Typ hierboven uw zoekterm of scroll

© 2001-2015 Lycaeus Juridisch Woordenboek - Alle rechten voorbehouden>

aanschrijving / aanschrijven / aangeschreven Eng.: summons : vastgoedrecht - brief waarin een persoon wordt verzocht of gesommeerd iets te doen of na te laten. Bijv. de gemeentelijke ~ tot het treffen van noodzakelijke voorzieningen aan een woning of tot het aanbrengen van verbeteringen daaraan om instortingsgevaar te voorkomen. Art. 14 Wonw - Zie ook: nadere verklaring sommatie / sommeren / gesommeerd onderdeel ingebrekestelling / in gebreke stellen / in gebreke gesteld

aanslag tot het feit Eng.: start of the perpetration : strafrecht - moment waarop zich het voornemen van een dader door een begin van uitvoering (poging) heeft geopenbaard. Art. 79 WvSr

aanslibbing / aanslibben / aangeslibd Eng.: accretion / accretion by alluvion : zakenrecht - vorm van eigendomsverkrijging van land door aanwas aan oevers. Art. 29 Boek 5 BW

aanspoelingen Eng.: to drift ashore : zeerecht - zaken die aanspoelen aan de kust. Bijv. ~ na een schipbreuk op het strand.

aansprakelijke partij Eng.: responsible party : aansprakelijkheidsrecht - persoon die voor een bepaalde gebeurtenis verantwoordelijk is en uit dien hoofde voor eventuele kosten en schadevergoeding moet opdraaien. Zie ook: nadere verklaring schadevergoeding

aansprakelijkheid Eng.: liability : aansprakelijkheidsrecht - wettelijke of contractuele verplichting om de nadelige gevolgen van een bepaalde gebeurtenis te dragen. ~ leidt meestal tot schadevergoeding. Art. 162 Boek 6 BW en 277 Boek 6 BW - Zie ook: onderdeel wettelijke aansprakelijkheid onderdeel risicoaansprakelijkheid nadere verklaring culpa in eligendo hierarchische verhouding culpa in eligendo

aansprakelijkheid van de Staat Eng.: liability of the State : strafrecht - mogelijkheid de staat strafrechtelijk aansprakelijk te stellen. Bijv. uit HR 6 januari 1998, NJ 1998, 367 (Pikmeer II) volgt dat de immuniteit van de staat voor strafrechtelijke aansprakelijkheid uit eerdere rechtspraak sindsdien wordt beperkt.

aansprakelijkheid van ouders Eng.: liability for parents : - kind onder de 14 jaar: risicoaansprakelijkheid, de ouders zijn aansprakelijk, ongeacht of hen iets verweten kan worden.
kind van 16 jaar of ouder: ouders niet meer aansprakelijk voor het kind wanneer deze een onrechtmatige daad pleegt. Bijv. de ~ geldt wanneer zij belast zijn met het gezag.

aansprakelijkheid voor dieren Eng.: liability for animals : aansprakelijkheidsrecht - wie een dier bezit is er in beginsel verantwoordelijk voor en draait dus op voor de kosten als dat dier schade aanricht, zelfs al staat het niet onder zijn toezicht. ~ is een vorm van risicoaansprakelijkheid. Art. 179 Boek 6 BW en 183 Boek 6 BW - Zie ook: onderdeel aansprakelijkheid tegenstelling productaansprakelijkheid / (oneigen.) produktenaansprakelijkheid / produktaansprakelijkheid nadere verklaring dieren als wezens met gevoel

aansprakelijkheid voor gebouwen Eng.: liability for buildings : aansprakelijkheidsrecht - risicoaansprakelijkheid die een persoon draagt voor zijn opstal dat niet aan de eisen voldoet die men daaraan mag stellen en daardoor gevaar oplevert. Art. 174 Boek 6 BW - Zie ook: nadere verklaring risicoaansprakelijkheid

aansprakelijkheid voor gebrekkige opstallen Eng.: liability for faulty buildings : aansprakelijkheidsrecht - wettelijke aansprakelijkheid van eigenaren van een opstal voor de schade die derden lijden door het gebrek aan die opstal. Art. 0,3708 BW

