Typ hierboven uw zoekterm of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

claim : vennootschapsrecht - als een onderneming nieuwe aandelen uitgeeft krijgen de bestaande aandeelhouders meestal een voorkeursrecht van koop. Deze ~ vertegenwoordigt ook een waarde die op de beurs kan worden verhandeld. (bron: beleggingsplein.nl) Zie ook: nadere verklaring rechtsvordering nadere verklaring schikking / schikken / geschikt nadere verklaring dagvaarding / (mv.) dagvaardingen / dagvaarden / gedagvaard

claimrecht : ondernemingsrecht - het voorkeursrecht van aandeelhouders bij uitgifte van nieuwe effecten. Art. 206a Boek 2 BW en 96a Boek 2 BW

clandestien Eng.: secretly : strafrecht - illegaal.

class action suit : Amerikaans recht - Engels: procedurele mogelijkheid waarbij een of meerdere eisers met gelijke belangen dezelfde klacht kunnen neerleggen in naam van een plaintiff class. De uitspraak in een dergelijke zaak is bindend voor alle leden van de plaintiff class en de tegenpartij, alsof elk van deze leden een afzonderlijke klacht had ingediend.

classificatie / klasse : merkenrecht - systematische indeling van waren en diensten, meestal volgens het classificatiesysteem van Nice, waarbij de waren in 34 klassen en de diensten in 11 klassen zijn ingedeeld. Art. 9 BMW en 13A BMW - Zie ook: nadere verklaring merkenrecht

clausula rebus sic stantibus : overeenkomstenrecht - Latijn: het beding van het overeengekomene is slechts van kracht onder gelijkblijvende omstandigheden. (Pitlo)

clausule Eng.: stipulation : rechtswetenschap - paragraaf in een overeenkomst, akte of ambtelijke brief die een specifiek onderwerp behandelt. Bijv. geheimhoudingsclausule, exoneratieclausule.

clausule vrij van beschadigheid : rechtsgeschiedenis - onbekende verzekeringsclausule uit begin 19de eeuw m.b.t. schade bij schipbreuk.

clearing : bankrecht - Engels: administratieve verwerking van betaalopdrachten tussen twee of meer financiële instellingen die leidt tot de vaststelling van openstaande saldo's (nettovorderingen of -verplichtingen) tussen deze instellingen. (bron: DNB)

cliënt Eng.: client : advocatuur - opdrachtgever van de advocaat, procureur, notaris of deurwaarder.

click wrap agreement : internetrecht - Engels: overeenkomst die gesloten wordt door op de aanvaardknop of equivalent van een webpagina te klikken.

coöperatie / coöpereren / gecoöpereerd Eng.: co-operative society : rechtspersonenrecht - bij notariële akte opgerichte vereniging dat tot doel heeft in bepaalde stoffelijke behoeften van haar leden te voorzien krachtens met hen gesloten overeenkomst;
samenwerkingsverband. Art. 53 Boek 2 BW en 54 Boek 2 BW - Zie ook: nadere verklaring onderlinge waarborgmaatschappij (OWM) nadere verklaring verenigingen

coöptatie / coöpteren / gecoöpteerd Eng.: co-optation : vennootschapsrecht - de commissarissen van een structuurvennootschap worden door de raad van commissarissen benoemd. Art. 268 Boek 2 BW - Zie ook: nadere verklaring structuurvennootschap

coöptatiestelsel Eng.: co-optation : rechtswetenschap - wijze van verkiezing waarbij een college zich zelf aanvult doordat de nieuwe leden door de reeds aanwezige leden worden gekozen. Art. 158 Boek 2 BW

coalitie Eng.: coalition : politiek - regeringspartijen; verbond tussen meerdere partijen. Bijv. de ~ van politieke partijen om een meerderheid in de Tweede Kamer te krijgen.

