Typ hierboven uw zoekterm of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

creative accounting : accountancy - Engels: de wijze waarop een administratie wordt gevoerd en bijgevolg een jaarrekening wordt onderbouwd, is dermate "creatief" (in negatieve zin) dat die handeling kan vallen onder het begrip winstmanipulatie. Zie ook: nadere verklaring winstmanipulatie niet gelijk aan storno / storneren / gestorneerd

Dartonnelleren : rechtssociologie - formele rechtsleer als verzetsidee, van de Ierse rechtsgeleerde E.J.M. Dartonelle 1843.

crediteur met voorrang / (mv.) crediteuren met voorrang : aansprakelijkheidsrecht - schuldeiser waarvan de voorrang van zijn vordering bij wet of bij private overeenkomst is geregeld. Bijv. een overeengekomen eigendomsvoorbehoud. Art. 110 Fw en 278 Boek 3 BW - Zie ook: onderdeel preferente crediteur / preferente schuldeiser / (mv.) preferente crediteuren / preferente schuldeisers

crediteur met zekerheden / (mv.) crediteuren met zekerheden : pand- en hypotheekrecht - schuldeiser die ter meerdere zekerheid van zijn vordering een zekerheid heeft bedongen, zoals bijv. een hypotheek of een pandrecht. Art. 110 Fw - Zie ook: onderdeel preferente crediteur / preferente schuldeiser / (mv.) preferente crediteuren / preferente schuldeisers

crediteurencommissie : insolventierecht - panel van personen dat op verzoek van een meerderheid van crediteuren door de rechtbank wordt benoemd om informatie te verkrijgen van de bewindvoerder of curator. De ~ is bevoegd hem te adviseren. In Nederland wordt niet veel gebruik gemaakt van een ~. Zie ook: hierarchische verhouding curator / (mv.) curatoren

crediteursverzuim / schuldeisersverzuim : incasso - situatie waarbij de schuldenaar zijn verbintenis niet kan nakomen, omdat de schuldeiser zijn daartoe noodzakelijke medewerking niet verleent. De schuldeiser is eveneens in verzuim wanneer vanwege hem toe te rekenen omstandigheden, hij niet voldoet aan een verplichting zijnerzijds jegens de schuldenaar en deze laatste op die grond de nakoming van zijn verbintenis opschort. Art. 58 Boek 6 BW en 59 Boek 6 BW

crematie : personen- en familierecht - het verbranden van een lijk. (Van Dale)

criminalisering / criminaliseren / gecriminaliseerd : criminologie - strafbaarstelling van een bepaald gedrag. Zie ook: tegenstelling decriminalisering / decriminaliseren / gedecriminaliseerd

criminaliteit Eng.: crime : criminologie - alles wat door algemeen verbindende voorschriften strafbaar is gesteld en wat verder daarmee te maken heeft.

Crimineel Wetboek voor het Koningrijk Holland : rechtsgeschiedenis - een in 1809 tot stand gekomen wetboek van strafrecht. Het ~ stond sterk onder de invloed van de idealen van de Franse revolutie en gaf uiting van verzet tegen willekeur, machtsmisbruik en rechtsongelijkheid. Het ~ werd in 1886 vervangen door het huidige Wetboek van Strafrecht.

Crimineele Ordonnantiën : rechtsgeschiedenis - wetboek van strafrecht uit 1570. De ~ waren een poging van Koning Filips II tot unificatie van het strafrecht. Het effect van de ~ was zeer beperkt, omdat aan hun geldingsmacht werd getwijfeld. (bron: Jörg/Kelk)

Criminele Inlichtingendienst (CID) Eng.: Criminal Investigation Department : criminologie - afdeling van een politiekorps of opsporingsdienst die informatie verzamelt over criminelen en strafbare feiten.

criminele organisatie Eng.: criminal organisation : strafrecht - organisatie die het plegen van misdrijven tot oogmerk heeft. Art. 140 WvSv

criminele politiek : criminologie - beleid ten aanzien van strafrecht.

criminogeen Eng.: causing crime : criminologie - misdaadverwekkend, misdaad stimulerend.

criminogene factoren Eng.: factors causing crime : criminologie - kenmerken en omstandigheden van mensen en hun omgeving, die bijdragen aan het plegen van delicten en daardoor ook ten aanzien van recidive een voorspellende waarde kunnen hebben.

