Typ hierboven uw zoekterm of scroll

© 2001-2017 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden!

beschadigde borg : overeenkomstenrecht - borgsteller die de schuld aan eiser heeft betaald en mitsdien het door hem betaalde op de hoofdschuldenaar kan verhalen.

beschadiging / beschadigen / beschadigd Eng.: to damage : aansprakelijkheidsrecht - plaats waar iets beschadigd is. Bijv. als er een barst in een glas zit, is het glas ~.

beschaving Eng.: civilization : - (eng) geheel van waarden en normen die een samenleving gelden;
(ruim) geheel aan vanzelfsprekende afspraken die tot doel hebben om de menselijke samenleving goed, maar ook voor iedereen prettig te laten verlopen. Vrijheid, gelijkwaardigheid, rechtvaardigheid, (menselijke) waardigheid en solidariteit zijn de centrale gedachten die in hun onderlinge samengang de ~ vormgeven.

beschermbaarheid Eng.: protectability : merkenrecht - mogelijkheid om een teken onder de Benelux Merkenwet te beschermen. Voorwaarden zijn: het teken moet grafisch weer te geven zijn en onderscheidend vermogen hebben. Art. 1 BMW

beschermd stads- of dorpsgezicht Eng.: protected site : ruimtelijke ordening - aanwijzing door de minister van een stads- of dorpsgezicht als ~ heeft als belangrijkste gevolg dat het verboden is een bouwwerk geheel of gedeeltelijk af te breken zonder, of in aFwijking van een schriftelijke sloopvergunning van burgemeester en wethouders. Art. 37 WRO en 43 Wonw

beschermd wonen Eng.: sheltered housing : personen- en familierecht - personen die in hun leefomgeving huishoudelijk en/of psychologisch door professionele hulpverleners worden begeleid. Bijv. ~ voor senioren, waardoor zij in staat zijn zo lang mogelijk zelfstandig te blijven wonen.

beschermde titels Eng.: protected titles : strafrecht - Nederlandse adellijke titels en ordetekens, de titel van advocaat of procureur, gerechtsdeurwaarder en academische titels. Het onbevoegd voeren van een ~ is als overtreding van de openbare orde strafbaar gesteld. Art. 435 WvSr

beschermingsbeginsel Eng.: protective principle : internationaal strafrecht - beginsel van Nederlandse jurisdictie of rechtsbevoegdheid. Iedere schending van een Nederlands belang, waar deze ook heeft plaatsgevonden, leidt tot bevoegdheid van de Nederlandse rechter.

beschermingsbewind Eng.: guardianship : personen- en familierecht - onder bewindstelling ter bescherming van meerderjarigen die als gevolg van lichamelijke of geestelijke toestand tijdelijk of duurzaam niet in staat zijn ten volle hun vermogensrechtelijke belangen zelf behoorlijk waar te nemen. Art. 431 Boek 1 BW

beschermingscertificaat Eng.: protection certificate : octrooirecht - certificaat om bepaalde goederen te beschermen. bijv. een aanvullend ~ verlengt de beschermingsduur voor geneesmiddelen en gewasbeschermingsmiddelen met maximum vijf jaar. Art. 90 ROW 1995 en 98 ROW 1995

beschermingsconstructie Eng.: defensive measure / defensive mechanism : fusie- en overnamerecht - constructie waardoor het lastiger wordt om zeggenschap in een onderneming te verkrijgen en zodoende een vijandige overname te verijdelen. Bijv. door certificering van aandelen. Zie ook: nadere verklaring certificering van aandelen / certificeren van aandelen / gecertificeerde aandelen

beschikbaar gedeelte Eng.: available part : erfrecht - deel van het vermogen van een erflater dat niet behoort tot de legitieme portie, waar hij vrijelijk over kan beschikken. Art. 63 Boek 4 BW

beschikbaarheid van merk Eng.: availability of trademark : merkenrecht - omstandigheid dat er geen ouder merkrecht is waar het te deponeren merk inbreuk op zou kunnen maken. Zie ook: nadere verklaring merkrecht

beschikken / beschikt Eng.: to order / to decree : burgerlijk procesrecht - uitspraak doen in een verzoekschriftprocedure, gevolgd door vastlegging van die uitspraak in een beschikking. Art. 286 Rv en 288 Rv - Zie ook: nadere verklaring uitvoerbaar bij voorraad / bij voorraad uitvoerbaar nadere verklaring vonnis nadere verklaring uitspraak

beschikking Eng.: administrative decision / administrative order : bestuursprocesrecht - een door het bestuursorgaan genomen besluit dat niet van algemene strekking is, maar betrekking heeft op de gezagsverhouding tussen overheid en een bepaalde burger of groep burgers. Bijv. ~ waarin aan de heer X een WW-uitkering wordt toegekend;
uitpraak van de bestuursrechter. Art. 1:03 AWB - Zie ook: niet gelijk aan besluit / (mv.) besluiten niet gelijk aan beleidsregels tegenstelling besluit van algemene strekking nadere verklaring eindbeschikking

beschikking Eng.: decision : strafprocesrecht - rechterlijke beslissing tijdens het verloop van een strafproces, niet uitgesproken op de terechtzitting. Zie ook: niet gelijk aan besluit / (mv.) besluiten niet gelijk aan beleidsregels nadere verklaring vrije beschikking nadere verklaring eindbeschikking

beschikking Eng.: order / decree : burgerlijk procesrecht - uitspraak in een verzoekschriftprocedure. Bijv. de echtscheidingsbeschikking.