code civil / civil code : rechtsgeschiedenis - Frans/Engels: burgerlijk wetboek zoals dat heette in de Napoleontische periode 1852-1870. tegenstelling codex constitutionum

codex constitutionum : rechtsgeschiedenis - Latijn: boekdeel waarin het Romeinse burgerlijk recht onder keizer Justinianus (jaar 534) is vastgelegd. Zie ook: tegenstelling code civil / civil code

codicil Eng.: codicil : erfrecht - eenvoudige handgeschreven, gedagtekende en ondertekende verklaring, waarmee iemand kan bepalen wat er na zijn of haar dood moet gebeuren met betrekking tot onder meer: kleding, lijfstoebehoren, lijfsieraden en bepaalde inboedel. Art. 97 Boek 4 BW - Zie ook: nadere verklaring testament / uiterste wil / uiterste wilsbeschikking

codificatie / codificeren / gecodificeerd Eng.: codification : staatsrecht - opname van rechtsregels in wetboeken. Bijv. de wet heeft het burgerlijk recht geregeld in het Burgerlijk wetboek Art. 107 Grondwet - Zie ook: nadere verklaring Burgerlijk wetboek (BW) onderdeel legifereren

codificatieartikel : staatsrecht - normengeheel.

cognitie : rechtswetenschap - vermogen om iets te leren.

cognitief Eng.: comprehensive : criminologie - met betrekking tot de kennis of het intellect.

cognitor : verbintenissenrecht - Latijn: lasthebber die op grond van een formele volmacht was gelegitimeerd om voor eiser of gedaagde in een geding op te treden. Zie ook: tegenstelling Selbsteintritt

cognossement Eng.: bill of lading : vervoersrecht - vrachtbrief; verklaring van een vervoerder dat hij bepaalde goederen in ontvangst genomen heeft (en evt. heeft ingeladen) en dat hij die bij de geadresseerde zal afleveren. Art. 399 Boek 8 BW en 3 cv nadere verklaring vrachtbrief

coherentie Eng.: coherency : - samenhang, verband.

collaterale schade Eng.: collateral damage : oorlogsrecht - zijdelingse, bijkomende, vaak onbedoelde schade. Bijv. burgerslachtoffers die vallen tijdens een gericht bombardement.

collecte / collecteren / gecollecteerd Eng.: collection : - inzameling van gelden bedoeld voor goede doelen.

collectief merk / collectieve merken : merkenrecht - merkteken dat ertoe strekt kwaliteiten van waren of diensten afkomstig van verschillende ondernemingen te waarborgen. Ondernemers mogen het ~ slechts gebruiken als zij aan de gestelde eisen van de merkhouder voldoen. Bijv. Wolmerk en Keurslager zijn ~. Art. 19 BMW en 28 BMW - Zie ook: tegenstelling individueel merk

collectief ontslag Eng.: mass redundancy : ontslagrecht - beëindiging van de dienstbetrekking van tenminste twintig werknemers, werkzaam in een werkgebied, binnen een termijn van drie maanden. Art. 3 wmco en 6 wmco - Zie ook: nadere verklaring ontslag / ontslagen nadere verklaring lay-off's

collectieve arbeidsovereenkomst (cao) Eng.: collective agreement : arbeidsrecht - overeenkomst die tussen werkgeversbonden en vakbonden tot stand komt en arbeidsrechtelijke aspecten bevat. Bijv. salaris, vakantiedagen, ziekte- en pensioenregelingen. Art. 1 wet CAO en 7 wet CAO - Zie ook: hierarchische verhouding arbeidsovereenkomst / (mv.) arbeidsovereenkomsten / arbeidscontract / (mv.) arbeidscontracten niet gelijk aan Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA)

Collectieve garantieregeling (CGR) : bankrecht - regeling die klanten van banken met een vergunning van de Nederlandsche Bank beschermt. De ~ is van toepassing op tegoeden op betaal- en spaarrekeningen en op door de bank op naam gestelde schuldbewijzen (bijv. bank- en spaarbrieven), en depots van effecten, alsmede rente-, valuta-, en aandelenswaps of soortgelijke overeenkomsten. Per kredietinstelling biedt de ~ iedere crediteur en iedere belegger dekking tot een bedrag van &euro 20.000;
vorm van bescherming van crediteuren van en beleggers bij onder bedrijfseconomisch toezicht staande banken die naar het oordeel van DNB niet meer in staat zijn om aan hun verplichtingen te voldoen. De ~ biedt een dekking van maximaal € 20.000 per crediteur en 20.000 euro per belegger. Niet alle crediteuren en beleggers profiteren van de dekking die door de regeling wordt geboden. Uitzonderingen zijn onder meer vorderingen van banken, institutionele beleggers en (middel)grote bedrijven. (bron: DNB)