criminologie Eng.: criminology : criminologie - vakgebied waarin het onderzoek naar (de oorsprong van) misdadigheid op basis van fysiologische, psychologische, psychiatrische en culturele wetenschappen. Zie ook: hierarchische verhouding militair recht

criminoloog Eng.: criminologist : criminologie - wetenschapper die onderzoek doet naar (de oorsprong van) misdadigheid waarbij kennis uit fysiologische, psychologische, psychiatrische en culturele wetenschappen wordt gecombineerd.

criteria van Maastricht : Europees recht - eisen waaraan volgens het verdrag van Maastricht landen moesten voldoen om aan de Economische en Monetaire Unie (EMU) te kunnen meedoen.
1. De inflatie mocht maximaal anderhalf procentpunt boven het gemiddelde liggen van de drie lidstaten met de minste prijsstijging.
2. De kapitaalmarktrente mocht niet meer dan twee procentpunt hoger zijn dan het gemiddelde van de drie landen met de laagste inflatie. (bron: nrc.nl) Zie ook: nadere verklaring Verdrag betreffende de Europese Unie / EU-verdrag / Verdrag van Maastricht

CT-document : vervoersrecht - ondertekend en gedateerd document dat door een gecombineerd goederenvervoerder (d.w.z. vervoerder die meerdere transportmiddelen gebruikt) wordt afgegeven aan de afzender, waarin de ten vervoer ontvangen zaken worden gespecificeerd. Art. 44 Boek 8 BW en 46 Boek 8 BW - Zie ook: nadere verklaring vrachtbrief

culpa Eng.: negligence : strafrecht - Latijn: onachtzaamheid (mate van schuld). ~ is bij sommige strafbare feiten als strafbepalende omstandigheid in de delictsomschrijving opgenomen. Zie ook: nadere verklaring opzet / dolus

culpa in causa / dolus in causea anterieure verwijtbaarheid Eng.: anterior reproach : strafrecht - Latijn: de verdachte treft het verwijt dat hij zichzelf opzettelijk of onachtzaam in een gevaarlijke situatie heeft begeven, hetgeen reden kan zijn om het beroep op noodweer af te wijzen. Bijv. geweld door derden provoceren en zich dan tegen het uitgelokte geweld verdedigen met geweld. Art. 41 WvSr

culpa in eligendo : aansprakelijkheidsrecht - Latijn: Juridisch aspect bij het delegeren van geneeskundige taken. Een arts kan, onder omstandigheden, onzorgvuldigheid worden verweten als hij bij de geneeskundige behandeling een hulpverlener heeft gekozen die een slechte of onjuiste medische handeling heeft verricht. ~ kan leiden tot straf-, civiel- en tuchtrechtelijke aansprakelijkheid. Zie ook: nadere verklaring gezondheidsrecht

culpoos delict / (mv.) culpose delicten Eng.: culpable offence : strafrecht - strafbaar feit waarbij sprake is van een bepaalde schuldgraad. Het 'culpose' kan betrekking hebben op onbewuste of bewuste schuld.

cultuurgoed / (mv.) cultuurgoederen : Europees recht - object dat uit hoofde van de nationale wetgeving of van nationale administratieve procedures als nationaal artistiek, historisch of archeologisch bezit is aangemerkt; voorwerp van grote nationale, cultuurhistorische of wetenschappelijke waarde waarvan export in beginsel verboden is. Art. 36 EG-Verdrag en 1012 Rv

cum amico : internationaal strafrecht - Latijn: met een vriend; toegevoegd. Bijv. bemiddeling ~: beide partijen kennen de bemiddelaar (persoonlijk); enkele raadslieden werden ~ aan het Joegoslavië-Tribunaal toegevoegd, ter verdediging van de rechtsbelangen van Milosovic. (2004) Zie ook: nadere verklaring amicus curiae

cum annexis : staatsrecht - Latijn:met bijbehoren. De gemeente Nuenen (met bijbehorende delen Gerwen en Nederwetten) in Brabant wordt ook wel genoemd Nuenen ~.

cum suis (c.s.) : advocatuur - Latijn: met de zijnen. Bijv. Peters c.s. zijn de schrijvers van dit boek. Zie ook: niet gelijk aan qualitate qua (q.q.)

cumulatie / cumuleren / gecumuleerd : burgerlijk procesrecht - samenvoegen van meerdere eisen in één dagvaarding.

