Typ hierboven uw zoekterm of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

casco : vervoersrecht - romp van een schip of vliegtuig, carrosserie van een motorrijtuig.

cascoverzekering : verzekeringsrecht - verzekering van de romp van een motorrijtuig of een schip.

cascowoning : bouwrecht - de dragende constructie wordt opgeleverd. De koper zorgt bijvoorbeeld zelf voor installaties, de aFwerking van wanden en vloeren, de keukeninrichting, enz. (bron: huizenveiling.nl)

case lAw : Amerikaans recht - Engels: jurisprudentie. In Common LAw rechtssystemen is ~ een relatief belangrijke rechtsbron.

casinospel : burgerlijk recht - kansspel dat gemeenschappelijk in een speelcasino gespeeld wordt, bijv. roulette. Art. 27g Wet op de Kansspelen kansspel

cassatie Eng.: cassation : cassatie - vakgebied uit het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering en het Wetboek van Strafvordering; vooral m.b.t. de processuele en inhoudelijke rechtspleging in zaken die aan de rechtsmacht van de Hoge Raad of (in België) het Hof van Cassatie zijn onderworpen. Art. 78 wet RO en 427 WvSv - Zie ook: hierarchische verhouding bewijsrecht

cassatie / casseren / gecasseerd Eng.: cassation : cassatie - vernietiging van een uitspraak (meestal van een gerechtshof) door de Hoge Raad. Art. 398 Rv en 407 Rv - Zie ook: nadere verklaring gerechtelijke vernietiging / gerechtelijk vernietigen / gerechtelijk vernietigd tegenstelling sanctioneren

cassatie in belang der wet Eng.: cassation in the interest of law : cassatie - rechtsmiddel in zaken van principieel belang ter zake schending van het recht. ~ kan door de procureur-generaal bij de Hoge Raad worden ingesteld als partijen wegens financiële of andere redenen van verder procederen afzien. Art. 78 wet RO en 17 wet RO - Zie ook: nadere verklaring cassatie

cassatie instellen Eng.: appeal in cassation : cassatie - het geschil aan de Hoge Raad voorleggen. Bij de Hoge Raad vindt geen onderzoek naar de feiten meer plaats. Art. 78 wet RO en 28 Awr - Zie ook: nadere verklaring Hoge Raad (HR) nadere verklaring cassatie in belang der wet

cassatieberoep / beroep in cassatie Eng.: cassation : cassatie - gewoon rechtsmiddel tegen vonnis, arrest of beschikking van de lagere rechter, ingesteld bij de Hoge Raad, mits er geen ander gewoon rechtsmiddel openstaat of heeft opengestaan. Art. 398 Rv en 408 Rv - Zie ook: nadere verklaring rechtsmiddelen nadere verklaring vonnis nadere verklaring arrest / arresten nadere verklaring beschikking

cassatiegronden Eng.: cassation grounds : cassatie - gronden waarop een persoon bij de Hoge Raad in cassatie kan gaan Bijv. wegens verzuim van vormen en schending van het recht Art. 79 Wet RO - Zie ook: nadere verklaring cassatie

cassatiemiddelen Eng.: cassation grounds : cassatie - onderbouwde juridische stelling die een procespartij ter bepleiting van zijn zaak in cassatie schriftelijk inneemt. Art. 407 Rv - Zie ook: nadere verklaring cassatie / casseren / gecasseerd nadere verklaring grief / (mv.) grieven nadere verklaring conclusies van eis, antwoord, repliek en dupliek

cassatierechtspraak Eng.: supreme court case law : cassatie - geheel van juridisch relevante arresten van het Hoge Raad of het (Belgische) Hof van Cassatie. Art. 398 Rv en 401c Rv

casu quo (cq.) : rechtswetenschap - Latijn: in welk geval, in het zich voordoende geval.