collectieve goederen : economie - goederen die naar hun aard niet te splitsen zijn in individueel leverbare eenheden. De gebruiker kan er dan ook geen prijs per eenheid voor betalen en daarom worden ze uit de algemene middelen van de overheid gefinancierd.

collectieve interventie : internationaal publiekrecht - ingrijpen van een collectief van staten (bijv. in een bondgenootschap) tegen een andere staat. Dit ingrijpen kan in de vorm van collectieve zelfverdediging plaatsvinden, bijv. in het kader van de NAVO. Daarnaast is gewapende interventie gerechtvaardigd voor strikt humanitaire doeleinden. Men spreekt dan van humanitaire interventie.

collectieve lastendruk : bankrecht - totaal van belasting- en premieontvangsten vermeerderd met enkele niet-belastingontvangsten in procenten van het bruto binnenlands product. (bron: DNB)

collectieve sector : rechtssociologie - sociaaleconomisch veld van de overheid (overheidsdienst) en de gesubsidieerde welzijnssector. Zie ook: tegenstelling particuliere sector

collectieve verzekering Eng.: collective insurance : verzekeringsrecht - verzekering afgesloten door en/of ten behoeve van een groep personen, bijv. een ziektekostenverzekering afgesloten door een werkgever t.b.v. zijn werknemers.

collectieve voorzieningen : vreemdelingenrecht - voorzieningen die door de overheid worden verstrekt of beschikbaar worden gesteld, bijv. uitkeringen. De overheid wil de illegaliteit bestrijden door collectieve voorzieningen niet of nauwelijks beschikbaar te stellen aan illegalen. Alleen in geval van acute medische noodzaak, onderwijs voor leerplichtige kinderen en rechtsbijstand worden er uitzonderingen gemaakt. (bron: Min. Jus.) Zie ook: nadere verklaring ontmoedigingsbeleid

collega / (mv.) collegae : advocatuur - aanspreektitel voor een vrouwelijke advocaat in correspondentie tussen advocaten die elkaar niet of niet goed kennen. Bijv. "Geachte collega, …" Zie ook: tegenstelling amica / (mv.) amici nadere verklaring advocaat / advocaten / (oneigen.) advokaat

College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) Eng.: Dutch Data Protection Authority (Dutch DPA) : privacyrecht - toezichthouder op de naleving van wetten die het gebruik van persoonsgegevens regelen, zoals met name de Wet bescherming persoonsgegevens, de Wet politieregisters, en de Wet Gemeentelijke Basis Administratie.

college van afgevaardigden : rechtswetenschap - raad of college met gekozen afgevaardigden uit verschillende afdelingen van een organisatie. Zo kent ook de Nederlandse Orde van Advocaten een ~.

College van Beroep voor het Bedrijfsleven (CBB) : staatsrecht - rechtscollege dat beslist in geschillen op het gebied van het economisch bestuursrecht en in beroep tegen een besluit of handeling van een bedrijfslichaam. Het ~ oordeelt op grond van de Wet bestuursrechtspraak bedrijfsorganisatie over besluiten en handelingen van de SER en bedrijfslichamen. Art. 18 wbbo - Zie ook: nadere verklaring Sociaal Economische Raad (SER)

College van Burgemeester en Wethouders (B&W) / College van B & W Eng.: Board of Burgomaster and Alderman / Mayor and Executive Board : staatsrecht - het geheel van wethouders dat onder voorzitterschap van de burgemeester o.a. het dagelijks bestuur over een gemeente heeft, beslissingen van de gemeenteraad voorbereidt, privaatrechtelijke rechtshandelingen verricht en namens het gemeentebestuur (raad + B & W) rechtsgedingen voert. Art. 34 Gemw en 160 Gemw - Zie ook: nadere verklaring schepen tegenstelling gemeenteraad / gemeenteraden (mv.)