cumulatie van hoofdstraffen Eng.: cumulation of principle punishments : strafrecht - opeenstapeling van hoofdstraffen. ~ is sinds 1995 toegestaan: naast een gevangenisstraf kan de rechter bijv. ook een geldboete opleggen. Art. 9 WvSr

cumulatief aandeel / preferent aandeel / (mv.) cumulatieve aandelen / preferente aandelen : rechtspersonenrecht - aandeel in een naamloze vennootschap, waaraan het recht is verbonden om, hoewel dit eerder niet werd uitgekeerd, alsnog dividend te mogen ontvangen. Zie ook: nadere verklaring aandeel / (mv.) aandelen nadere verklaring dividend / dividenden nadere verklaring naamloze vennootschap (NV)

cumulatief beslag : beslagrecht - meerdere beslagen op een en dezelfde zaak, in welk geval bij aFwikkeling een rangorde van beslagen in acht wordt genomen. Zie ook: nadere verklaring cumulatie / cumuleren / gecumuleerd niet gelijk aan gerechtelijke rangregeling

cumulatief preferente aandelen : effectenrecht - aandeel met recht (preferentie) op een minimum dividend. In verlieslijdende jaren wordt dit geaccumuleerd en in jaren van winstgevendheid alsnog uitgekeerd. (bron: beleggingsplein.nl)

cumulatiestelsel : overeenkomstenrecht - het van toepassing zijn van zoveel mogelijk regels op een gemengde overeenkomst, d.w.z. een overeenkomst die voldoet aan de omschrijvingen van twee of meer bijzondere overeenkomsten.

cumulatieve verbintenissen / cumulatieve verplichtingen : verbintenissenrecht - verbintenis waarbij de schuldenaar alle prestaties moet nakomen, vooraleer hij van die verbintenis is verlost. Art. 17 Boek 3 BW - Zie ook: tegenstelling alternatieve verbintenissen

cumulatieve voorwaarden : verbintenissenrecht - voorwaarden waaraan stuk voor stuk moet worden voldaan. Bijv. de vereisten opdat er van een onrechtmatige daad sprake kan zijn. Art. 162 Boek 6 BW - Zie ook: nadere verklaring alternatieve voorwaarden nadere verklaring onrechtmatige daad (OD)

curandus / (mv.) curandi Eng.: person in ward : personen- en familierecht - Latijn: persoon die onder curatele is gesteld, onder toezicht van een andere persoon of van een instelling staat. Bijv. wegens een geestesstoornis waardoor hij zijn eigen belangen niet kan behartigen. Art. 378 Boek 1 BW - Zie ook: nadere verklaring curator / (mv.) curatoren nadere verklaring curatele nadere verklaring failliet

curatele Eng.: receivership : personen- en familierecht - door de rechtbank uitgesproken maatregel om bepaalde personen en hun omgeving te beschermen. Het betreft met name personen die aan een geestelijke stoornis lijden, verkwisten of alcoholverslaafd zijn. Art. 378 Boek 1 BW en 381 Boek 1 BW - Zie ook: nadere verklaring curandus / (mv.) curandi

curateleregister : personen- en familierecht - een openbaar register bij de griffie van de rechtbank in Den Haag, waarin aantekening wordt gehouden van alle rechtsfeiten die betrekking hebben op curatele. Art. 391 Boek 1 BW

curator / (mv.) curatoren Eng.: official receiver / trustee in bankruptcy : personen- en familierecht - Latijn: door de rechtbank benoemd persoon die toezicht houdt op een onder curatele gesteld persoon. Art. 383 Boek 1 BW - Zie ook: nadere verklaring curandus / (mv.) curandi nadere verklaring curatele nadere verklaring faillissement

curator / (mv.) curatoren Eng.: receiver : faillissementsrecht - Latijn: door de rechtbank benoemd persoon (meestal een advocaat) die het faillissement leidt en onderzoekt of en in hoeverre de resterende baten ten behoeve van de crediteuren kunnen strekken. De ~ legt periodiek rekening en verantwoording af aan de rechter-commissaris. Art. 68 Fw

curia jus novit : burgerlijk procesrecht - Latijn: ambtshalve aanvulling van rechtsgronden. Toevoeging door een rechter van een rechtsregel die de procespartijen niet hebben ingeroepen. Bijv. eiser vordert schade wegens wanprestatie, maar de rechter wijst toe op grond van onrechtmatige daad. Art. 25 Rv - Zie ook: nadere verklaring ambtshalve aanvulling van de rechtsgronden

current ratio : ondernemingsrecht - Engels: verhouding tussen de vlottende activa en de kortlopende schulden van een vennootschap. (bron: beleggingsplein.nl)

cyber crimes : strafrecht - Engels: criminele activiteiten die plaatsvinden in de virtuele wereld van computers, netwerken en Internet.