casuïstiek : rechtsfilosofie - redeneerwijze waarbij getracht wordt een algemene regel af te leiden uit een of meerdere concrete gevallen. Zie ook: onderdeel deductie / deduceren / gededuceerd tegenstelling connotatie

casuïstisch Eng.: casuistic : rechtswetenschap - al hetgeen betrekking heeft op de redeneerwijze waarbij de algemene regel uit een of meerdere concrete gevallen wordt afgeleid.

casus / (mv.) casussen : advocatuur - aanleiding, geval. Zie ook: onderdeel geschil / dispuut / (mv.) geschillen / disputen tegenstelling casus belli

casus belli : oorlogsrecht - Latijn: handelingen van een land die een ander land aanleiding geven om tegen dat land oorlog te voeren. Zie ook: nadere verklaring agressor tegenstelling ius bellandi

casuspositie : rechtswetenschap - casus, geval, vooral als oefening voor rechtenstudenten. casus / (mv.) casussen

categoriaal : rechtswetenschap - indeling of classificering naar categorieën.

caucus : mediation - mediation-interventietechniek: gesprek van mediator en elk van partijen en/of raadslieden afzonderlijk.

caucussing : mediation - het voeren van besprekingen in caucus.

causa : rechtswetenschap - Latijn: oorzaak, rechtsgrond.

causa petendi / fundamentum : procesrecht - voor de bevoegdheid van de gewone rechter is het aan het voorwerp van het geschil ten grondslag liggende recht doorslaggevend. Ref.: HR 31 december 1915, NJ 1916, p. 407.

causa proxima Eng.: causa proxima : strafrecht - Latijn: onmiddellijke oorzaak. Eis dat voor aansprakelijkheid het gevolg van een gedraging en de gedraging als (mogelijke) oorzaak niet ver uiteen mogen liggen. Indien de gedraging te ver van het gevolg verwijderd is, kan het gevolg niet meer aan de gedraging toegerekend worden.

causa proxima Eng.: proxima : burgerlijk recht - Latijn: alleen de laatste factor van de causale keten is relevant voor het causaliteitsvraagstuk. Bijv. oorzaak en gevolg moeten niet te ver uit elkaar zijn gelegen. Zie ook: onderdeel casua

causaal verband Eng.: causal connection : verbintenissenrecht - oorzakelijk verband tussen twee of meer feiten. Bijv. het causaal verband tussen een onrechtmatige daad en de schade die eruit voortvloeit. Art. 162 Boek 6 BW en 74 Boek 6 BW - Zie ook: nadere verklaring conditio sine qua non hierarchische verhouding toerekening naar redelijkheid / toerekenen naar redelijkheid / toegerekend naar redelijkheid

causale delegatie Eng.: causal delegation : verbintenissenrecht - schuldovername waarbij een gebrek in de verbintenis tussen de oorspronkelijke crediteur (delegant) en de debiteur (delegataris) doorwerkt in de relatie tussen de schuldovernemer (gedelegeerde) en de delegataris.

causaliteitsvraag : strafrecht - welke factor is van alle aanwezige factoren aan te merken als de oorzaak van iets.

cautie geven Eng.: caution : strafprocesrecht - mededeling aan het begin van het verhoor van de verdachte door politie of justitie, inhoudende dat de verdachte niet verplicht is te antwoorden. Hij wordt dus in feite op zijn zwijgrecht gewezen. Art. 53 mdw - Zie ook: nadere verklaring zwijgrecht

cautio iudicatum solvi : incasso - Latijn: garantie dat het vonnis wordt betaald; gerechtelijke zekerheidsstelling voor de eventuele veroordelingssom en de proceskosten. Zie ook: nadere verklaring conservatoir beslag nadere verklaring bankgarantie

cedent Eng.: transferor / assignor / cedant : vermogensrecht - een persoon die bij een cessie een vordering op naam overdraagt. Art. 94 Boek 2 BW - Zie ook: nadere verklaring cessionaris / (mv.) cessionarissen nadere verklaring debitor cessus