aansprakelijkheid voor gebrekkige producten Eng.: liability for faulty products : aansprakelijkheidsrecht - wettelijke aansprakelijkheid van de producent van producten voor de schade die derden lijden door het gebrek aan die producten. Art. 185 Boek 6 BW

aansprakelijkheid voor gebrekkige zaken Eng.: liability for faulty matters : aansprakelijkheidsrecht - wettelijke aansprakelijkheid van eigenaren voor de schade die derden lijden door het gebrek aan die zaak. Art. 173 Boek 6 BW

aansprakelijkheid voor hulppersonen Eng.: liability for : - de schuldenaar is aansprakelijk voor de tekortkomingen die zijn ontstaan door gedragingen van de medewerkers die in zijn opdracht werken. Art. 76 Boek 6 BW en 671 Boek 6 BW

aansprakelijkheid voor kinderen Eng.: liability for children : aansprakelijkheidsrecht - wettelijke aansprakelijkheid van ouders voor hun kinderen tot minimaal 14 jaar. Art. 169 Boek 6 BW

aansprakelijkheid voor niet-ondergeschikten Eng.: liability for non-subordinate persons : aansprakelijkheidsrecht - wettelijke aansprakelijkheid van bijvoorbeeld de opdrachtgever voor de schade die derden lijden door de uitoefening van de opdracht door de opdrachtnemer. Art. 171 Boek 6 BW

aansprakelijkheid voor ondergeschikten Eng.: liability for subordinate persons : aansprakelijkheidsrecht - wettelijke aansprakelijkheid van de werkgever voor zijn ondergeschikten. Art. 170 Boek 6 BW

aansprakelijkheid voor stortplaats Eng.: liability for dumping ground : - mogelijkheid de exploitant van een stortplaats aansprakelijk te stellen voor de schade die voor of na sluiting van een stortplaats is ontstaan als gevolg van de verontreiniging van water, bodem of lucht door gestorte stoffen. Art. 176 Boek 6 BW

aansprakelijkheid voor vertegenwoordigers Eng.: liability for representatives : overeenkomstenrecht - wanneer een gedraging van een vertegenwoordiger ter uitoefening van de hem als zodanig toekomende bevoegdheden een fout jegens een derde inhoudt, is ook de vertegenwoordigde jegens de derde aansprakelijk. Art. 172 Boek 6 BW

aansprakelijkheidsrecht Eng.: liability law : aansprakelijkheidsrecht - rechtsgebied uit boeken 6, 8 en 7A Burgerlijk Wetboek; vooral m.b.t. vaststelling van schade en aansprakelijkheid van (rechts)personen (bijv. vervoerders) of overheidslichamen uit hoofde van onrechtmatige daad of andere bronnen, zoals ongerechtvaardigde verrijking. Art. 185 Boek 6 BW en 81 Boek 8 BW - Zie ook: onderdeel letselschaderecht onderdeel gezondheidsrecht onderdeel verkeersrecht hierarchische verhouding kerkrecht

aansprakelijkheidstelling Eng.: holding responsible : verbintenissenrecht - de veroorzaker van schade aanspreken op vergoeding van de schade. Dit gebeurt meestal bij aangetekende brief met een zo duidelijk mogelijke omschrijving van de schade, het beraamde schadebedrag en een termijn waarbinnen de schade dient te worden vergoed.

aansprakelijkheidsverklaring Eng.: liability statement : vennootschapsrecht - schriftelijke verklaring van de moedervennootschap dat zij zich hoofdelijk aansprakelijk stelt voor de schulden die voortvloeien uit door de dochtervennootschap verrichte rechtshandelingen. Art. 403 Boek 2 BW - Zie ook: nadere verklaring moedermaatschappij nadere verklaring hoofdelijke aansprakelijkheid

aansprakelijkheidsverzekering Eng.: liability insurance : verzekeringsrecht - verzekering die bepaalde gevolgen van aansprakelijkheid tegenover derden dekt. Bijv. beroepsaansprakelijkheidsverzekering, aansprakelijkheidsverzekering particulieren. Art. 2 wam - Zie ook: nadere verklaring aansprakelijkheid nadere verklaring Waarborgfonds Motorverkeer (WAM) nadere verklaring assurantie / assureren / geassureerd