beschikking eigen middelen / BEM-clausule : letselschaderecht - bancaire voorwaarde op dat de rekeninggemachtigde voor het 18de levensjaar van de rekeninghouder geen bedragen mag opnemen, zonder dat de kantonrechter daar toestemming voor heeft gegeven.

beschikking op bezwaar Eng.: decision on objection : bestuursrecht - beslissing van een bestuursorgaan op een bezwaarschrift. Art. 7:12 AWB

beschikkingsbevoegdheid Eng.: power of disposition over property : vermogensrecht - recht om over een zaak te mogen beschikken. Een persoon moet over een zaak ~ bezitten om het aan een ander te kunnen overdragen. Art. 84 Boek 3 BW - Zie ook: nadere verklaring beslaglegging / beslag leggen / beslag gelegd

beschikkingsdaad Eng.: act of disposition : ondernemingsrecht - activiteit binnen maatschapsverband die niet als beheersdaad is aan te merken. ~ vallen buiten het maatschapsdoel. Beheersdaden en ~ worden contractueel vastgelegd en zijn afhankelijk van het soort maatschap. Het onderscheid is van belang voor derden die willen weten hoe de vertegenwoordigingsbevoegdheid geregeld is.

beschikkingshandeling / (mv.) beschikkingshandelingen Eng.: act of disposal : vermogensrecht - wijze waarop over een zaak kan worden beschikt. Bijv. door het aan een ander in eigendom over te dragen. Zie ook: nadere verklaring eigendomsrechten tegenstelling beschikkingsonbevoegdheid

beschikkingsmacht Eng.: power of disposal : vermogensrecht - bevoegdheid om een goed te vervreemden. Bijv. geld representeert het vermogen om ~ te verwerven over zaken. Art. 84 Boek 3 BW

beschikkingsonbevoegdheid Eng.: ability to dispose : vermogensrecht - omstandigheid dat een persoon niet of onvoldoende recht heeft om over een zaak te mogen beschikken, waardoor hij die niet geldig kan overdragen. ~ is gebaseerd op het beginsel dat niemand meer recht kan overdragen dan hij bezit. Bijv. wie niet de eigenaar van de fiets is, kan - in beginsel - het eigendom van de fiets niet (rechtsgeldig) overdragen. Art. 84 Boek 3 BW en 86 Boek 3 BW - Zie ook: tegenstelling handelingsonbevoegd

beschikkingstheorie Eng.: disposition theory : rechtsgeschiedenis - theorie uit de 19de eeuw dat een schuldoverneming tot stand kan worden gebracht door een overeenkomst tussen debiteur en overnemer en dat daarmee een beschikking plaatsvindt over het recht van de crediteur.

Besier, Louis Christiaan : rechtsgeschiedenis - (1868 - 1938) Besier was voor alles een pragmatisch ingesteld jurist. Dit blijkt reeds uit enkele publikaties van zijn hand in het Tijdschrift voor Strafrecht van 1907 en 1913. Een zelfde instelling valt af te leiden uit het grote aantal conclusies dat hij als advocaat-generaal en later als procureur-generaal voor de arresten van de Hoge Raad schreef. Deze conclusies vallen op door hun logisch en glasheldere visie. Zijn grootste bekendheid heeft Besier evenwel gekregen toen hij in samenwerking met de Leidse hoogleraar in het strafrecht A.J. Blok een artikelsgewijs commentaar schreef op het nieuwe Wetboek van Strafvordering dat op 1 januari 1926 in werking trad. In dit werk, worden zowel de uitgangspunten die aan de opbouw van ons strafproces ten grondslag liggen, als een gedetailleerde uitleg gegeven van de betekenis en de toepassing van de verschillende wetsbepalingen. (Instituut voor Nederlandse Geschiedenis)

beslag Eng.: attachment / seizure : beslagrecht - voorlopige maatregel van de deurwaarder, waardoor een persoon niet meer vrijelijk over (de beslagen) zaken of rechten kan beschikken; maatregel waarbij de beschikking over goederen tijdelijk aan de eigenaar (of een derde die de goederen onder zich heeft) wordt ontnomen. Bijv. bij ~ op huisraad zal de eigenaar het nog wel mogen gebruiken, maar niet aan het ~ mogen onttrekken door het te verkopen. Art. 700 Rv en 439 Rv - Zie ook: onderdeel conservatoir beslag onderdeel executoriaal beslag / uitvoerend beslag onderdeel beslag in strafzaken

beslag in strafzaken Eng.: seizure in criminal cases : strafprocesrecht - inbeslagneming van voorwerpen waarmee strafbare feiten zijn gepleegd. Bijv. omdat ze nodig zijn voor het bewijs, gevaarlijk zijn (o.a. wapens en drugs) of omdat ze verkocht kunnen worden om de criminele winsten af te romen. Het ~ geschiedt in opdracht van de officier van justitie. Ook geld kan in beslag worden genomen. Art. 94 WvSv - Zie ook: nadere verklaring strafbaar feit / delict tegenstelling ontnemingsvordering

