Typ hierboven uw zoekterm of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

contentieus / contentieuze rechtspraak / jurisdictio contentiosa Eng.: sentence in disputed matters / judgment in disputed matters : burgerlijk recht - eigenlijke rechtspraak, waarbij een conflict tussen partijen wordt beslecht door tussenkomst van de rechter. Art. 112 Grondwet - Zie ook: tegenstelling verzoekschriftprocedure

context Eng.: context : rechtswetenschap - (zins-)verband, waarin zich iets voordoet, de bewoordingen van een tekst die het kader scheppen waarin een aspect daaruit moet worden verstaan. Bijv.: uit de ~ van het hele vonnis van de rechter is de veroordeling van de verdachte wel te begrijpen.

contextualisme : rechtsfilosofie - de gedachte dat het voor het juiste begrip van het recht of een leerstuk daarvan nodig is om aandacht te schenken aan de omstandigheden waaronder het tot stand is gekomen. Zo wordt de context van leerstukken van het recht in abstracto verhelderd; de gedachte dat juridische casussen slechts goed begrepen kunnen worden als ten volle aandacht wordt besteed aan alle omstandigheden van het geval.

contiguë zone : zeerecht - aangrenzende zone; gebied buiten de territoriale wateren tot maximaal 24 zeemijl vanaf de kustlijn, waar de kuststaat nog wel strafrechtelijke zeggenschap over heeft. Art. 3 UN Convention on the LAw of the Sea en 33 UN Convention on the LAw of the Sea

continentaal plat(eau) Eng.: continental shelf : zeerecht - het ~ van een kuststaat omvat dat deel van de zeebodem en de ondergrond van de onder water liggende gebieden, aansluitende aan de kust, gelegen buiten de territoriale zee tot een diepte van 200 meter of zoveel dieper als exploitatie mogelijk is. De kuststaat mag de natuurlijke rijkdommen exploreren en evt. exploiteren, rechten van scheepvaart en visserij blijven onverlet. Art. 76 UN Convention on the LAw of the Sea

contingent Eng.: continent : militair recht - een vastgesteld aandeel;
de gezamenlijke tot dezelfde klasse behorende dienstplichtigen die voor het vervullen van de militaire dienst ter beschikking van de militaire overheid zijn gesteld. Zie ook: nadere verklaring contingentie

contingentie : rechtswetenschap - toevalligheid. Zie ook: nadere verklaring contingent

contra legem Eng.: versus the law : rechtsfilosofie - Latijn: tegen de wet. Een ~-situatie doet zich voor als de rechter beslist dat een overheidsorgaan tegen de wet, maar in overeenstemming met rechtsbeginselen, moet handelen.

contra proferentem : rechtswetenschap - Latijn: tegen hem die iets aanvoert. Interpretatiemethode waarbij een dubbelzinnigheid of onduidelijkheid in een juridische tekst ten nadele van de auteur daarvan werkt.

contract van plaatsvervanging : rechtsgescheidenis - 19e eeuw. Notariële akte waarin een persoon zich verplichtte om voor een ander in militaire dienst te gaan. De persoon die zich liet vervangen had dezelfde rechten alsof hij in dienst was geweest. Zo konden bijv. zijn broers aanspraak maken op vrijstelling wegens broederdienst. Waarschijnlijk werd het ~ door een vaste notaris in het Militie-district afgehandeld. (bron: Lia Kleinherenbrink)

contractant Eng.: contracting party : post- en telecommunicatierecht - partij die een overeenkomst heeft met de certificatiedienstverlener voor het afnemen van gekwalificeerde certificaten ten behoeve van een of meer certificaathouders. (bron: OPTA)

contractbreuk Eng.: breach of contract : overeenkomstenrecht - tekortkoming in de nakoming van een (schriftelijke) overeenkomst; wanprestatie. Art. 74 Boek 6 BW - Zie ook: hierarchische verhouding ingebrekestelling / in gebreke stellen / in gebreke gesteld

contracten Eng.: contracts : overeenkomstenrecht - ondertekend document waarin is weergegeven wat partijen met elkaar zijn overeengekomen. Art. 213 Boek 6 BW - Zie ook: onderdeel leasecontract onderdeel mantelcontract / mantelovereenkomst / (mv.) mantelcontracten / mantelovereenkomsten tegenstelling mondelinge overeenkomst onderdeel contrat d'adhésion / adhesiecontract / toetredingsovereenkomst

contractloonstijging : arbeidsrecht - procentuele stijging van het looninkomen per werknemer als direct gevolg van de afgesloten collectieve arbeidsovereenkomsten in de private sector en van het overheidspersoneel in de collectieve sector. (bron: DNB)