déchéance : - het vervallen van een recht door enkel tijdsverloop. Verschil met verjaring is dat er in geval van déchéance ook geen natuurlijke verbintenis overblijft. Bijv. het ontbreken van een gegrond beroep binnen een bepaalde tijdsperiode kan een recht op voorrang doen vervallen. Art. 6 BMW natuurlijke verbintenis

décharge Eng.: balance payment / discharge : verbintenissenrecht - kwijting. Art. 49 Boek 6 BW - Zie ook: tegenstelling getuige à charge

déni de justice : vreemdelingenrecht - Frans: weigering door een rechterlijk orgaan om recht te spreken. Bij ~ gaat het meestal om de weigering door een rechtbank om een vreemdeling te horen. Die vreemdeling kan dan niet zijn recht halen.

détournement de pouvoir Eng.: improper purpose / abuse of rights : bestuursrecht - de overheid mag haar bevoegdheden niet kennelijk tot een ander doel gebruiken dan waarvoor deze bevoegdheden haar zijn gegeven. (H. Franken) Art. 3:03 AWB - Zie ook: nadere verklaring algemene beginselen van behoorlijk bestuur (ABBB)

daadstrafrecht Eng.: action criminal law : strafrecht - strafrecht dat zich richt op de daad en niet op de (bijzondere) omstandigheden van de dader. Bijv. strafrecht in de Verenigde Staten. tegenstelling daderstafrecht niet gelijk aan daderstrafrecht

dactyloscopisch signalement : vreemdelingenrecht - persoonsaanduiding aan de hand van vingerafdrukken. Art. 3.109 vb 2000

dadelijk opeisbaar : incasso - meteen op te vorderen. Bijv. het gefactureerde bedrag is ~.

dader / pleger Eng.: perpetrator : strafrecht - persoon die een strafbaar feit pleegt en/of uitlokt. Zie ook: hierarchische verhouding verdachten

daderprofiel : criminologie - beschrijving van zowel de uiterlijke kenmerken van een mogelijke dader als de wijze waarop deze opereert (m.o.: modus operandi).

daderstrafrecht Eng.: offender criminal law : strafrecht - rechter houdt naast het strafbare feit en de bewijsvoering rekening met de (bijzondere) omstandigheden. Er wordt niet alleen naar de daad gekeken, ook naar de omstandigheden van de dader. Bijv. strafrecht in Nederland. tegenstelling daadstrafrecht niet gelijk aan daadstrafrecht

dagbepaling Eng.: day clause : strafprocesrecht - waarschijnlijk wordt bedoeld dag, waaronder wordt verstaan een termijn van vierentwintig uren (etmaal). Art. 88 WvSr en 136 WvSv

dagbepaling : procesrecht - de door het gerecht vastgestelde dag waarop het een bepaalde zitting zal houden of uitspraak zal doen. Bijv. de ~ van de beschikking (art 429k lid 1 oud Rv) zal geschieden met inachtneming van een termijn van in beginsel maximaal drie weken. Art. 254 Rv

dagdetentie : strafrecht - een veroordeelde neemt overdag deel aan een programma binnen de muren van de penitentiaire inrichting en verblijft 's avonds en 's nachts thuis. Zie ook: nadere verklaring detentie

dagelijks bestuur Eng.: the board / the bureau : bestuursrecht - meestal deel van het algemeen bestuur, dat belast is met het regelen (besturen) van de dagelijkse gang van zaken;
zeggenschap over en regeling van de dagelijkse gang van zaken. Bijv. het college van burgemeester en wethouders is bevoegd het ~ van de gemeente te voeren. Art. 160 Gemw

dagen bij een termijn : procesrecht - de ~ beginnen op de dag waarop de termijn aanvangt en eindigen op de dag waarop die eindigt. Bij de termijn van een dagvaarding geldt de dag nadat het exploit is uitgebracht als eerste dag van de termijn en wordt geteld tot de dag waarop bij de rechter moet worden verschenen. Art. 339 Rv

daggeldlening : overeenkomstenrecht - lening die dagelijks door een van beide partijen kan worden opgezegd.