cedul / ceel : zakenrecht - afgeleid van het Franse cédule. Rekening; bewijsstuk op basis waarvan een (in een pakhuis) opgeslagen zaak moet worden uitgeleverd. Art. 607 Boek 7 BW

cellentekort : penitentiair recht - tekort aan cellen in gevangenissen. Verschillende redenen worden aangevoerd voor het ~, zoals een sinds 1997 toegenomen aantal celstraffen. Anderzijds zouden rechters onder publieke druk strenger zijn gaan straffen. Het ministerie van Justitie overweegt alternatieve vormen van straf om het ~ terug te dringen, zoals elektronisch huisarrest.

cellulair Eng.: cellular-prison / solitary confinement : strafrecht - betekent letterlijk 'met cellen'. Een cellulaire gevangenisstraf is een gevangenisstraf met afzonderlijke opsluiting. Het cellulaire stelsel was een grote verbetering in de tenuitvoerlegging van gevangenisstraffen. Voor de invoering van het cellulaire stelsel was er sprake van een volkomen ongeclausuleerde gemeenschappelijke tenuitvoerlegging van de vrijheidsstraf, wat inhield dat vrouwen, kinderen, ouderen en mannen door elkaar gevangen werden gezet.

cellulair stelsel Eng.: cellular system : penitentiair recht - beginsel dat een gedetineerde verblijft in een eigen cel zonder contacten met anderen, opdat de gevangene in eenzaamheid tot inkeer zou komen en minder snel zou recidiveren. (bron: Suringa)

cellulaire opsluiting Eng.: solitary confinement : strafrecht - eenzame opsluiting. Vanaf 1850 werden gevangenen afzonderlijk van elkaar opgesloten, met de gedachte dat gevangenen elkaar zo niet konden besmetten.

celstraf Eng.: custody / prison sentence : strafrecht - straf waarbij men veroordeeld wordt tot cellulaire opsluiting.

CEN Workshop Agreement (CWA) Eng.: CEN Workshop Agreement (CWA) : Europees recht - document van de Comité Européen de Normalisation (CEN) met daarin adviezen en voorstellen voor Europese standaardisatie. (bron: OPTA)

census / censuskiesrecht Eng.: property qualification : rechtsgeschiedenis - 19de eeuw: belasting die de burger moest betalen om kiesrecht te hebben.

censuur / censureren / gecensureerd Eng.: censoring : staatskundig - politiek - beperking van de vrijheid van meningsuiting, bijvoorbeeld door voorafgaand aan publicatie wijzigingen in die uiting op te leggen of door te voeren of druk uit te oefenen door het straffen van auteurs vanwege hun uitingen. Algemeen in dictaturen. Zie ook: tegenstelling vrijheid van meningsuiting / drukpersvrijheid

censuur / censureren / gecensureerd Eng.: censorship : staatsrecht - beperking van de vrijheid van meningsuiting door voorafgaand aan de publicatie van die uiting controle uit te oefenen en/of wijzigingen in die uiting op te leggen. Art. 7 Grondwet - Zie ook: tegenstelling vrijheid van meningsuiting / drukpersvrijheid

Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) Eng.: Statistics Netherlands : bestuursrecht - zelfstandig bestuursorgaan met als taak het verzamelen, bewerken en publiceren van statistieken ten behoeve van praktijk, beleid en wetenschap. Min. Eco betaalt de kosten van het ~. (bron: CBS).

Centraal Justitieel Incasso Bureau (CJIB) Eng.: Dutch Central Fine Collection Agency : strafrecht - onderdeel van het ministerie van Justitie, gevestigd te Leeuwarden, met als belangrijkste taak het innen van verkeersboetes die door de justitiële instanties aan burgers en bedrijven worden opgelegd.

Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) Eng.: Central Body for Asylum Seekers Accommodation : asielrecht - het ~ is een zelfstandig bestuursorgaan van het ministerie van Justitie dat verantwoordelijk is voor de opvang van asielzoekers. Tot het moment dat besloten is over hun asielaanvraag, worden asielzoekers gehuisvest in een van de opvanglocaties van het COA. Het bestuursorgaan valt onder verantwoordelijkheid van de staatssecretaris van Justitie. (bron: Min. Jus.) Zie ook: tegenstelling asielzoekerscentrum (AZC) niet gelijk aan collectieve arbeidsovereenkomst (cao)

Centraal Planbureau (CBP) Eng.: Netherlands Bureau for Economic Policy Analysis : staatsrecht - instituut voor economische beleidsanalyse, ressorteert onder het Ministerie van Economische Zaken. Zie ook: niet gelijk aan Sociaal Cultureel Planbureau (SCP)

Centraal Register Vreemdelingen (CRV) : vreemdelingenrecht - geautomatiseerd centraal systeem waarin de gegevens van alle in Nederland geregistreerde vreemdelingen zijn opgenomen. (bron: Min. Jus.) Zie ook: niet gelijk aan Vreemdelingen Administratie Systeem (VAS)

Centraal Schengen Informatie Systeem (CSIS) : vreemdelingenrecht - centraal geautomatiseerd systeem waarin alle signaleringen staan van onder andere vreemdelingen in de Schengen-landen. Een signalering kan inhouden dat de vreemdeling de toegang tot de Schengen-landen wordt geweigerd. Bijv. omdat hij door een Schengen-land is veroordeeld wegens een misdrijf of dat de vreemdeling eerder is uitgewezen door een Schengen-land. (bron: Min. Jus.) Zie ook: nadere verklaring Nationaal Schengen Informatie Systeem (NSIS)

Centraal Stembureau : staatsrecht - adviserend college, belast met het vaststellen van de uitslag van de verkiezingen voor het parlement en het verrichten van alle daarmee in verband staande werkzaamheden. Zie ook: hierarchische verhouding stemlokaal

Centraal Testamentenregister (CTR) Eng.: Central Register of Last Wills : erfrecht - register met een overzicht van alle akten waarin een regeling wordt getroffen die pas rechtskracht krijgt na overlijden van de ondertekenaar van de akte. Met name voor testamenten. De Procureur Generaal (PG) draagt zorg voor de inrichting en het bijhouden van het ~. Maandelijks is de notaris verplicht een opgave te doen aan het ~ van de door hem gepasseerde akten. De boedelnotaris raadpleegt het CTR om te weten te komen of de overledene een testament heeft achtergelaten en bij welke notaris zich het origineel bevindt. Art. 1 wctreg en 117 Wna - Zie ook: nadere verklaring notaris nadere verklaring boedelnotaris nadere verklaring procureur-generaal (PG)

centrale autoriteit : internationaal publiekrecht - orgaan van een staat die partij is bij het Haags Betekeningsverdrag (15 november 1965), dat tot taak heeft aanvragen om betekening afkomstig uit andere staten in ontvangst te nemen en af te doen. Bijv. in België: de Federale Overheidsdienst Justitie, Bestuur der Wetgeving. Art. 2 hbv en 18 hbv - Zie ook: nadere verklaring EEG-executieverdrag (EEX) nadere verklaring Haags betekeningsverdrag (HBv) nadere verklaring betekening / betekenen / betekend

centrale bank Eng.: central bank : bankrecht - hoofdbank van een land, dat de geldhoeveelheid e.d. regelt door het bepalen van de rente.

centrale financiering : fiscaal recht - financiering door de rijksoverheid door een bestaande belasting te verhogen of ruimte vrij te maken door andere uitgaven te verlagen.