beslag onroerende goederen / beslag onroerende zaken Eng.: seizure of real property : burgerlijk procesrecht - conservatoir of executoriaal beslag op onroerende zaken; voorlopige maatregel om na het door de voorzieningenrechter verkregen verlof, rechten van de verzoeker veilig te stellen. Als gevolg van het ~ staan de onroerende zaken niet meer ter vrije beschikking van de eigenaar. Bijv. beslag op een huis. Art. 725 Rv en 727 Rv - Zie ook: nadere verklaring onroerend goed / onroerende zaak niet gelijk aan bodembeslag tegenstelling opheffing

beslag op bijstand Eng.: seizure of social welfare : beslagrecht - ter voldoening van een executoriale titel kan derdenbeslag worden gelegd onder de uitkeringsinstantie, die vervolgens geld inhoudt tot aan de beslagvrije voet, nl. 90% van de bijstandsnorm. ~ onder de beslagvrije voet is niet mogelijk. (2004) Art. 475 Rv en 46 WWB - Zie ook: onderdeel beslagvrije voet nadere verklaring Algemene bijstandswet (Abw)

beslag op octrooi Eng.: seizure of patent : octrooirecht - ~ wordt gelegd en het proces-verbaal van inbeslagneming wordt door het bureau in het octrooiregister ingeschreven met overeenkomstige toepassing van de bepalingen van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering betreffende executoriaal en conservatoir beslag op onroerende zaken, met dien verstande dat in het proces-verbaal van inbeslagneming in plaats van de aard en de ligging van de onroerende zaak een aanduiding van het octrooi wordt opgenomen. Art. 41 ROW 1995 en 68 ROW 1995

beslag op videobanden Eng.: seizure of video tapes : strafrecht - dwangmiddel dat kan dienen om de waarheid aan de dag te brengen of om wederrechtelijk verkregen voordeel aan te tonen. Art. 94 WvSr - Zie ook: hierarchische verhouding dwangmiddelen in strafrecht

beslaglegging / beslag leggen / beslag gelegd Eng.: to attach / to seize / seizure : beslagrecht - handeling waardoor een persoon zijn vrije beschikking over een zaak of recht, bijv. banksaldo, verliest ten behoeve van de beslaglegger, meestal een schuldeiser. Art. 439 Rv en 475 Rv - Zie ook: nadere verklaring dwangmiddel / (mv.) dwangmiddelen tegenstelling opheffing

beslagmaatregel Eng.: seizure measure : beslagrecht - dwangmaatregel waardoor een deel van het vermogen van de beslagene wordt geblokkeerd ter zekerheidstelling van verhaal (conservatoir beslag), ter uitvoering van een vonnis (executoriaal beslag) of ter teruggave van de zaak waarop beslag is gelegd (revindicatoir beslag). Art. 439 Rv en 475 Rv - Zie ook: onderdeel conservatoir beslag onderdeel executoriaal beslag / uitvoerend beslag onderdeel revindicatoir beslag / verhaalsbeslag

beslagrecht Eng.: law pertaining to right of seizure : beslagrecht - rechtsgebied uit voornamelijk het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering m.b.t. de diverse soorten beslag die o.a. in civiele-, straf- en fiscale zaken gelegd kunnen worden, de procedures daartoe en rechtsmiddelen daartegen. Art. 430 Rv en 700 Rv - Zie ook: hierarchische verhouding executierecht

beslagrekest Eng.: petition for seizure : beslagrecht - verzoekschrift om verlof te krijgen van de voorzieningenrechter om conservatoir of revindicatoir beslag te leggen. Art. 700 Rv - Zie ook: nadere verklaring conservatoir beslag

beslagvrije voet Eng.: seizure-free rate : beslagrecht - deel van het loon, pensioen, de belastingteruggave, uitkeringen en alimentatie waarop geen beslag mag worden gelegd en dat in de meeste gevallen 90% bedraagt van de bijstandsnorm die voor de beslagene geldt. Art. 475c Rv en 475d Rv - Zie ook: nadere verklaring Algemene bijstandswet (Abw) nadere verklaring deurwaarder / gerechtsdeurwaarder

besliscommissie : bestuursrecht - commissie belast met het nemen van beslissingen, doorgaans op administratieve bezwaarschriften.

beslissend bewijs Eng.: conclusive evidence : burgerlijk procesrecht - bewijs waartegen het leveren van tegenbewijs geheel is uitgesloten. Bijv. een vaststellingsakte levert in beginsel ~.