aansprakelijkstelling / aansprakelijk stellen / aansprakelijk gesteld Eng.: to hold liable : aansprakelijkheidsrecht - een persoon juridisch verantwoordelijk stellen voor de schade die hij heeft aangericht of waarvoor hij het risico draagt. Art. 403 Boek 2 BW en 210 Gemw

aanspreektitels / titulatuur Eng.: terms of address : rechtswetenschap - wijze waarop bepaalde personen in de aanhef van een brief of tijdens een gesprek dienen te worden aangesproken. Bijv. de ~ van de rechter bij de rechtbank is 'edelachtbare', die van een raadsheer bij het gerechtshof is 'edelgrootachtbare'. Art. 9a Advw - Zie ook: onderdeel weledelgestrenge vrouwe

aanstelling / aanstellen / aangesteld Eng.: appointment : ambtenarenrecht - eenzijdige rechtshandeling waarbij een overheidsinstantie een persoon als ambtenaar installeert. Art. 1 Aw - Zie ook: niet gelijk aan beëdiging / beëdigen / beëdigd

aantal schadevrije jaren Eng.: number of claim-free years : verzekeringsrecht - jaren waarin een motorvoertuig zonder schade aan anderen (w.a.) of zichzelf (casco) is verzekerd gebleven. Zie ook: nadere verklaring Waarborgfonds Motorverkeer (WAM)

aantekening / aantekenen / aangetekend Eng.: notice : bewijsrecht - officiële vermelding dat als bewijs kan dienen. De persoon die een rechtsmiddel, bijv. hoger beroep, heeft ingesteld, mag daarvan bij de griffie van het gerecht waar het bestreden vonnis werd uitgesproken, ~ doen in een daartoe bestemd register. Art. 433 Rv

aantijging / aantijgen / aangetijgd Eng.: accusation : militair recht - beschuldiging. Art. 21 wmt

aanvaarding / aanvaarden / aanvaard Eng.: acceptance : overeenkomstenrecht - reactie waarmee een aanbod wordt aanvaard en waardoor een overeenkomst tot stand komt. Bijv. de handtekening onder het contract. Art. 217 Boek 6 BW en 223 Boek 6 BW - Zie ook: tegenstelling aanbod hierarchische verhouding overeenkomst (ovk) / (oneigen.) contract

aanvaardingsbrief Eng.: letter of acceptance : bouwrecht - een tot arbiter aangezocht lid van de Raad van Arbitrage voor de Bouw, ontvangt een bericht van zijn benoeming. Daarbij ontvangt deze een ~ in de vorm van een formulier, waarin hij kan aankruisen of hij zijn benoeming tot arbiter aanvaardt. Nadat dat formulier is teruggekomen bij de Raad, worden de benoeming en de aanvaarding daarvan aan partijen meegedeeld. Aanvaardt het betreffende lid zijn benoeming niet, dan benoemt meestal de voorzitter van de Raad een ander lid.

aanvaring / aanvaren / aangevaren Eng.: collision between ships : vervoersrecht - aanraking van schepen met elkaar. Art. 540 Boek 8 BW en 1000 Boek 8 BW

aanvechten Eng.: fight / protest : burgerlijk procesrecht - feit of omstandigheid bij de rechter bestrijden of ongedaan proberen te maken; protesteren.

aanverwante / (mv.) aanverwanten Eng.: relative : personen- en familierecht - uitdrukking van familierelatie tussen een persoon en zijn schoonfamilie. Art. 3 Boek 1 BW - Zie ook: onderdeel aanverwanten in de rechte lijn onderdeel aanverwanten in de zijlijn / zwagerschap tegenstelling bloedverwante / (mv.) bloedverwanten onderdeel ascendenten

aanverwanten in de rechte lijn Eng.: relatives in a direct line : personen- en familierecht - familiale verhouding tussen de aangetrouwde of geregistreerd partner en de ouders en grootouders van zijn echtgenoot of partner. Art. 3 Boek 1 BW - Zie ook: tegenstelling aanverwanten in de zijlijn / zwagerschap

aanverwanten in de zijlijn / zwagerschap Eng.: brothers/sisters-in-law : personen- en familierecht - de familiale verhouding tussen de aangetrouwde of geregistreerd partner en de broer of zus van zijn echtgenoot of partner, alsmede de echtgenoot of partner van die broer of zus; de koude kant. Art. 3 Boek 1 BW - Zie ook: niet gelijk aan aanverwantschap in de tweede graad tegenstelling aanverwanten in de rechte lijn