centrale grondkamer : agrarisch recht - beroepsorgaan, gevestigd bij Hof Arnhem, voor beslissingen van de grondkamers. De ~ toetst pachtovereenkomsten en houdt toezicht op de pachtprijs. Art. 81 pachtwet en 106 pachtwet - Zie ook: nadere verklaring grondkamers nadere verklaring pacht / pachten / gepacht

centrale ondernemingsraad Eng.: central workers council : ondernemingsrecht - overkoepelende ondernemingsraad in geval een ondernemer meerdere ondernemingsraden voor verschillende ondernemingen heeft. De ondernemer stelt de ~ in wanneer dit bevorderlijk is voor een goede toepassing van de WOR. Het hangt van de omstandigheden af of door het instellen van de ~ de medezeggenschap binnen het geheel aan ondernemingen meer tot zijn recht zal komen. Art. 33 Wor

Centrale opvang : asielrecht - alle vormen van opvang van asielzoekers met toepassing van de wet Centraal Orgaan opvang asielzoekers. (bron: Min. Jus.) Zie ook: nadere verklaring Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA)

Centrale opvang woningen (COW) Eng.: Central Reception accommodation : asielrecht - opvang in gemeentewoningen is een vorm van centrale opvang voor asielzoekers tijdens de asielprocedure. (bron: Min. Jus.) Zie ook: nadere verklaring decentrale opvang (DO)

Centrale Raad van Beroep (CRvB) : bestuursprocesrecht - rechtscollege dat in eerste (en enige) instantie, of in beroep van uitspraken van de sector bestuursrecht van de rechtbank, beslist over bepaalde bestuursrechtelijke geschillen. De ~ beslist in hoogste instantie over sociale verzekeringswetten en ambtenarenzaken. Art. 1 berw - Zie ook: nadere verklaring bestuursrechtspraak niet gelijk aan Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS)

centrale tegenpartij : bankrecht - de 'tegenpartij' van elke transactie afgesloten op een gereguleerde beurs. De ~ neemt het tegenpartijrisico over (juridisch gezien door schuldvernieuwing), waardoor het onderlinge kredietrisico van marktpartijen wordt beperkt. (bron: beleggingsplein.nl)

centralisatie / centraliseren / gecentraliseerd : politiek - bevoegdheden en macht worden zoveel mogelijk naar ëën punt getrokken. Bijv. de Franse politiek wordt van oudsher geregeerd vanuit Parijs.

Centrum voor Werk en Inkomen (CWI) Eng.: Centre for Work and Income : socialeverzekeringsrecht - overheidsorgaan dat zich bezig houdt met inschrijving van werkzoekenden, aanbieden van vacatures en scholing voor langdurig werklozen. Een persoon die een WW-uitkering wil ontvangen, moet zich bij het ~ melden.

centrumvoorziening Eng.: centre supplies : sociaal-recht - regionaal kenniscentrum waar verschillende werkzaamheden kunnen worden verricht en waar burgers kunnen worden behandeld met hun problemen. Bijv. ~ voor juridische problemen.

certificaat Eng.: certificate : informaticarecht - een elektronische bevestiging die gegevens voor het verifiëren van een elektronische handtekening met een bepaalde persoon verbindt en de identiteit van die persoon bevestigt. Art. 1.1 tw - Zie ook: niet gelijk aan apostille

certificaathouder Eng.: holder of a depositary receipt for shares : zakenrecht - persoon die een certificaat van een aandeel houdt. Art. 259 Boek 3 BW

Certificatie Autoriteit (CA) Eng.: Certification Authority : informaticarecht - entiteit binnen de verantwoordelijkheid van een certificatiedienstverlener die door één of meer eindgebruikers wordt vertrouwd om certificaten te maken en toe te wijzen. (bron: OPTA)

certificering van aandelen / certificeren van aandelen / gecertificeerde aandelen : vennootschapsrecht - overdracht van aandelen van een vennootschap aan een administratiekantoor dat in ruil daarvoor certificaten zonder stemrecht in omloop brengt. Zie ook: hierarchische verhouding beschermingsconstructie

Certified Pension LAwyer (CPL) : pensioenrecht - Na het halen van het postdoctorale 'pensoen'examen kunnen juristen, die lid worden van de Vereniging Pensioenjuristen, de privaatrechtelijk beschermde titel ~ voeren achter hun naam en zich laten opnemen in het Register van gecertificeerde pensioenjuristen.