dagtekening / dagtekenen / gedagtekend : procesrecht - datum waaruit blijkt wanneer een brief of document is geschreven of opgemaakt. De ~ staat meestal boven- of onderin het stuk. Art. 4:02 AWB - Zie ook: nadere verklaring digitale handtekening

dagvaarding / (mv.) dagvaardingen / dagvaarden / gedagvaard Eng.: writ of summons / to subpoena : burgerlijk recht - oproep om voor het gerecht te verschijnen; gerechtelijk stuk waarmee een burgerlijke procedure wordt ingeleid bij kantonrechter of rechtbank;
officieel geschrift (deurwaardersexploot) dat iemand oproept op een bepaalde tijd voor de rechter te verschijnen in verband met het beslechten van een geschil (burgerlijk procesrecht), of de vervolging van een aan de opgeroepene ten laste gelegd strafbaar feit (strafprocesrecht) Art. 258 WvSv en 111 Rv - Zie ook: nadere verklaring exploot / exploit / (mv.) exploten tegenstelling rekest / request / petitie / verzoekschrift (vzs) hierarchische verhouding conclusie van eis / eisen / geëist onderdeel mitsdien te horen eis doen en concluderen

dagvaarding in strafzaken Eng.: summons and complaint : strafprocesrecht - officieel stuk waarin de officier van justitie de verdachte oproept om op een bepaalde dag voor de rechter te verschijnen. In de ~ staan de strafbare feiten waarvan de officier van justitie de verdachte verdenkt. Art. 258 WvSv - Zie ook: onderdeel althansen van de dagvaarding

dagvaarding van de koning Eng.: summon the king : burgerlijk procesrecht - het dagen van de koning voor de rechter; moet gedaan worden aan de persoon of in het parket van de procureur-generaal bij de Hoge Raad. Art. 48 Rv - Zie ook: onderdeel dagvaarding / (mv.) dagvaardingen / dagvaarden / gedagvaard

dagvaardingsprocedure Eng.: civil procedure : burgerlijk procesrecht - gerechtelijke procedure die aanvangt door het uitbrengen van een dagvaarding aan gedaagde in tegenstelling tot het indienen van een verzoekschrift. Art. 78 Rv en 111 Rv - Zie ook: nadere verklaring verzoekschriftprocedure

dagwissel : overeenkomstenrecht - wissel die pas op een bepaalde dag opeisbaar wordt. Die dag staat in de wissel vermeld.

Daily Mail-arrest : internationaal privaatrecht - HvJEG 27-09-1988, Jur 1988, 5483: het Verdrag beschouwt de verschillen tussen de nationale wettelijke regelingen mbt. de aanknoping die wordt vereist voor de overeenkomstig dat recht opgerichte vennootschappen, en de vraag of, en zo ja hoe, de statutaire zetel of het feitelijke hoofdkantoor van die vennootschappen naar een andere Lid-Staat kan worden verplaatst, als vraagstukken waarvoor de regels inzake het recht van vestiging geen oplossing bieden, doch die in toekomstige wetgeving of overeenkomsten moeten worden geregeld . Onder deze omstandigheden moeten de artikelen 52 en 58 EEG-Verdrag aldus worden uitgelegd, dat zij bij de huidige stand van het gemeenschapsrecht aan een vennootschap die is opgericht overeenkomstig het recht van een Lid-Staat en in die Lid-Staat haar statutaire zetel heeft, niet het recht geven haar centrale bestuurszetel naar een andere Lid-Staat te verplaatsen . Richtlijn 73/148 inzake de opheffing van de beperkingen van de verplaatsing en het verblijf van onderdanen van de Lid-Staat binnen de Gemeenschap ter zake van vestiging en verrichten van diensten, heeft, naar uit het intitulé en de bepalingen ervan blijkt, enkel betrekking op de verplaatsing en het verblijf van natuurlijke personen en de bepalingen ervan lenen zich naar hun aard niet voor overeenkomstige toepassing op rechtspersonen . Mitsdien moet richtlijn 73/148 aldus worden uitgelegd, dat de bepalingen ervan een vennootschap niet het recht geven haar centrale bestuurszetel naar een andere Lid-Staat te verplaatsen . Art. 52 EEG-verdrag en 58 EEG-verdrag