contractsovername : overeenkomstenrecht - overname van de rechten en plichten uit een contract door een ander; de partij bij een overeenkomst kan haar rechtsverhouding (rechten en plichten) tot de wederpartij met diens medewerking overdragen aan een ander door middel van een tussen haar en die ander opgemaakte akte. Art. 159 Boek 6 BW

contractsoverneming Eng.: taking over the contract : overeenkomstenrecht - overdracht door een contractspartij van een rechtsverhouding uit overeenkomst aan een derde. De wederpartij van de overdrager moet met de akkoord gaan. Art. 159 Boek 6 BW

contractstheorie Eng.: contract theory : rechtsfilosofie - staatsrechtelijke theorieën die stellen dat de macht van de staat is gelegitimeerd, omdat het volk aan de staat die macht heeft toebedeeld. (Franken)

contractsvrijheid Eng.: contract freedom : overeenkomstenrecht - in principe mogen contracterende partijen hun rechtsverhouding naar eigen inzicht regelen. Bijv. m.b.t. de inhoud van de overeenkomst of het rechtssysteem dat op de overeenkomst van toepassing is. Zie ook: niet gelijk aan consensualisme

contractueel Eng.: contractual / in writing / by contract : overeenkomstenrecht - op grond van of volgens een overeenkomst.

contractuele aansprakelijkheid : aansprakelijkheidsrecht - vaak financiële verantwoordelijkheid voor de uitvoering van een contract. De ~ kan in tijd en bedrag worden beperkt. Zie ook: hierarchische verhouding wettelijke aansprakelijkheid

contractuele garantie : overeenkomstenrecht - in de overeenkomst opgenomen periode waarin een producent of verkoper van een zaak instaat voor de deugdelijkheid daarvan. Een beding dat de rechten van de consument beperkt, is nietig voor zover het eigenschappen betreft die de consument redelijkerwijs van de zaak mag verwachten. Rechtsvorderingen en verweren dat de afgeleverde zaak niet aan het conformiteitsbeginsel voldoen, verjaren na twee jaren. Art. 17 Boek 7 BW en 236 Boek 6 BW

contractuele rente / contractrente : incasso - overeengekomen rente die in meerdering of mindering wordt gebracht bij vroeg- resp. laattijdige betaling van de factuur;
schadevergoeding die verschuldigd is wegens vertraging in de voldoening van een geldsom en bestaat uit een overeengekomen percentage van die geldsom over de tijd die de schuldenaar met de voldoening van die som in verzuim is geweest. De ~ is enkelvoudig (niet-samengesteld). (bron: wettelijkerente.dds.nl) tegenstelling vertragingsrente nadere verklaring interessen

contractvrijheid Eng.: contractual freedom : overeenkomstenrecht - impliciet in de wet erkend principe dat partijen inhoud, werking en vorm van hun contracten zelf gestalte mogen geven. Bijv. partijen mogen voor de toepassing van een ander rechtstelsel kiezen. Art. 248 Boek 6 BW - Zie ook: tegenstelling consensualisme / contractsvormvrijheid

contradictie : rechtswetenschap - tegenspraak, tegenstrijdigheid. Zie ook: onderdeel contradictio in terminis

contradictio in terminis : advocatuur - innerlijke tegenstrijdigheid in een juridisch betoog van bijv. een pleitende advocaat.

contradictoir vonnis / vonnis op tegenspraak Eng.: judgment after trial : burgerlijk procesrecht - op tegenspraak gewezen vonnis; vonnis in een geschil waarin de procespartijen hun zaak hebben bepleit of hun visie op het rechtsconflict hebben gegeven. Zie ook: tegenstelling verstekvonnis

contradictoir vonnis / vonnis op tegenspraak Eng.: judgment after trial : strafprocesrecht - eindbeslissing in een rechtszaak waarbij de verdachte ter zitting is verschenen. Zie ook: tegenstelling verstekvonnis

contra-enquête Eng.: new hearing of witnesses / counter-enquiry : burgerlijk procesrecht - tegenverhoor; verhoor van getuigen tot het leveren van bewijs tegen de verklaringen van de oorspronkelijke getuige(n). Art. 168 Rv

contra-expertise : strafprocesrecht - Tegenonderzoek door een deskundige verricht op verzoek van een verdachte. Art. 263 WvSv - Zie ook: nadere verklaring verdachten

contra-indicatie : rechtswetenschap - aanwijzing of omstandigheid die pleit tegen het nemen van een bepaalde maatregel, het voorschrijven van een geneesmiddel enz. (Van Dale)

contrair-KB : staatsrecht - koninklijk besluit dat aFwijkt van het advies van de Afdeling geschillen van bestuur. Een dergelijk besluit wordt in het Staatsblad gepubliceerd onder vermelding van de overwegingen die hebben geleid tot een ander standpunt. Art. 3 bekendmakingswet - Zie ook: nadere verklaring Afdeling geschillen van bestuur (AGvB) nadere verklaring Koninklijk Besluit (KB)

contraprestatie / tegenprestatie : verbintenissenrecht - een verplichting die tegenover een prestatie staat, meestal betaling.