College van Procureurs-Generaal : strafrecht - uit vijf leden bestaand college dat aan het hoofd staat van het Openbaar Ministerie en daaraan aanwijzingen kan geven. Bijv. met betrekking tot vervolging. Art. 130 wet RO en 132 wet RO

collegiale rechtspraak Eng.: collegial court : procesrecht - rechtspraak door meer dan één rechter. Bijv. de meervoudige kamer van de Rechtbank.

collisie / wetconflict Eng.: collision / conflict of laws : internationaal privaatrecht - botsing van wetten en regels die niet met elkaar verenigbaar zijn. Bijv. de verhouding tussen het Gemeenschapsrecht en het nationale recht wordt ook gekenmerkt doordat de communautaire en de nationale rechtsorden soms ''vijandelijk' tegenover elkaar staan. Zo’n situatie doet zich voor als een bepaling van het Gemeenschapsrecht voor de EG-burger rechtstreeks rechten en plichten in het leven roept, waarvan de inhoud strijdig is met een nationale norm.

collisierecht Eng.: rule of convention settlement : internationaal privaatrecht - rechtsgebied dat in grensoverschrijdende geschillen tussen burgers juridische handvatten aanreikt om te bepalen welk (nationaal) rechtsstelsel geldt bij botsing met één of meerdere andere rechtsstelsels.

collocatie : incasso - aanwijzing van de volgorde van schuldeisers.

collocatie : post- en telecommunicatierecht - beschikbaarstelling van faciliteiten die nodig zijn om apparatuur aan te sluiten. Bijv. Telecomwaakhond OPTA vond dat KPN Telecom te veel geld vroeg voor collocatiedienstverlening. Dit is een uitspraak in een conflict dat BaByXL had met KPN.

collusie Eng.: collusion : strafrecht - heimelijke verstandhouding om het opsporen van strafbare feiten te belemmeren.

Colportagewet (Colpw) : handelsrecht - wet van 7 september 1973, houdende bepalingen tot het tegengaan van misbuik bij verkoop van zaken of diensten aan huis (venten). Bijv. kredietcolportage is verboden. Art. 6 colpw en 25 colpw

colporteur / venter Eng.: vendor / peddler : handelsrecht - persoon die door middel van persoonlijk bezoek aan huis goederen of diensten tracht te verkopen. Art. 1 colpw en 8 colpw - Zie ook: nadere verklaring verkoper

combinatiekiesdeler : politiek - quotiënt van het stemcijfer van een lijstencombinatie en het aantal aan de lijstencombinatie toegewezen zetels, om aldus te berekenen hoeveel zetels elke partij krijgt die haar lijsten gecombineerd heeft. Art. U11 kw

combinatiekorting : fiscaal recht - korting voor werkende ouders met kinderen, die werk en zorg combineren. In het kalenderjaar behoort ten minste 6 maanden een kind tot uw huishouden dat bij de aanvang van het kalenderjaar nog geen 12 jaar oud is. Er geldt een inkomenseis. De combinatiekorting geldt voor iedere belastingplichtige die aan bepaalde voorwaarden voldoet. In een huishouden kan dus tweemaal recht op de combinatiekorting bestaan. (bron: Belastingdienst.nl)

comitologie : Europees recht - alles hetgeen samenhangt met de verschillende comités die de tenuitvoerlegging van het EU-beleid controleren. Bij het verlenen van uitvoeringsbevoegdheden aan de Commissie legt de Raad vaak als voorwaarde op, dat de Commissie samenwerkt met een door de Raad ingesteld comité van nationale ambtenaren. Deze comités – zo'n 250 in getal – hebben een vertegenwoordiger van de Commissie als voorzitter. Er zijn comités met raadgevende bevoegdheid, met beheersbevoegdheid en met reglementeringsbevoegdheid. (bron: EG)

command paper : staatsrecht - Engels: een door de Kroon aan het parlement voorgelegd document.