beslisser Eng.: decision maker : asielrecht - ambtenaar van de Immigratie- en Naturalisatiedienst die namens de staatssecretaris van justitie de beslissing neemt op aanvragen om toelating. Bij asielaanvragen neemt hij deze beslissing onder andere op grond van het verslag van het (nader) gehoor. (bron: Min. Jus.) Zie ook: nadere verklaring gehoor onderdeel Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) nadere verklaring asielaanvraag / asielverzoek

beslissing Eng.: decision : bestuursprocesrecht - deel aan het slot van een rechterlijke uitspraak dat het (eind)oordeel inhoudt. Zie ook: nadere verklaring uitspraak nadere verklaring rechtmatigheidstoetsing nadere verklaring beschikking onderdeel meeromvattende beslissing

beslissingsschema Eng.: decision scheme : strafprocesrecht - wettelijk schema dat de strafrechter in elke strafzaak tijdens de beraadslaging moet aFwerken. Dit wordt ook wel beslissingsmodel van 348/350 WvSv genoemd, omdat de vragen die het WvSv de rechter verplicht een antwoord op te geven in een vaste volgorde moeten worden beantwoord. Dit beslissingsmodel is vastgelegd in de artikelen 348 en 350 WvSv. (bron: Cleiren, Corstens, Koopmans, Mevis) Art. 348 WvSv en 350 WvSv - Zie ook: onderdeel hoofdvragen onderdeel voorvragen

besloten kring Eng.: private : algemeen - groep mensen waartoe een buitenstaander geen toegang krijgt.

besloten vennootschap (BV) Eng.: private limited liability company : vennootschapsrecht - rechtspersoon met beperkte aansprakelijkheid voor de vennoten; rechtspersoon met een in aandelen verdeeld maatschappelijk kapitaal, dat geen aandeelbewijzen uitgeeft. De aandelen zijn niet vrij overdraagbaar. De aandeelhouders zijn niet aansprakelijk voor hetgeen de vennootschap verricht en dragen beperkt bij in de verliezen van de vennootschap, nl. niet boven het bedrag dat op hun aandelen wordt gestort. Art. 175 Boek 2 BW en 194 Boek 2 BW - Zie ook: onderdeel beperkte aansprakelijkheid tegenstelling naamloze vennootschap (NV) hierarchische verhouding rechtspersoon / rechtspersonen

besloten vennootschap in oprichting (BV io) Eng.: private limited liability company in the process of foundation : ondernemingsrecht - eenmanszaak in de aanloop tot de oprichting van een besloten vennootschap; tijdelijke status van een startende onderneming zonder rechtspersoonlijkheid zolang de akte van oprichting van de besloten vennootschap niet notarieel is verleden. Art. 175 Boek 2 BW en 4 Boek 2 BW - Zie ook: onderdeel eenmanszaak nadere verklaring rechtspersoon / rechtspersonen hierarchische verhouding ministeriële verklaring van geen bezwaar nadere verklaring oprichting / oprichten / opgericht

besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid (BVBA) Eng.: private limited liability company : Belgisch rechtspersonenrecht - vennootschap met een beperkt aantal vennoten. De vennoten zijn beperkt in hun aansprakelijkheid tot het bedrag dat zij ingebracht hebben. Aandelen kunnen niet vrij overgedragen worden aan buitenstaanders. Vgl. de Nederlandse BV.

besluit / (mv.) besluiten Eng.: decree : bestuursrecht - schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan dat een publiekrechtelijke rechtshandeling inhoudt. Art. 1:03 AWB - Zie ook: nadere verklaring publiekrechtelijke rechtshandelingen / (oneigen.) publieke rechtshandelingen nadere verklaring contrair-KB nadere verklaring meerzijdig besluit nadere verklaring beleidsregels

Besluit Buitengewoon Strafrecht Eng.: Dutch Decree Extraordinary Criminal Justice : rechtsgeschiedenis - besluit uitgevaardigd op 22 december 1943 door de regering in ballingschap in Londen. Het ~ regelde de berechting van strafbare feiten, begaan gedurende de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Besluit DNA-onderzoek in strafzaken : strafprocesrecht - gewijzigd bij besluit van 30 december 2004. Het ~ strekt er o.a. toe dat van personen die hun straf of maatregel reeds hebben ondergaan (zgn. ex-veroordeelden) en die op vrijwillige basis hun celmateriaal voor DNA-onderzoek hebben afgestaan, de DNA-profielen in de DNA-databank voor Strafzaken worden opgenomen en hun celmateriaal wordt bewaard. Op grond van het ~ kan het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) aan het Korps Landelijke Politiediensten informatie verstrekken die van belang is om onopgeloste strafzaken op te lossen.

Besluit op Huurlijnen en Telefonie (BOHT) Eng.: decree law on leased lines and telephony : post- en telecommunicatierecht - algemene maatregel van bestuur waarin een aantal plichten uit de Telecommunicatiewet nader worden uitgewerkt. Bijv. de OPTA heeft op basis van art. 24 ~ geoordeeld dat de informatie vanuit KPN Mobile op genoegzame wijze kenbaar is gemaakt, door met persberichten, advertenties, informatie op website, SMS-berichten en informatiemateriaal bij de opwaardeerkaarten, de wijziging onder de aandacht van de eindgebruikers te brengen. (staatssecretaris van economische zaken Wijn, 2003)

besluit van algemene strekking Eng.: administrative ruling of general application : bestuursrecht - beslissing die niet is gericht op een individu of een concreet geval, maar gevolgen heeft voor een groep gevallen. Bijv. verordening of een bestemmingsplan. Een ~ kan op een groep gevallen betrekking hebben, maar ook op een subject (een gebouw, een gebied, een stadsdeel). Beschikkingen, algemeen verbindende voorschriften en besluiten van algemene strekking zijn allemaal besluiten in de zin van de Algemene wet bestuursrecht. Zie ook: tegenstelling beschikking

besluitmoratorium Eng.: statutory provision : asielrecht - wettelijke mogelijkheid voor de Nederlandse overheid om in bepaalde asielzaken de beslistermijn van 6 maanden met maximaal 1 jaar te verlengen. (bron: Min. Jus.)

besluitvormingsprocedure Eng.: decision-making procedure : - de procedure om een bepaald besluit te nemen.