Dakdekker-arrest : strafrecht - HR 16-02-1982, NJ 1982, 411: verwerping van een z.g. pseudo-bewijsverweer moet gemotiveerd worden. Deze als bewijsverweren vermomde kwalificatieverweren worden naar analogie van art 358 lid 3 als gewone kwalificatieverweren behandeld. Art. 358 WvSv

dalrentegarantie : pand- en hypotheekrecht - de geldverstrekker biedt u de laagste hypotheekrente aan die bij haar gold in de periode tussen acceptatie van de hypotheekofferte en het transport van de hypotheekakte. (bron: huizenveiling.nl)

dalweg : zeerecht - middellijn van de vaargeul. Het vaststellen van de dalweg is belangrijk voor de bepaling van de landsgrenzen.

dark number : criminologie - Engels: duister getal. Het aantal daadwerkelijk gepleegde misdrijven en overtredingen verminderd met het aantal dat in de statistieken vermeld wordt.

Dassonville-arrest : Europees recht - HvJEG 11-07-1974, Jur 1974, 837: In ~ ging het om een Belgisch voorschrift, dat bepaalde dat de invoer van een product met de benaming van oorsprong (in dit geval ‘Schotse whisky’) verboden was, wanneer daarbij geen - door de overheid van het exporterende land (in dit geval het Verenigd Koninkrijk) – officiële verklaring werd geleverd dat het product daadwerkelijk uit het oorsprongsland kwam. Dassonville importeerde in België Schotse whisky vanuit Frankrijk. Daardoor was het moeilijk om de benodigde verklaring uit het Verenigd Koninkrijk te krijgen. Het Hof oordeelde in deze zaak dat er sprake was van een maatregel van gelijke werking. De benodigde verklaring was voor importeurs die de whisky direct uit het land van oorsprong importeerden makkelijker te bemachtigen dan importeurs die de whisky via een andere lidstaat (waar het via de reguliere weg in het vrije verkeer was gebracht) invoerden. Met het Belgische voorschrift was geen directe beperking gesteld aan het invoeren van de Schotse whisky, maar de maatregel had wel hetzelfde effect, een ‘maatregel van gelijke werking’. Als 'maatregel van gelijke werking' wordt door het hof beschouwd iedere handelsregeling der lidstaten die de intracommunautaire handel al dan niet rechtstreeks, daadwerkelijk of potentieel, kan belemmeren. Art. 30 EG-Verdrag

dat is Hebreeuws : rechtswetenschap - zegswijze: dat is niet te begrijpen.

databank / (mv.) databanken Eng.: database : databankenrecht - verzameling van werken, gegevens of andere zelfstandige elementen die systematisch of methodisch geordend en afzonderlijk met elektronische middelen of anderszins toegankelijk zijn en waarvan de verkrijging, de controle of de presentatie van de inhoud, in kwalitatief of kwantitatief opzicht getuigt van een substantiële investering. Art. 1 DW

databankbescherming Eng.: database protection : databankenrecht - opvraging of hergebruik van een databank kan worden verboden. Art. 2 DW - Zie ook: nadere verklaring intellectuele eigendom (IE) / intellectuele rechten / (oneigen.) intellectueel eigendom nadere verklaring subjectief recht / subjectieve rechten / persoonlijke rechten onderdeel sui generis

databankenrecht Eng.: database law : databankenrecht - rechtsgebied uit de Databankenwet en diverse Europese richtlijnen; vooral m.b.t. het verbod van opvraging of hergebruik van een databank. Het ~ is een subgebied van industriële rechten. Art. 2 DW - Zie ook: hierarchische verhouding handelsnaamrecht

databankwet (DBW) Eng.: Dutch Database Act : databankenrecht - wet van 8 juli 1999, waarin de Nederlandse wetgeving aan richtlijn 96/9/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 1996 is aangepast. De ~ betreft de rechtsbescherming van (elektronische) databanken. Art. 1 DW en 2 DW

datamining : informatierecht - destilleren van nieuwe informatie door bewerkingen (o.a. statistische) uit te voeren op bestaande, aan elkaar gekoppelde of samengevoegde databases.