cessie / assignatie / assignatio Eng.: cession / deed of assignment : vermogensrecht - Latijn: overdracht van vorderingen op naam, doordat een daartoe bestemde akte wordt opgemaakt en mededeling daarvan wordt gedaan aan de schuldenaar. Art. 94 Boek 3 BW en 12 evo - Zie ook: tegenstelling schuldoverneming / delegatie / passieve novatie / debiteursvervanging niet gelijk aan successie onderdeel partiële cessie nadere verklaring vordering op naam

cessie / cederen / gecedeerd Eng.: cession / deed of assignment : vermogensrecht - levering van een tegen één of meer personen uit te oefenen recht, waarbij een akte en mededeling aan die personen door de vervreemder of verkrijger noodzakelijk is; overdragen van een recht op naam. Art. 94 Boek 3 BW en 12 evo

cessionaris / (mv.) cessionarissen Eng.: assignee / abandonee : vermogensrecht - persoon die bij een cessie de vordering van de cedent verkrijgt. Art. 94 Boek 3 BW - Zie ook: nadere verklaring cedent nadere verklaring debitor cessus

Chabot-arrest : letselschaderecht - HR 21-06-1994, NJ 1994, 656: een vrouw leed haars inziens ondraaglijk en uitzichtloos, omdat haar beide kinderen waren overleden en zij geen leven zonder haar kinderen kon en wilde opbouwen. Er was evident geen medische grond voor haar lijden: dat was zuiver sociaal en psychisch. De HR verklaarde dat "de oorzaak van lijden niet afdoet aan de mate waarin dit wordt ervaren", daarmee psychisch en somatisch lijden feitelijk op een lijn stellend.

chantage / chanteren / gechanteerd : strafrecht - afdreiging; strafbaar feit waarbij onder bedreiging met smaad, smaadschrift of openbaring van een geheim een slachtoffer wordt gedwongen geld af te geven. Max. straf: 3 jaar gevangenis of een boete van € 45.000,--. Art. 318 WvSr

charge : rechtswetenschap - Frans: gesloten aanval van de politie (te paard).

Charles-Louis de Secondat baron de la brève et de Montesquieu Eng.: Charles-Louis de Secondat baron de la brève et de Montesquieu : rechtsgeschiedenis - Frans rechtsgeleerde en theoreticus,1689-1755. ~ verkondigde in zijn boek 'De l'esprit des Lois' de zgn. Trias Politica of driedeling van overheidsfuncties, nl. regelgeving voor de wetgevende, bestuur voor de uitvoerende en rechtspraak voor de rechterlijke macht. Zie ook: nadere verklaring Trias Politica / scheiding van machten

chartaal geld : bankrecht - cash; geld in de vorm van biljetten en muntgeld. Zie ook: tegenstelling giraal geld

charter : vervoersrecht - Engels: overeenkomst van goederenvervoer waarbij de vervoerder zich verbindt tot vervoer aan boord van een schip, dat hij daartoe al dan niet op tijdbasis (tijdbevrachting of reisbevrachting) ter beschikking stelt van de afzender.

checks and balances : staatsrecht - systeem waarbij overheidsbevoegdheden over verschillende organen worden verspreid en ieder orgaan bij de uitoefening van zijn bevoegdheden verantwoording verschuldigd is aan een ander orgaan. Zie ook: nadere verklaring Trias Politica / scheiding van machten

chemische afvalstoffen Eng.: chemical waste / organic chemical pollutant : milieurecht - afvalstof die is overgehouden na het verwerken van een chemische stof.