Bespiede bijstandsmoeder-arrest : Europees recht - HR 09-01-1987, NJ 1987, 982: arrest van de Hoge Raad waarin bepaald wordt dat art. 8 EVRM (recht op eerbiediging van privé-, familie- en gezinsleven) ook werking heeft tussen burgers onderling. De Hoge Raad oordeelde dat er sprake was van een inbreuk op het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer van de ~. Art. 8 EVRM

best evidence-regel : bewijsrecht - regel die bepaalt dat het beste bewijsmiddel moet worden gebruikt (primary evidence); als een partij een "secondary evidence" gebruikt, moet zij aangeven dat zij geen "primary evidence" heeft.

bestaansrecht Eng.: right to exist : staatsrecht; mensenrechten - recht van bestaan; bedoeld wordt waarschijnlijk het onaantastbaar recht op leven, als mensenrecht dat door de wet wordt beschermd. Art. 114 GW en 2 EVRM niet gelijk aan zelfbeschikking

bestanddeel Eng.: components of the offence : strafrecht - onderdeel van een delictsomschrijving; stilzwijgend bestanddeel van een strafbaar feit is een niet als element expliciet opgenomen voorwaarde voor strafbaarheid in een strafbepaling. Bijv. het feit dat het er bij overtredingen niet toe doet of er sprake is van schuld of niet. Aanwezigheid van schuld komt dan ook niet voor in de strafbepaling.

bestanddeel / bijzaak Eng.: constituent / element : vermogensrecht - al hetgeen volgens verkeersopvatting onderdeel van een zaak uitmaakt; zaak die niet zonder beschadiging kan worden losgemaakt van de hoofdzaak waarmee hij is verbonden. Art. 4 Boek 3 BW en 185 Boek 6 BW

beste alternatief zonder overeenstemming (BAZO) : mediation - de voor één van partijen meest aantrekkelijke oplossingsoptie indien niet in onderling overleg met andere betrokken partij(en) overeenstemming wordt bereikt.

bestek Eng.: estimate / specifications : bouwrecht - plan waarop een bepaald werk is aanbesteed en aangenomen. Art. 1646 Boek 7A BW en 754 Boek 7 BW

bestemmingsplannen Eng.: building codes : ruimtelijke ordening - daarin wijst het college van burgemeester en wethouders de bestemming van grond aan en geeft eventueel voorschriften omtrent het gebruik van die grond en de zich daarop bevindende opstallen. Art. 10 Wro en 40 pachtwet - Zie ook: hierarchische verhouding streekplan nadere verklaring ruimtelijke ordening

bestendig gebruikelijk beding Eng.: consolidated customs clause : verbintenissenrecht - voorwaarden of bedingen die een partij vaker of regelmatig gebruikt bij transacties, te vergelijken met algemene voorwaarden.

bestreden beschikking Eng.: disputed decision / contested decision : burgerlijk procesrecht - beschikking waartegen bezwaar, (hoger) beroep of beroep in cassatie is ingesteld. Art. 820 Rv

bestrijding van discriminatie Eng.: fighting discrimination : staatsrecht - het geheel van inspanningen om ongelijke behandeling wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook tegen te gaan. Art. 1 GW

bestrijdingsmiddelen Eng.: use of pesticides : milieurecht - (Bestrijdingsmiddelenwet, 12 juli 1962) gewasbeschermingsmiddel of biocide. Een gewasbeschermingsmiddel is een werkzame stof of een preparaat dat één of meer werkzame stoffen bevat, bestemd om te worden gebruikt om: (1) planten of plantaardige producten te beschermen tegen organismen of de werking daarvan te voorkomen; (2) levensprocessen van planten te beïnvloeden, voor zover niet zijnde meststoffen; (3) plantaardige producten te bewaren; (4) ongewenste planten te doden of (5) delen van planten te vernietigen of een ongewenste groei van planten te remmen of te voorkomen. Het is verboden een bestrijdingsmiddel af te leveren, voorhanden of in voorraad te hebben, binnen Nederland te brengen of te gebruiken, waarvan niet blijkt dat het ingevolge deze wet is toegelaten of voor zover het een biocide met een gering risico betreft, is geregistreerd.

besturen / bestuurd Eng.: to govern / to manage : bestuursrecht - leiding geven aan.

bestuur Eng.: public management : staatsrecht - overheidsactiviteiten die niet bestaan uit regelgeving en rechtspraak;
overheidsorganen die zich met het ~ bezighouden. Art. 1:01 AWB - Zie ook: onderdeel bestuursorgaan / (mv.) bestuursorganen tegenstelling vijfde macht

bestuur Eng.: the board : ondernemingsrecht - orgaan dat de dagelijkse leiding van een onderneming heeft; het management(team).