commanditaire vennootschap (CV) / (arch.) vennootschap bij wijze van geldschieting Eng.: limited partnership : ondernemingsrecht - vorm van zakelijke samenwerking; vennootschap, niet zijnde rechtspersoon, die is aangegaan tussen een vennoot en een geldschieter. Art. 19 Wvk - Zie ook: nadere verklaring rechtspersoon / rechtspersonen nadere verklaring stichting nadere verklaring besloten vennootschap (BV)

commandverklaring : Belgisch recht - beding in de aankoopakte waarbij de koper zich het recht voorbehoudt achteraf een andere koper aan te wijzen, zodat de verkoop rechtstreeks geacht wordt plaats gevonden te hebben met deze andere verkoper.

commissariaat voor de media Eng.: Media Authority : mediarecht - houdt toezicht op de uitvoering van de mediAwet, die gericht is op een zelfstandige en pluriforme ontwikkeling van de omroepsector in Nederland. (bron: OPTA)

Commissaris van de Koning Eng.: King's Commissioner : politiek - staatskundig - voorzitter van het provinciebestuur, van zowel de provinciale staten als de gedeputeerde staten. De ~ wordt benoemd op voordracht van de minister van binnenlandse zaken benoemd bij koninklijk besluit. Zie ook: nadere verklaring provincie

Commissaris van de Koning Eng.: King's Commissioner : staatsrecht - ambt dat per provincie bestaat; de ~ wordt bij koninklijk besluit op voordracht van de minister van binnenlandse zaken benoemd voor een periode van zes jaar en vormt samen met provinciale- en gedeputeerde staten het provinciebestuur. Art. 61 pw - Zie ook: nadere verklaring provincie

Commissaris van de Koning Eng.: King's Commissioner : staatskundig - voorzitter van het provinciebestuur, van zowel de provinciale staten als de gedeputeerde staten. De ~ wordt benoemd op voordracht van de minister van binnenlandse zaken benoemd bij koninklijk besluit. Zie ook: nadere verklaring provincie

commissie Eng.: commission : effectenrecht - transactiekosten bij aan- en verkoop van effecten. Zie ook: niet gelijk aan paritair comité / paritaire commissies niet gelijk aan rogatoire commissie niet gelijk aan courtage / makelaarsloon

commissie bezwaar en beroep : sociale advocatuur - commissie bij wie eerst bezwaar kan worden aangetekend en vervolgens beroep kan worden ingesteld tegen een bepaalde beslissing. Bijv. Commissie bezwaar en beroep Raad voor Rechtsbijstand. Art. 45 Wrb - Zie ook: nadere verklaring bezwarencommissie

Commissie De Wal : rechtsgeschiedenis - in 1870 ingestelde commissie die zich bezighield met de samenstelling van het Wetboek van Strafrecht van 1886.

Commissie Fick : rechtsgeschiedenis - in 1947 ingestelde commissie die zich bezighield met een bezinning op de vorm en inhoud van vrijheidsbenemende sancties. Het rapport van de ~ vormde de basis van het in 1953 in werking getreden Beginselenwet Gevangeniswezen. (bron: Jörg/Kelk)

Commissie gelijke behandeling : mensenrechten - instantie die klachten op grond van de Algemene Wet gelijke behandeling behandelt en daarnaast voorlichting geeft en adviseert over de gelijke behandelingswetgeving. Art. 11 Awgb

commissie Tabaksblat : ondernemingsrecht - door het Ministerie van Financiën benoemde commissie onder leiding van voormalig Unilever topman Tabaksblat, belast met het formuleren van voorstellen om het bestuur van ondernemingen te verbeteren en te moderniseren. Dit is noodzakelijk om het vertrouwen in bestuurders en commissarissen bij beleggers en het algemene publiek te vergroten. De door de ~ geformuleerde Code of Corporate Governance is in maart 2004 door de regering aangewezen als gedragscode voor beursvennootschappen.