datieve voogdij : personen- en familierecht - familierechtelijke situatie waarbij na benoeming door de kantonrechter een minderjarige aan de zorg van een ander dan zijn ouder wordt toevertrouwd, met name als die minderjarige niet onder ouderlijk gezag staat en niet op wettige wijze in zijn voogdij is voorzien. Art. 295 Boek 1 BW - Zie ook: onderdeel voogdij

datio in solutum / inbetalinggeving / in betaling geven / in betaling gegeven : verbintenissenrecht - Latijn: het vervangen van de verschuldigde prestatie door iets anders; dat mag (uiteraard) alleen met toestemming van de schuldeiser. Bijv. In plaats van een som geld een kostbaar sieraad ~. Art. 45 Boek 6 BW - Zie ook: tegenstelling ruil tegenstelling betaling / betalen / betaald

De Agostini & TV-shop i Sverige-arrest : Europees recht - HvJEG 09-07-1997, Jur 1997, I-3843: zaak waarin het Europees Hof van Justitie bepaalde dat de artikelen 30 en 59 van het EG-verdrag niet in de weg staan aan de toepassing door een Lid-Staat van een nationale wettelijke bepaling die tot kinderen van minder dan twaalf jaar gerichte reclame verbiedt, wanneer zowel de adverteerder als de omroeporganisatie in die staat zijn gevestigd en de reclameboodschappen worden uitgezonden op een nationaal televisiekanaal dat uitsluitend door kijkers in die staat wordt ontvangen. Art. 30 EG-verdrag en 59 EG-verdrag

De auditu-arrest : strafprocesrecht - HR 20-12-1926, NJ 1927, 85: van een getuigenis van horen zeggen mag bij de beoordeling of het bewijs (overtuigend) is geleverd, slechts beperkt gebruik gemaakt worden. (bron: Enschedé) Art. 298 WvSv en 342 WvSv

de auditu-verklaring : strafprocesrecht - Latijn: een verklaring-van-horen-zeggen. Zie ook: nadere verklaring getuigen nadere verklaring proces-verbaal (PV) / (mv.) processen-verbaal / proces-verbalen

De Bourbon-arrest : staatsrecht - HR 05-10-1849, W 1058: zaak waarin de Hoge Raad bepaalde dat de staat is gehouden een door ministers namens de staat gesloten overeenkomst betreffende de mededeling van militaire geheimen en uitvindingen na te komen, ondanks eventuele gevolgen voor de begroting.

de facto : rechtswetenschap - Latijn: feitelijk, zonder zich over de juridische implicaties uit te spreken. Bijv. ~ erkenning van Noord-Cyprus.

de iure / de jure : rechtswetenschap - Latijn: volgens het recht.

de lege ferenda : rechtswetenschap - Latijn: volgens toekomstig, nog niet geldend recht.

De Nederlandsche Bank N.V. (DNB) : bankrecht - centrale bank van Nederland, maakt deel uit van het Europees Stelsel van Centrale Banken (ESCB). Art. 1 bankwet en 16 bankwet - Zie ook: nadere verklaring liquiditeitstoezicht

de plano : procesrecht - Latijn: op de grond. Informeel of onmiddellijk. De ~ erkenning van een buitenlands vonnis betekent dat geen procedure of onderzoek nodig is om dat vonnis te laten erkennen.

deadweight : zeerecht - Engels: het totale draagvermogen van een schip. ~ is van belang voor de berekening van de diepgang van een schip.

dealing at arm's length : ondernemingsrecht - Engels: bedrijven die met elkaar verbonden zijn (bijv. moeder- en dochterondernemingen) moeten elkaar zakelijke prijzen berekenen bij transacties.

debat houden Eng.: to debate an issue : politiek - gestructureerd gesprek tussen twee (of meer) partijen die het niet eens zijn. De structuur die hier officieel bij hoort is alsvolgt: eerst komt partij A aan het woord en daarna partij B voor het eerste betoog. Vervolgens komt eerst weer partij A aan het woord en vervolgens partij B voor een reactie op het eerste betoog. Ten slotte wordt eerst partij A en daarna partij B de kans gegeven een slotbetoog te houden.

debet Eng.: deficit / debit : accountancy - linkerzijde van de balans waarop de bezittingen, ook wel activa of kapitaalgoederen genoemd, van een onderneming staan.

debitor cessus : vermogensrecht - Latijn: de schuldenaar die de vordering in de cessie moet voldoen. Art. 94 Boek 3 BW - Zie ook: nadere verklaring cedent nadere verklaring cessionaris / (mv.) cessionarissen