contraseign : staatsrecht - of ministriële contraseign. Nadat de koning een wetsvoorstel heeft bekrachtigd, volgt op grond van de ministriële verantwoordelijkheid handtekening door de verantwoordelijke minister, waardoor het wetsvoorstel kracht van wet krijgt. Art. 47 Grondwet - Zie ook: hierarchische verhouding afkondiging wetten / afkondigen wetten / afgekondigde wetten nadere verklaring digitale handtekening

contrat d'adhésion / adhesiecontract / toetredingsovereenkomst : internationaal publiekrecht - Frans: overeenkomst met voorwaarden om van een bepaalde 'club' lid te worden of tot een verdrag toe te treden. Zodra aan het ~ is voldaan, is de baan vrij om het lidmaatschap of toetreding te effectueren.

Contrat Social : rechtsfilosofie - Frans: sociaal contract. Door Beccaria en andere Verlichtingsdenkers aangehangen denkbeeld dat de grondslag van overheidsbevoegdheid een maatschappelijk contract is. De overigens vrije burger is bereid sommige van zijn vrijheden in te leveren om het algemeen nut te dienen. De overheid zorgt dan voor optimale vrijheid en veiligheid.

contributie / contribueren / gecontribueerd : rechtspersonenrecht - jaarlijkse financiële bijdrage aan een vereniging.

controlebevoegdheden : strafprocesrecht - bevoegdheid ter controle van de bepalingen van een bijzondere wet, waarbij niet het vereiste geldt dat sprake moet zijn van een redelijk vermoeden van schuld. Opsporingsbevoegdheden kunnen uitsluitend worden ingezet als een bepaalde vorm van verdenking is gerezen. en 132a WvSv

controverse Eng.: controversy : rechtswetenschap - geschil.

convalescentie / bekrachtiging : vermogensrecht - een nietige rechtshandeling die beantwoordt aan de strekking van een andere, geldige rechtshandeling mag onder voorwaarden in die laatste worden omgezet. Art. 42 Boek 3 BW en 58 Boek 3 BW - Zie ook: nadere verklaring omzetting / omzetten / omgezet nadere verklaring nietigheid van een rechtshandeling / nietige rechtshandeling tegenstelling schuldvernieuwing / novatie / novatio nadere verklaring conventie

convenant Eng.: marriage settlement : echtscheidingsrecht - overeenkomst tussen gehuwden waarin de gevolgen van hun echtscheiding worden geregeld. Zie ook: onderdeel echtscheidingsconvenant

convenant Eng.: agreement : internationaal publiekrecht - schriftelijk stuk waarin afspraken tussen staten zijn neergelegd. Zie ook: onderdeel echtscheidingsconvenant

convenant Eng.: agreement : bestuursrecht - meerzijdige rechtshandeling of overeenkomst tussen overheidsinstellingen.

conventie Eng.: convention : politiek - internationaal - 1. overeenkomst tussen staten 2. vergadering, bijvoorbeeld Europese Conventie: vergadering belast met het schrijven van het verdrag tot een Europese Grondwet 3. partijcongres in de Verenigde Staten waarop de presidentskandidaat wordt gekozen.

conventie Eng.: convention : burgerlijk procesrecht - de procedures in conventie (eiser is gestart) en reconventie (tegenclaim van gedaagde) worden in beginsel tegelijk behandeld en in hetzelfde eindvonnis beslist; indien een partij een geschil aanhangig maakt en de wederpartij daarop reageert onder instelling van een tegeneis, dan wordt de eerst ingestelde eis aangeduid als de conventionele vordering. Art. 138 Rv - Zie ook: nadere verklaring reconventie nadere verklaring internationale verdragen

conventie Eng.: convention : volkenrecht - verdrag tussen soevereine staten. Zie ook: nadere verklaring reconventie nadere verklaring internationale verdragen

conventie Eng.: convention : internationaal - 1. overeenkomst tussen staten 2. vergadering, bijvoorbeeld Europese Conventie: vergadering belast met het schrijven van het verdrag tot een Europese Grondwet 3. partijcongres in de Verenigde Staten waarop de presidentskandidaat wordt gekozen.

conventie / conveniëren / geconvenieerd : overeenkomstenrecht - overeenkomen.