chemische wapens Eng.: chemical weapons : oorlogsrecht - wapen (bom, raket) met chemische lading. Bijv. gifgas. Zie ook: niet gelijk aan biologische wapens

cheque Eng.: cheque : handelsrecht - document met daarop in elk geval het woord "cheque"; een onvoorwaardelijke opdracht tot betaling van een bepaalde som, de naam van degene die moet betalen, de plaats waar betaald moet worden, plaats en dagtekening van het uitschrijven van de cheque, en de handtekening van degene die de cheque uitgeschreven heeft. Art. 178 Wvk en 46 Boek 6 BW - Zie ook: nadere verklaring cheque-schuld nadere verklaring orderbriefje tegenstelling quitantie aan toonder

cheque-schuld : handelsrecht - schuld waarvan het bestaan wordt aangetoond door een cheque. Art. 228a Wvk en 229a Wvk

chicaneus verweer / (mv.) chicaneuze verweren : burgerlijk procesrecht - niet ter zake doend verweer of verweer dat betrekking heeft op een minuscuul, irrelevant onderdeel van een geschil en dat zeurderig overkomt. Zie ook: nadere verklaring verweermiddel / (mv.) verweermiddelen

Chiemsee-arrest : europees recht - HvJEG 4 mei 1999, Gev. Zaken C-108/97 en C-109/97, Jur. 1999, I-2779; NJ 2000, nr. 269: merkenrechtelijke bescherming van geografische aanduidingen; De Chiemsee is een groot meer in Beieren. Windsurfing Chiemsee verkoopt sportkleding e.d. onder diverse CHIEMSEE-beeldmerken. In een Duitse inbreukprocedure kwam de vraag naar het onderscheidend vermogen van deze merken aan de orde. Een geografische benaming kan niet als merk dienen als de benaming door het publiek als herkomstaanduiding wordt of kán worden opgevat. Het Hof stelt daarmee strenge eisen aan het onderscheidend vermogen van merken die uit een geografische benaming bestaan. (bron: Vroom-Cramer) Art. 3 EG-merkenrichtlijn

chroniqueur : rechtsgeschiedenis - persoon die gedenkwaardige gebeurtenissen opschrijft. Zie ook: niet gelijk aan annotator

chronologisch Eng.: chronological : - naar de opeenvolging van de tijd; in volgorde van tijd.

chronologisch beginsel / prioriteitsbeginsel : verzekeringsrecht - bij samenloop van twee (of meer) verzekeringen die hetzelfde object verzekeren gaat de oudste verzekering voor. Art. 277 Wvk

Cicero-arrest : strafrecht - HR 09-11-1954, NJ 1955, 55: de toneelvereniging Cicero was van plan het toneelstuk De man in burger op te voeren. Om dit te mogen doen moesten auteursrechten aan het internationale Bureau voor Auteurs en Opvoeringsrechten (I.B.V.A.) Holland worden betaald. De auteursrechten à fl. 25,- werden betaald, doch de vereniging voldeed niet aan de tweede door het I.B.V.A. gestelde voorwaarde, te weten dat acht tekstboekjes van het toneelstuk moesten worden verkocht, alvorens een opvoeringsvergunning werd verleend. De HR erkende uitdrukkelijk het voorwaardelijk opzet. De toneelvereniging verweerde zich door te stellen dat deze tweede voorwaarde ten onrechte was gesteld. De Raad overwoog dat de toneelvereniging Cicero "opzettelijk" in de zin van art. 31 Auteurswet had gehandeld, nl. door zich willens/en wetens blootstellen aan de geenszins als denkbeeldig te verwaarlozen kans, dat deze tweede voor waarde terecht was gesteld.