bestuurders / directeuren Eng.: directors : ondernemingsrecht - personen die zijn benoemd door de aandeelhouders om de dagelijkse leiding van een onderneming te voeren; bestuurders van een vennootschap of instelling. Art. 129 Boek 2 BW en 239 Boek 2 BW - Zie ook: nadere verklaring aandeelhouders

bestuurdersaansprakelijkheid Eng.: directors'and officers' liability : vennootschapsrecht - aansprakelijkheid van bestuurders en andere feitelijk leidinggevenden van een BV of NV voor het bedrag van de resterende schuld in een faillissement van die vennootschap, als blijkt dat zij hun taak kennelijk onbehoorlijk hebben vervuld (mismanagement) en aannemelijk dit aan de wieg stond van het faillissement. ~ geldt slechts voor fouten die gemaakt zijn in de laatste drie jaar voorafgaand aan het faillissement. Art. 248 Boek 2 BW en 138 Boek 2 BW - Zie ook: nadere verklaring kennelijk nadere verklaring aansprakelijkheid nadere verklaring bestuurders / directeuren nadere verklaring aandeelhouders

bestuurlijke boete / administratieve boete Eng.: administrative fine : bestuursrecht - onvoorwaardelijke verplichting tot betaling van een geldsom die niet door de strafrechter wordt opgelegd, maar door een bestuursorgaan. De ~ komt bij het bestuursorgaan zelf terecht. Bijv. de boete voor een verkeersovertreding, opgelegd in het kader van de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersovertredingen. Art. 32 iw 1990 en 13a WMZ 1996 - Zie ook: nadere verklaring administratieve afhandeling / Mulderafdoening nadere verklaring fiscus / belastingdienst nadere verklaring Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften / Wet Mulder / Lex Mulder

bestuurlijke lus : bestuursrecht - het bestuursorgaan krijgt hangende het (hoger) beroep de gelegenheid om het bestreden besluit te wijzigen om gebreken daarin te herstellen. Dit komt de efficiënte en snelle afdoening van geschillen ten goede.

bestuurlijke ophouding : bestuursrecht - het voor hooguit twaalf uur tegen zijn wil vastzetten van een oproerkraaier. De ~ geschiedt door of namens de burgemeester krachtens een administratieve (niet-strafrechtelijke) maatregel. Art. 176a Gemw

bestuurlijke transactie Eng.: administrative transaction : economisch strafrecht - bevoegdheid van een bestuursorgaan om, zonder tussenkomst, maar onder verantwoordelijkheid van het openbaar ministerie, bij eenvoudige, veel voorkomende milieuovertredingen zelf een transactie aan te bieden. Indien de overtreder binnen een bepaalde termijn betaalt, aanvaardt hij de transactie en wordt strafvervolging voorkomen. Transactiegelden gaan naar de algemene middelen van de Rijksoverheid. Art. 37 wed - Zie ook: nadere verklaring Openbaar Ministerie (OM) nadere verklaring transactie

bestuurlijke voorprocedure Eng.: administrative pre-procedure : bestuursrecht - buitengerechtelijke procedure die vooraf gaat aan het proces bij de bestuursrechter. In de ~ wordt het genomen besluit heroverwogen. Bijv. bezwaarschriftprocedure of administratief beroep. Art. 1:05 AWB en 7:11 AWB

bestuursakkoord Eng.: administrative agreement : politiek - overeenkomst waarin intenties, afspraken en procedures over de onderlinge samenwerking tussen centrale overheid en lagere organen worden vastgelegd. In het ~ wordt afgesproken op welke manier en in welke mate de verschillende bestuursniveaus een (financiële) bijdrage zullen leveren aan het wenselijk geachte beleid. Het ~ is gericht op een verregaande mate van decentralisatie van taken en bevoegdheden.

bestuursbevoegdheid Eng.: administrative competence : bestuursrecht - bevoegdheid van het gemeentebestuur tot regeling en bestuur inzake de huishouding van de gemeente. Art. 108 Gemw

bestuurscollege Eng.: executive committee : staatsrecht - uitvoerend bestuursorgaan van de Nederlandse Antillen dat bestaat uit een gezaghebben en een aantal gedeputeerden.

bestuurscompensatie / nadeelcompensatie Eng.: administrative indemnity / administrative compensation : aansprakelijkheidsrecht - buitenwettelijke schadevergoeding bij overheidsdaad, ook al is die op zichzelf rechtmatig. Bijv. ~ voor iemand die schade lijdt door een rechtmatig vastgestelde wijziging van een bestemmingsplan.

bestuursdwang Eng.: administrative enforcement : bestuursprocesrecht - feitelijk optreden van een bestuursorgaan tegen hetgeen in strijd is met een wettelijk voorschrift. Art. 5:21 AWB - Zie ook: nadere verklaring onrechtmatige overheidsdaad nadere verklaring rechtmatigheidstoetsing

bestuursgeschillen Eng.: disputes between public authorities : staatsrecht - geschil tussen openbare lichamen onderling. In ~ beslist de Kroon. Art. 136 Grondwet - Zie ook: tegenstelling rechtsgeschillen

bestuurshandeling Eng.: administrative act / administrative action : bestuursrecht - feitelijke handeling of rechtshandeling van een bestuur.

bestuurslagen Eng.: levels of authority : staatsrecht - niveau dat invloed heeft op het bestuur (van een land);
elk der niveaus waarop een bestuur functioneert.