Conventie inzake de Rechten van het Kind Eng.: International Convention on the Rights of the Child : mensenrechten - verdrag in 1989 door de Verenigde Naties aangenomen dat zich ten doel stelt de economische, sociale en culturele rechten van het kind te bevorderen.

Conventie van Lomé : Europees recht - overeenkomst tussen de Europese Unie en een groep ontwikkelingslanden (ACS-landen) die onder meer tot doel heeft ontwikkelingslanden een lonende prijs voor hun exportproducten te garanderen.

conventieel beslag Eng.: seizure based on an agreement : beslagrecht - beslag gelegd op basis van een overeenkomst.

convergentie Eng.: convergence : rechtswetenschap - naar elkaar toegaan, overeenstemming of samenkomst op een punt, iets dat op elkaar gaat lijken. Bijv. de ~ van politieke systemen maakt dat deze minder van elkaar zijn te onderscheiden, zoals het Chinese communisme dat steeds meer op het kapitalisme gaat lijken.

conversie Eng.: conversion : verbintenissenrecht - omzetting, door de rechtbank, van een nietige rechtshandeling in een geldige rechtshandeling. Art. 42 Boek 3 BW

conversie Eng.: conversion : effectenrecht - een convertible wordt bij ~ omgewisseld in een aantal onderliggende waarden corresponderend met de conversieratio. (bron: beleggingsplein.nl) Zie ook: nadere verklaring omzetting / omzetten / omgezet nadere verklaring nietigheid van een rechtshandeling / nietige rechtshandeling tegenstelling schuldvernieuwing / novatie / novatio nadere verklaring conventie

conversie / converteren / geconverteerd Eng.: to convert : effectenrecht - omzetten. Bijv. het ~ van obligaties in aandelen.

conversiekosten : pand- en hypotheekrecht - de kosten die gemaakt worden om over te stappen van de ene naar de andere rentevaste periode of te switchen tussen bandbreedtes.

convertair : verbintenissenrecht - betrekking hebbend op conversie.

convocatie / convoceren / geconvoceerd : vennootschapsrecht - bijeenroeping van de algemene vergadering van aandeelhouders;
omzendbrief waarmee alle leden worden opgeroepen de algemene ledenvergadering bij te wonen. Art. 112 Boek 2 BW en 114 Boek 2 BW

co-ouderschap Eng.: co-parenthood : personen- en familierecht - het door de ouders na echtscheiding voortzetten van het gezamenlijk ouderlijk gezag over hun kinderen. ~ uit zich meestal doordat de kinderen evenveel tijd bij moeder en vader doorbrengen. ~ vergt dat de ouders goed met elkaar blijven omgaan. Art. 251 Boek 1 BW - Zie ook: hierarchische verhouding gezamenlijk ouderlijk gezag

copyleft : auteursrecht - Engels: geen auteursrechten laten gelden. Voor open source software geldt ~. Bijv. ~-fundamentalisten zien in het succes van open source software het voorspel van een wereld waarin ten aanzien van geen enkel type werk nog auteursrechten worden uitgeoefend. (K.J. Koelman) Zie ook: tegenstelling auteursrechten (©)

copyright notice : auteursrecht - Engels: het teken © en de naam van de rechthebbende zijn formele vereisten voor bescherming van het auteursrecht volgens de Universele Auteursrecht Conventie (UAC). Art. III uac - Zie ook: niet gelijk aan signatuur

cordon sanitaire : politiek - Frans: een handelswijze waarbij men een ongewenste of gevaarlijke situatie probeert te isoleren door er een beschermende kring eromheen te leggen. In de internationale politiek wordt soms een handelsembargo als een ~ uitgevaardigd. Diplomatieke contacten en internationale handel worden dan tot een strikt minimum teruggeschroefd. In de binnenlandse politiek is sprake van een ~ als men een groep of een initiatief consequent negeert en weigert bij zaken te betrekken, zoals met de resolutie In België. Deze houdt in dat elke Vlaamse partij in geen geval bestuursakkoorden afsluit of politieke afspraken maakt met het Vlaams Blok/Vlaams Belang.

corporate governance : economie - Engels: bestuur van een bedrijf. Regels die men in acht moet nemen om binnen één organisatie een goede verstandhouding te realiseren tussen aandeelhouders, management en raad van bestuur. ~ wordt sterk geografisch bepaald.