commissiedelict / handelingsdelict : strafrecht - strafbaar gesteld handelen. Bijv. geschriften vervalsen. Art. 225 WvSr - Zie ook: tegenstelling omissiedelict / nalatigheidsdelict onderdeel materieel omschreven delict / materiële delictsomschrijving onderdeel formeel omschreven delict / formele delictsomschrijving

commissieloon : overeenkomstenrecht - loon dat de lastgever betaalt voor de werkzaamheden van de commissionair of lasthebber. ~ is niet verschuldigd als de lasthebber werkt met verstrengelde belangen of bepaalde rechtshandelingen uitvoert zonder schriftelijke toestemming van de lastgever. Art. 416 Boek 7 BW en 417 Boek 7 BW

commissievoorstel Eng.: commission proposal : Europees recht - voorstel door de Europese Commissie voor een besluit, te nemen door de Raad (eventueel samen met het Europees Parlement). Het maken van een ~ is een manier waarop de Europese Commissie haar initiatiefrecht kan uitoefenen. Art. 211 EG-verdrag

commissionair Eng.: stock-broker : effectenrecht - persoon die adviseert en beheert en op de beurs opdrachten van klanten uitvoert. De ~ mag ook voor eigen rekening handelen. (bron: beleggingsplein.nl) Zie ook: nadere verklaring lastgeving / commissieovereenkomst nadere verklaring volmacht

commissionair Eng.: commission agent : overeenkomstenrecht - lasthebber. Persoon die in eigen naam, maar voor rekening van een ander (meestal lastgever) handelt. Art. 414 Boek 7 BW - Zie ook: nadere verklaring lastgeving / commissieovereenkomst nadere verklaring volmacht nadere verklaring lasthebber / lastnemer

commissionaris Eng.: agent : overeenkomstenrecht - middelijk vertegenwoordiger die bedrijfsmatig rechtshandelingen (meestal koopovereenkomsten) verricht op eigen naam of firma, op order en voor rekening van een ander. Ook: commissionair. Art. 419 Boek 7 BW en 421 Boek 7 BW

Committee on Payment and Settlement Systems : bank- en effectenrecht - Een in G10-verband opererend comité dat zich onder meer bezig houdt met de ontwikkeling van standaarden voor systemen voor het betalingsverkeer en de aFwikkeling van effecten. (bron: DNB)

committent Eng.: principal : verbintenissenrecht - lastgever, commissiegever. Art. 419 Boek 7 BW

committeren / gecommitteerd : handelsrecht - van een volmacht voorzien; gevolmachtigd, lasthebbend. Art. 419 Boek 7 BW

commorienten : erfrecht - indien de volgorde van overlijden, bijv. bij een ramp, niet kan worden vastgesteld, dan worden de betrokken personen geacht gelijktijdig te zijn overleden en valt aan de een geen voordeel uit de nalatenschap van de ander toe. (W.G. Huijgen) Art. 2 Boek 4 BW

Communautair Douanewetboek (CDW) : strafrecht - verordening van de Europese Gemeenschap waarin alle douaneregelgeving van de EG, nu Europese Unie, is opgenomen. In het CDW zijn alle oorspronkelijke Europese verordeningen en Europese richtlijnen betreffende de douane geïntegreerd (zie artikel 251 CDW). Als verordening maakt het rechtstreeks deel uit van de rechtsorde van de bij de EG aangesloten lidstaten. (bron: Wikipedia)

communautaire wetgeving : Europees recht - wet- en regelgeving die betrekking heeft op de Europese Gemeenschap. Zie ook: nadere verklaring Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap (EG-Verdrag) nadere verklaring Europese Unie (EU)

commune delict / gemene misdrijf (oneigen.) Eng.: common indictable serious offences : strafrecht - misdrijven die op grond van algemene strafvoorschriften zijn strafbaar gesteld. Dit in tegenstelling tot delicten van bijzondere aard, die overtredingen van bijzondere strafvoorschriften, bijv. WED, inhouden. Bijv. mishandeling, diefstal. Verdachte heeft zich schuldig gemaakt aan het zwaarste ~ dat het Wetboek van Strafrecht kent, één keer als voltooid delict en één keer als poging daartoe. (cit. rb Arnhem, 1 oktober 2003, LJN: AL9033)

