenaar van de beslagene wordt gelegd. Bijv. door beslag te leggen onder de werkgever, zodat (een deel van) het salaris rechtstreeks aan de beslaglegger wordt betaald. Art. 479b Rv en 475 Rv - Zie ook: onderdeel loonbeslag niet gelijk aan bodembeslag

derdengelden : advocatuur - geld dat bij een beheerder (bijv. een stichting of bank) in handen is, maar dat aan anderen (derden) toebehoort.

derdengeldrekening / (oneigen.) derdenrekening : advocatuur - bankrekening van een zgn. derdengeldstichting waarop advocaten het geld dat voor hun cliënten bestemd is, moeten laten storten. De ~ strekt ertoe het vermogen van advocaten te scheiden van dat van hun cliënten. Advocaten moeten een ~ hebben. Zie ook: nadere verklaring advocaat / advocaten / (oneigen.) advokaat

derdenverhaal Eng.: verbintenissenrecht : zakenrecht - verhaal door de de schuldeiser op een derde op wie de schuldenaar een vordering heeft. Bijv. de gemeentelijke sociale dienst verhaalt de bijstand aan de gescheiden vrouw op de werkgever (op het salaris) van de gescheiden man.

derdenverzet : burgerlijk procesrecht - buitengewoon rechtsmiddel dat een persoon kan aanwenden als hij meent benadeeld te zijn door een vonnis dat tussen andere partijen is uitgesproken; protest dat een persoon kan aantekenen tegen een vonnis dat hem in zijn rechten benadeelt en waarbij hij geen partij is geweest. Art. 376 Rv en 438 Rv - Zie ook: tegenstelling beledigde of benadeelde partij

derdenwerking : vermogensrecht - omstandigheid dat een recht of plicht ook t.o.v. derden werkt. Bijv. het retentierecht. Zie ook: tegenstelling derdenbescherming

deregulering / dereguleren / gedereguleerd Eng.: deregulation : politiek - staatskundig - afschaffing, terugdringing, stroomlijning of vereenvoudiging van wet- en regelgeving, teneinde de economie te bevorderen en onnodig hoge kosten ten gevolge van ondoelmatige regelgeving te vermijden. Zie ook: tegenstelling decentralisatie / decentraliseren / gedecentraliseerd tegenstelling verzorgingsstaat

deregulering / dereguleren / gedereguleerd : staatsrecht - afschaffing, terugdringing, stroomlijning of vereenvoudiging van wet- en regelgeving, teneinde de economie te bevorderen en onnodig hoge kosten ten gevolge van ondoelmatige regelgeving te vermijden. Zie ook: tegenstelling decentralisatie / decentraliseren / gedecentraliseerd tegenstelling verzorgingsstaat / welvaartstaat

deregulering / dereguleren / gedereguleerd Eng.: deregulation : staatskundig - afschaffing, terugdringing, stroomlijning of vereenvoudiging van wet- en regelgeving, teneinde de economie te bevorderen en onnodig hoge kosten ten gevolge van ondoelmatige regelgeving te vermijden. Zie ook: tegenstelling decentralisatie / decentraliseren / gedecentraliseerd tegenstelling verzorgingsstaat

derelictio : vermogensrecht - Latijn: het opgeven van het eigendom van een zaak door het bezit ervan op te geven.

derhalve / weshalve : rechtswetenschap - bijwoord: 'om die reden'; vaak als kopje gebruikt als inleiding tot de conclusie van een verzoekschrift.

derivaat / derivaten Eng.: derivative product / derivative : bankrecht - financiële contracten waarvan de waarde afhankelijk is van een of meer onderliggende activa, referentieprijzen of indices. Bijv. opties, termijncontracten, futures en rente- en valutaswaps. (bron: DNB)

derivatief : rechtswetenschap - afleidend, afgeleid.

derivatief (bn.) : auteursrecht - afgeleide. Een persoon die een licentie heeft op een auteursrechtelijk beschermd werk of aan wie het auteursrecht is overgedragen is ~ rechthebbende. Art. 2 Aw

derivatieve verkrijging / afgeleide verkrijging : vermogensrecht - verkrijging van een recht zoals de rechtsvoorganger dat had; de rechthebbende die zijn recht van zijn rechtsvoorganger afleidt, verwerft dezelfde juridische positie ten aanzien van dat goed als zijn rechtsvoorganger. Art. 114 Boek 3 BW nadere verklaring originaire verkrijging

derogatie / derogeren / gederogeerd : verbintenissenrecht - aFwijken. Bijv. ~ van de wettelijke regels. Art. 2 Boek 6 BW

derogatieakte : handelsrecht - akte op grond waarvan een wijziging in een openbaar register, bijv. het handelsregister, kan worden doorgevoerd.

derogatieakte / vennootschapsakte : vennootschapsrecht - verklaring waarin de vennoten van een vennootschap onder firma (vof) of de beherende vennoten van een commanditaire vennootschap (Cv) overeenkomen dat zij elkaar over en weer onbeperkt machtigen tegenover de bank en dat zij hoofdelijk aansprakelijk zijn voor de verplichtingen van de vennootschap die ieder van hen met de bank aangaat.

derogerende werking van goede trouw : verbintenissenrecht - op basis van de goede trouw (beter: redelijkheid en de billijkheid) kunnen afspraken worden opzij gezet. Art. 2 Boek 6 BW en 248 Boek 6 BW - Zie ook: nadere verklaring redelijkheid en billijkheid nadere verklaring aanvullende werking van goede trouw

derving / derven / gederfd Eng.: forego : rechtswetenschap - missen, gemiste. Bijv. ~ van inkomsten.