bestuursorgaan / (mv.) bestuursorganen Eng.: administrative body : staatsrecht - met openbaar gezag bekleed rechtspersoon of natuurlijk persoon die zich met (de uitvoering van) bestuurlijke activiteiten bezighoudt, niet zijnde wetgeving of rechtspraak. Bijv. het college van burgemeester en wethouders. Ook de burgemeester zelf is een ~. Art. 1:01 AWB - Zie ook: nadere verklaring rechtspersoon / rechtspersonen nadere verklaring natuurlijk persoon / natuurlijke personen

bestuursovereenkomst Eng.: management contract : asielrecht - afspraken tussen het COA en de bestuurders van een gemeente over het aantal opvangplaatsen en de wederzijdse verplichtingen ten behoeve van de opvang van asielzoekers in die gemeente gedurende de afgesproken periode. (bron: Min. Jus.) Zie ook: nadere verklaring opdracht / opdrachtovereenkomst

bestuursovereenkomst Eng.: management contract : overeenkomstenrecht - contract tussen overheid en een particuliere instantie, waarmee beoogd wordt de overheid in de uitvoering van haar taken te ondersteunen. Bijv. uitbesteding door de overheid van het bodembeheer aan een daartoe speciaal in het leven geroepen stichting. Zie ook: nadere verklaring opdracht / opdrachtovereenkomst

bestuursprocesrecht / administratief procesrecht Eng.: administrative law : bestuursprocesrecht - rechtsgebied uit de Algemene wet bestuursrecht; vooral m.b.t. de regels bij gerechtelijke procedures en quasi-gerechtelijke procedures (bezwaar en beroep) en de procedureregels voor besluitvorming door bestuursorganen. Bijv. het verplichte inwinnen van adviezen of horen van belanghebbenden. Art. 8:01 AWB en 4:07 - Zie ook: hierarchische verhouding staatsrecht

bestuursrecht / administratief recht / administratieve recht Eng.: administrative law : bestuursrecht - vakgebied dat met het gelijknamige rechtsgebied uit de Algemene wet bestuursrecht (Awb) en diverse bestuurlijke wetten samenvalt; vooral m.b.t. de ordening van de relatie tussen openbaar bestuur en burgers. Bijv. (privacy-) bescherming tegen de overheid, ruimtelijke ordening, onderwijs en sociale zekerheid;
recht dat de overheid, die zich actief bemoeit met de samenleving, het daarvoor nodige juridische instrumentarium biedt; en tegelijk het recht dat de leden van de samenleving invloed op en bescherming tegen deze zich met hen en hun omgeving bemoeiende overheid moet geven. (Konijnenbelt) Art. 1:01 AWB - Zie ook: onderdeel ambtenarenrecht hierarchische verhouding bestuursprocesrecht / administratief procesrecht onderdeel fiscaal recht / belastingrecht onderdeel asielrecht / vluchtelingenrecht

bestuursrechtelijk Eng.: administrative : bestuursrecht - hetgeen te maken heeft met het staats- en bestuursrecht; de wijze waarop overheidsorganen werken en het verkeer tussen overheid en burger. Art. 1:01 AWB - Zie ook: tegenstelling privaatrechtelijk / civielrechtelijk nadere verklaring Algemene wet bestuursrecht (Awb)

bestuursrechter Eng.: administrative judge : bestuursrecht - onafhankelijke rechter die zich buigt over geschillen tussen burgers en overheid. Art. 8:01 AWB - Zie ook: nadere verklaring rechter

bestuursrechtspraak Eng.: administrative case law : bestuursrecht - rechtsgang in het bestuursrecht waarbij de belanghebbende een beslissing van het bestuur aanvecht bij de onafhankelijke rechter, meestal de sector bestuursrecht van de rechtbank;
rechtspraak m.b.t. geschillen over besluiten van een overheidsorgaan, tussen zowel burgers en bestuursorganen als bestuursorganen onderling. Art. 8:01 AWB - Zie ook: nadere verklaring administratief beroep

bestuursschadevergoeding / nadeelscompensatie Eng.: administrative indemnity / administrative compensation : bestuursrecht - bijzondere vorm van schadevergoeding: ~ voor door rechtmatig handelen door de overheid veroorzaakte schade. Bijv. ~ voor iemand die schade lijdt door een rechtmatig vastgestelde wijziging van een bestemmingsplan. Art. 49 Wro

bestuurstaak / bestuurstaken Eng.: administrative task : staatskundig - politiek - 1. de opdracht van de overheid het land te besturen. 2. een opdracht tot het leiden of besturen van een bepaalde eenheid op een bepaald werkterrein. Zie ook: nadere verklaring bevoegdheid

bestuurstaak / bestuurstaken Eng.: responsibility of a public authority : staatsrecht - taak van de overheid het land te besturen; vooral door in kwesties zoals onderwijs, zorg, veiligheid en huisvesting passende wet- en regelgeving uit te vaardigen. Art. 81 Grondwet

betalende advocatuur / betalende praktijk Eng.: paid legal practice : advocatuur - advocatenpraktijk met voornamelijk betalende cliënten, meestal ondernemingen en overheidslichamen. Zie ook: nadere verklaring advocaat / advocaten / (oneigen.) advokaat tegenstelling toevoeging / toevoegen / toegevoegd tegenstelling pro Deo hierarchische verhouding sociale advocatuur

betaling / betalen / betaald Eng.: payment : verbintenissenrecht - voldoening, inlossing van een schuld in geld of natura. Art. 31 Boek 6 BW - Zie ook: nadere verklaring datio in solutum / inbetalinggeving / in betaling geven / in betaling gegeven tegenstelling om niet

betaling door een derde Eng.: payment by third party : vermogensrecht - persoon, niet zijnde de schuldenaar, die de geldschuld voldoet. Bijv. de waarborg. Art. 30 Boek 6 BW en 35 Boek 6 BW

betalingsbalans Eng.: balance of payments : politiek - verschil tussen inkomsten en uitgaven van de in- en uitvoer van een land.