commune strafrecht / commuun strafrecht (oneigen.) Eng.: general criminal law : strafrecht - geheel van strafbare feiten zoals omschreven in boek 2 (misdrijven) en boek 3 (overtredingen) van het Wetboek van Strafrecht; staat tegenover de strafbepalingen in bijzondere wetten als de Wegenverkeerswet of de Wet op de Economische Delicten. Zie ook: onderdeel misdrijf onderdeel overtreding / (mv.) overtredingen / overtreden

communicatie / communiceren / gecommuniceerd : advocatuur - gesprekken en correspondentie. Bijv. de ~ tussen de procespartijen verloopt stroef. Zie ook: nadere verklaring Informatie Communicatietechnologie (ICT) nadere verklaring internetrecht nadere verklaring confraternele post

communisme Eng.: Communism : politiek - politieke leer gericht op de afschaffing van persoonlijk eigendom ten gunste van de gemeenschap (iedereen is eigenaar). In een communistische samenleving is er geen vrije markt.

communisme Eng.: communism : politiek - politiek-economisch staatssysteem waarbij de productie- en consumptiemiddelen gemeenschappelijk eigendom zijn van de arbeidersklasse. Het ~ is vnl. gebaseerd op de werken van Karl Marx (1818 - 1883), in het bijzonder 'Het Kapitaal'.

comparanten Eng.: appearer : notarieel recht - personen die bij de notaris verschijnen om een akte te laten opmaken of bij de rechter om hem nadere inlichtingen te geven of een minnelijke oplossing te beproeven. Zie ook: nadere verklaring notariële akte nadere verklaring schikkingscomparitie / comparitie van partijen

comparitie na antwoord / compareren na antwoord / gecompareerd na antwoord Eng.: post-defence appearance of parties : burgerlijk procesrecht - zitting in een rechtsgeding, nadat beide partijen hun standpunt schriftelijk hebben toegelicht. De ~ wordt in een tussenvonnis bevolen na de 'conclusie van antwoord'. Art. 87 Rv - Zie ook: hierarchische verhouding conclusie van repliek / repliceren / gerepliceerd onderdeel comparanten nadere verklaring inlichtingencomparitie

compensatie / compenseren / gecompenseerd Eng.: compensation : bestuursrecht - schadeloos stellen van mensen die schade hebben geleden door milieu-overlast of ruimtelijke ordening.

compensatie van de kosten / compensatie van proceskosten Eng.: compensation of legal expenses : burgerlijk procesrecht - verrekening van de proceskosten, hetgeen er in de praktijk op neerkomt dat iedere partij de eigen proceskosten draagt. Art. 237 Rv

competentie / rechtsbevoegdheid Eng.: competence : staatskundig - politiek - 1. bevoegdheid van de rechter om in een bepaald geschil recht te spreken; 2. bevoegdheid van de overheid om burgers aan haar wetten te onderwerpen. Zie ook: onderdeel absolute competentie onderdeel relatieve competentie

competentie / rechtsbevoegdheid Eng.: competency : staatsrecht - bevoegdheid van de rechter om in een bepaald geschil recht te spreken. De absolute ~ bepaalt welk gerecht competent is om een zaak te beoordelen, bijv. rechtbank of kantongerecht; de relatieve ~ bepaalt de geografische bevoegdheid.
bevoegdheid van de overheid om burgers aan haar wetten te onderwerpen. Art. 111 pachtwet en 98 wet RO - Zie ook: onderdeel absolute competentie / absolute bevoegdheid onderdeel relatieve competentie / relatieve bevoegdheid / betrekkelijke bevoegdheid

competenties Eng.: competence : economie - combinatie van kennis, vaardigheden en attitudes nodig om bv een beroep of functie te kunnen uitoefenen of als leerdoel van een opleidings of trainingstraject

competenties / bevoegdheden Eng.: competence; power; jurisdiction : staatsrecht - de bevoegdheid van rechtbanken. Absolutie competentie betreft de vraag welke rechtbank inhoudelijk over een bepaalde zaak kan oordelen; relatieve competentie gaat over welke rechtbank bevoegd is op basis van geografische indeling. Art. 42 wet RO en 93 wet RO

competitie / mededinging Eng.: competition : mededingingsrecht - concurrentie tussen bedrijven. Art. 33 mdw - Zie ook: tegenstelling protectie

compilatie Eng.: compilation : auteursrecht - verzameling van auteurrechtelijk beschermde werken. Bijv. op een verzamel-cd.