CIF-beding : vervoersrecht - Engels: beding in een vaak internationale koopovereenkomst, waarbij de verkoper tegen de bedongen koopprijs instaat voor de kosten van het transport (Cost), de transportverzekering (Insurance) en het transportmiddel (Freight).

cijns : rechtsgeschiedenis - tot in de 19de eeuw gebruikte term voor belasting, verschuldigd voor het gebruik van (openbare) grond.

circulaire Eng.: circular : staatskundig - politiek - brief of mededeling aan meerdere personen, wordt veel gebruikt door bestuursinstanties voor aanwijzingen aan onderliggende organen. Bijv. Aanwijzingen voor de regelgeving, Circulaire van de Minister-president. Zie ook:

circulaire : staatsrecht - brief of mededeling; wordt veel gebruikt door bestuursinstanties voor aanwijzingen aan onderliggende organen. Bijv. Circulaire van de Minister-president. Zie ook: nadere verklaring pseudowetgeving

citaatrecht : auteursrecht - het recht om - zonder dat dit geldt als inbreuk op het auteursrecht - een stukje van een werk van een ander over te nemen in een aankondiging, beoordeling, polemiek of wetenschappelijke verhandeling. Art. 15a Aw - Zie ook: nadere verklaring post alia

civiel / burgerlijk / privaat Eng.: civil : burgerlijk recht - m.b.t. particuliere verhoudingen, meestal tussen burgers onderling. Er kan echter ook een ~ verhouding bestaan tussen een burger en de overheid. Bijv. als een burger aan de overheid een stuk grond verkoopt. In dat geval is er sprake van een gewone koopovereenkomst waarop ~ recht van toepassing is. Zie ook: nadere verklaring materieel privaatrecht nadere verklaring bestuursrecht / administratief recht / administratieve recht nadere verklaring civilist

civiele contentieuze zaak : burgerlijk recht - gerechtelijke procedure die een burgerlijk geschil tussen twee of meer partijen beslecht, in de regel ingeleid met een dagvaarding en eindigend met een vonnis of arrest. Art. 112 Grondwet - Zie ook: nadere verklaring dagvaarding / (mv.) dagvaardingen / dagvaarden / gedagvaard nadere verklaring vonnis tegenstelling extra-judiciële zaak

civiele dader Eng.: author : aansprakelijkheidsrecht - persoon die jegens een ander een onrechtmatige daad pleegt, die hem kan worden toegerekend. De ~ is dan verplicht de schade die de ander ten gevolge van de onrechtmatige daad lijdt te vergoeden. Art. 162 Boek 6 BW

civiele kamer Eng.: civil court : burgerlijk procesrecht - afdeling van het gerecht die zich met burgerlijke zaken en geschillen bezighoudt.

civiele lijst Eng.: civil list : Belgisch recht - alle middelen die een natie ter beschikking stelt van zijn staatshoofd om hem/haar in staat te stellen zijn/haar functies in alle morele en materiële onafhankelijkheid uit te oefenen.

civiele partij Eng.: civil party : burgerlijk recht - burgerlijke partij.

civiele partij / burgerlijke partij Eng.: plaintiff claiming damages : strafrecht - benadeelde partij, vaak slachtoffer of nabestaande die een vordering tot betaling van materiële en/of immateriële schade in een strafproces indient.

civiele procedure / burgerlijke procedure Eng.: action : burgerlijk procesrecht - In een ~ wordt een privaatrechtelijk geschil tussen natuurlijke en/of rechtspersonen onderling, aan het oordeel van de rechter onderworpen.

civiele sancties : burgerlijk procesrecht - sancties die gelden binnen het burgelijke recht. Bijv. het opleggen van een dwangsom, gijzeling en ondertoezichtstelling. Art. 9 WMZ

civiele verdediging : staatsrecht - geheel van maatregelen dat betrekking heeft op de veiligheid van burgers in noodsituaties en bij rampen.

civiele vordering / burgerlijke vordering Eng.: claim : strafrecht - eis tot schadevergoeding door een benadeelde partij in een strafproces. Het te vorderen bedrag is niet aan een maximum gebonden, maar moet wel eenvoudig van aard zijn. Art. 332 WvSv en 333 WvSv

civilist : advocatuur - jurist die zich met burgerlijk recht bezighoudt. Bijv. een advocaat die zich met handelsgeschillen bezighoudt is een ~. Zie ook: nadere verklaring jurist nadere verklaring leek / lekenrechter nadere verklaring civiel / burgerlijk / privaat