corporate policy : economie - Engels: beleid van een bedrijf of concern.

corporatie Eng.: corporation : strafrecht - niet-natuurlijk persoon. Een ~ kan in principe strafrechtelijk aansprakelijk gesteld worden.

corporatie Eng.: corporation : ondernemingsrecht - vennootschap, vereniging, coöperatie, onderlinge waarborgmaatschappij, stichting of andere als zelfstandige eenheid of organisatie naar buiten optredend lichaam of samenwerkingsverband. Art. 2 wcc en 4 wcc - Zie ook: onderdeel vennootschap onderdeel coöperatie / coöpereren / gecoöpereerd onderdeel onderlinge waarborgmaatschappij (OWM) nadere verklaring stichting

corporatieve staat : politiek - staat waarbij alle maatschappelijke geledingen vertegenwoordigd zijn en waarbij (grote) ondernemingen niet alleen economisch van belang zijn maar ook in politiek opzicht macht uitoefenen. Staat waarin alles wat strijdig is met de belangen van die staat, verboden is.

corporatisme Eng.: corporatism : economie - economische leer, die probeert een gulden middenweg te zijn tussen het marxisme en het kapitalisme en verwant is aan het solidarisme. In gronde bestaat corporatisme er in om de economie in te delen in verschillende corporaties per deelgebied, die de marxistische klassen zou overtreffen en verenigen. Patroons en arbeiders zouden samen in een corporatie zitten, en zo gezamenlijk hun problemen oplossen. Het kapitalisme beschouwt ~ als zuivere overheidsinterventie. Het marxisme beschouwt het als socialisme voor de bourgeoisie. (bron: Wikipedia); maatschappijverschijnsel, waarbij werkgeversorganisaties en werknemersorganisaties, naast de overheid actief betrokken zijn bij alle aspecten van de sociale politiek, sociale regelgeving en het arbeidsbeleid (publiekrechtelijke bedrijfsorganisatie, driepartijenmodel van het Nederlandse stelsel van arbeidsverhoudingen).

corps diplomatique : diplomatiek recht - Frans: functionarissen die hun staat in een bepaald land vertegenwoordigen, zoals ambassadeurs en consuls(-generaal). Tot het ~ behoren ook Permanente Vertegenwoordigers bij internationale organisaties, zoals de Verenigde Naties, de Europese Unie en de NAVO. (bron: RVD)

corpus : bankrecht - Latijn: aflossingswaarde van een obligatie zonder de rente. Zie ook: nadere verklaring obligatie / schuldbrief

corpus : vermogensrecht - Latijn: feitelijke machtsuitoefening over een goed als voorwaarde voor bezit. Art. 113 Boek 3 BW

corpus : burgerlijk procesrecht - Latijn: lichaam van een dagvaarding of vonnis;
verzameling teksten.

corpus delicti : strafrecht - Latijn: voorwerp waarmee het delict is begaan.

correctie / corrigeren / gecorrigeerd Eng.: correction : rechtswetenschap - verbeteren; verfijnen op grond van nadere gegevens.

Correctie Langemeijer : aansprakelijkheidsrecht - in het algemeen is er geen verplichting tot schadevergoeding, indien de geschonden norm niet bedoeld is ("strekt tot") om de schade te vergoeden zoals de benadeelde die heeft geleden. Deze regel heet het relativiteitsbeginsel. Een uitzondering op deze regel bestaat soms wanneer een geschreven norm (bijv. een wet) wordt overtreden; hoewel deze niet strekt tot bescherming van de schade van de benadeelde, is het goed mogelijk dat met schending van die geschreven norm ook een ongeschreven norm wordt geschonden. Art. 163 Boek 6 BW

correctieve middelen : strafrecht - middelen ter verbetering of herstel.

correspondent : advocatuur - opdrachtgever of cliënt van de procureur. Bijv. de advocaat die in een ander arrondissement een procureur inschakelt (om daar te kunnen procederen) is de ~ van de procureur.

corruptie Eng.: corruption : strafrecht - bedrog als gevolg van omkoping. Art. 50 vwv

coulance : advocatuur - Frans: mededogen, toegift of toeschietelijkheid zonder dat daarvoor een specifieke reden is te noemen. Bijv. uit ~ verlaagde de leverancier het gefactureerde bedrag.

coupon : effectenrecht - rentebewijs of dividendbewijs bij aandelen of obligaties.

courtage / makelaarsloon : overeenkomstenrecht - Frans: beloning, loon of provisie die een persoon aan de makelaar betaalt voor zijn diensten. Zie ook: nadere verklaring makelaar tegenstelling loon