compilator Eng.: compiler : rechtswetenschap - verzamelaar of samensteller van gedeelten of uittreksels van geschriften.

complementair bestuur : bestuursrecht - aanvullend bestuur door een andere bestuurslaag. Bijv. provinciaal bestuur ter aanvulling van gemeentelijk bestuur dan wel samenwerking.

complementariteit Eng.: complementariness : staatsrecht - beginsel dat meerdere bestuurslagen bepaalde belangen behartigen. Zo vullen deze bestuurslagen elkaar aan en kunnen zij elkaar corrigeren.

complex Eng.: complex : rechtswetenschap - ingewikkeld;
samengesteld uit ongelijksoortige elementen, bijv. gebouwencomplex;
samengesteld geheel, bijv. feitencomplex.

compliance with the lAw : Engels recht - Engels: naleving van de wet.

compositie Eng.: composition : staatsrecht - samenstelling, bijv. van een rechterlijk orgaan.

compromis : mediation - het vinden van het midden tussen twee tegenovergestelde meningen.

compromis Eng.: settlement agreement : burgerlijk procesrecht - overeenkomst met een aanduiding van hetgeen partijen aan arbitrage wensen te onderwerpen. Art. 1024 Rv

compromissoire clausule : internationaal recht - bepaling in een verdrag, waarin wordt gesteld dat geschillen die rijzen met betrekking tot dat verdrag zullen worden voorgelegd aan het Internationaal Gerechtshof. Internationaal Gerechtshof

comptabele : ambtenarenrecht - soort ambtelijk controller; ambtenaar verantwoordelijk voor de administratie, het beheer van vermogenswaarden en het jaarlijks opmaken van de rekening van baten en lasten van het afgelopen jaar.

comptabiliteit : bestuursrecht - geheel van regelingen m.b.t. het beheer van begrotingen, kas- en betalingsverkeer en bankrekeningen.

comptabiliteitswet (CW) : staatsrecht - wet van 8 december 1976, houdende de regeling van het beheer van de financiën van het Rijk. Bijv. de regeling m.b.t. de begroting van het koningshuis, de derde Dinsdag van september en de miljoenennota. Art. 6 cw - Zie ook: nadere verklaring Algemene Rekenkamer (AR) nadere verklaring financiën hierarchische verhouding Wet nationale ombudsman (WNO)

computer Eng.: computer : informaticarecht - elektronische informatieverwerkende machine die door een reeks gecodeerde instructies wordt bestuurd. De ~ is op meerdere manieren relevant voor de jurist. Zo worden computerprogramma's beschouwd als een werk in de zin van de Auteurswet en wordt de maker daarvan juridisch beschermd. Strafrechtelijk is de ~ relevant bij computerfraude (bijv. diefstal van databases, verstoring van het electronisch betalingsverkeer) en computervredebreuk (zogenaamde hacken: inbreken in de computer van een ander om gegevens te verkrijgen). Ook proberen volwassenen schadelijk materiaal aan te bieden aan kinderen (bijv. kinderporno). Door middel van de ~ is het mogelijk een ander te beledigen en die belediging via het internet grootschalig te publiceren.

computeronderzoek Eng.: computer investigation : strafrecht - dwangmiddel in het kader van een gerechtelijk vooronderzoek dat mogelijkheden biedt om toegang te krijgen tot computerbestanden. Art. 125i WvSv

computerprogramma : strafrecht - programma dat gemaakt is om een computer te gebruiken en dat onder de bescherming van de Auteurswet valt. Art. 10 Auteurswet 1912