betalingsregeling Eng.: payment arrangement : erfrecht - door de toepassing van het erfrecht kunnen geldschulden ontstaan aan bijv. legitimarissen. Indien onmiddellijke betaling ineens voor de schuldenaar, bijv. de langstlevende echtgenoot, zeer bezwaarlijk zou zijn, kan de rechtbank bepalen dat de betaling op een later tijdstip, al dan niet gespreid, hoeft te geschieden. Art. 5 Boek 4 BW

betalingsregeling Eng.: payment arrangement : incasso - regeling tussen schuldeiser en schuldenaar die er uit bestaat dat de schuldenaar de vordering in een aantal termijnen kan afbetalen. Zie ook: nadere verklaring afbetalingsregeling

betalingstermijn Eng.: instalment : incasso - periode waarbinnen betaald moet zijn. Art. 27a iw 1990 en 624 Boek 7 BW

betekening / betekenen / betekend Eng.: to serve : burgerlijk procesrecht - officiële kennisgeving en bestelling van een gerechtelijk stuk (dagvaarding, oproeping of vonnis) doordat de deurwaarder persoonlijk een afschrift van het exploot bij de geadresseerde achterlaat. Art. 46 Rv - Zie ook: tegenstelling overbetekening / overbetekenen / overbetekend nadere verklaring deurwaarder / gerechtsdeurwaarder hierarchische verhouding executie van een vonnis / executeren / geëxecuteerd hierarchische verhouding verzettermijn

betekening van een memorie van eis Eng.: service of a statement of claim : burgerlijk procesrecht - memorie van eis bij deurwaardersexploot doen uitbrengen aan de wederpartij. ~ wordt verricht door een deurwaarder, in opdracht van de partij die de memorie van eis bij het gerecht wil indienen. Zie ook: nadere verklaring deurwaardersexploot / deurwaardersexploit nadere verklaring memorie

betekening van het arbitraal vonnis Eng.: arbitration Award : arbitragerecht - vonnis van het scheidsgerecht, voorzien van het verkregen verlof tot tenuitvoerlegging, bij deurwaardersexploot doen uitbrengen aan de wederpartij. ~ wordt verricht door een deurwaarder, in opdracht van de partij, die het vonnis wil laten betekenen. Art. 1062 Rv en 1063 Rv

betering Eng.: improvement : kerkrecht - omstandigheid dat een geëxcommuniceerd persoon zijn leven betert en zich daardoor weer kan verzoenen met zijn Gemeente. Bijv. in het formulier van wederopneming wordt kortelijk aan de gemeente herinnerd, dat degeen, die geëxcommuniceerd is geweest, nu genoegzaam berouw en boetvaardigheid en betering des levens betoond heeft en dat, naardien er geen bezwaren tegen hem ingebracht zijn, de wederopneming volgen zal. (De Jong)

betering Eng.: penalty / damage : aansprakelijkheidsrecht - schadevergoeding, vooral bij belediging.

betoging / betogen / betoogd Eng.: demonstration : mensenrechten - openbare optocht door en ter werving van aanhangers van een bepaalde zaak, doel of gedachtegoed. Art. 2 wom

betoog / betogen / betoogd Eng.: elucidation : advocatuur - het verhaal dat een advocaat mondeling of schriftelijk houdt. Zie ook: nadere verklaring pleidooi / pleiten nadere verklaring betoging / betogen / betoogd nadere verklaring requisitoir / requisitorium

betrokkene Eng.: involved party / person concerned : rechtswetenschap - persoon die ergens in of bij betrokken is. Art. 15 Wbp

betrokkenheid Eng.: complicity / acting as an accomplice : strafrecht - mate waarin iemand verantwoordelijk kan worden gehouden voor de totstandkoming van een delict.

betwisting / betwisten / betwist Eng.: challenge / dispute : procesrecht - ontkennen, bestrijden. Zie ook: hierarchische verhouding weerlegbaar / weerleggen nadere verklaring quod non

betwisting van staat Eng.: to dispute a legal status : personen- en familierecht - rechterlijke vaststelling op verzoek van een kind dat hij niet door zijn vader is verwekt. Het verzoek tot ~ is niet aan verjaring onderworpen. Art. 210 Boek 1 BW en 236 WvSr - Zie ook: tegenstelling ontkenning vaderschap / vaderschap ontkennen / ontkend vaderschap

betwistingsrecht Eng.: right to challenge the veracity of one's record : privacyrecht - recht van een geregistreerde in een aan wettelijke bepalingen onderworpen registratiesysteem, om daarin over hemzelf vastgelegde feiten te betwisten.