aanverwantschap in de tweede graad Eng.: second degree relatives : personen- en familierecht - familiale verhouding tussen de aangetrouwde of geregistreerd partner en de grootouders van zijn echtgenoot of partner. Art. 3 Boek 1 BW - Zie ook: niet gelijk aan aanverwanten in de zijlijn / zwagerschap

aanvraag faillissement Eng.: petition for bankruptcy : faillissementsrecht - verzoek van meerdere schuldeisers om een persoon of bedrijf in staat van faillissement te verklaren. Art. 1 Fw - Zie ook: onderdeel faillissement nadere verklaring curator / (mv.) curatoren tegenstelling schuldsanering hierarchische verhouding faillissementsrekest

aanvullend vonnis Eng.: supplementary decree : arbitragerecht - correctie van een vonnis op verzoek van partijen als per abuis in een vonnis geen uitspraak is gedaan over een van de onderwerpen die aan het scheidsgerecht waren voorgelegd. Bijv. als is vergeten een uitspraak te doen over de vordering tot vergoeding van rente over vordering of is verzuimd een uitspraak te doen over het beroep van de opdrachtgever over een door hem genoemd gebrek. Een ~ is alleen mogelijk als tegen het vonnis geen hoger beroep openstaat. Art. 1061 Rv

aanvullende capaciteit / buffercapaciteit Eng.: additional capacity : asielrecht - bedoeld om te voorzien in voldoende opvangplaatsen op momenten dat er onverwacht behoefte is aan extra opvangcapaciteit. Deze capaciteit kan worden gerealiseerd in leegstaande delen van reeds bestaande centra of op aangehouden bouwrijpe terreinen met infrastructuur voor het gebruik van tijdelijke voorzieningen. Ook kan tijdelijk een beroep gedaan worden op hotels en pensions. (bron: Min. Jus.) Zie ook: nadere verklaring Centrale opvang

aanvullende en derogerende werking van goede trouw Eng.: in good faith things may be added or set aside : verbintenissenrecht - op basis van de goede trouw (beter: redelijkheid en billijkheid) kunnen leemtes in overeenkomsten worden aangevuld of afspraken worden genegeerd. Art. 2 Boek 6 BW en 248 Boek 6 BW

aanvullende opvang accommodatie Eng.: additional refugee centre : vreemdelingenrecht - vorm van flexibele opvang; kleinschalige opvangaccommodaties.

aanvullende schadevergoeding Eng.: additional damages : strafrecht - de rechter kan als straf een vrijheidsstraf met een ~ opleggen. Art. 9 WvSr

aanvullende schadevergoedingen Eng.: additional damages : verbintenissenrecht - vergoeding voor schade die is geleden door niet of te laat presteren; schade die de crediteur heeft als gevolg van wanprestatie of onrechtmatige daad. Art. 74 Boek 6 BW - Zie ook: onderdeel gevolgschade onderdeel vertragingsschade

aanvullende werking van goede trouw Eng.: supplementing function of reasonableness and equity : verbintenissenrecht - op basis van de goede trouw (beter: redelijkheid en billijkheid) kunnen leemtes in overeenkomsten worden aangevuld. Art. 2 Boek 6 BW en 12 Boek 3 BW - Zie ook: onderdeel redelijkheid en billijkheid tegenstelling derogerende werking van goede trouw

aanvullende wet Eng.: additional law : staatsrecht - wet die wet- of regelgeving aanvult of nader invult.

aanwas Eng.: growth / accretion : erfrecht - vergroting van iemands erfdeel als gevolg van het feit dat, om wat voor reden dan ook, een van de andere erfgenamen niet erft. Art. 48 Boek 4 BW

aanwezigheidsrecht Eng.: right of presence : strafrecht - recht van de verdachte om in zijn tegenwoordigheid te worden berecht. De rechter kan eventueel ook medebrenging gelasten, indien hij het wenselijk acht de verdachte persoonlijk op de zitting te zien. Er is echter geen algemene aanwezigheidsplicht in het Nederlands strafprocesrecht. Art. 278 WvSv en 6 EVRM - Zie ook: nadere verklaring bevel tot medebrenging tegenstelling verstek niet gelijk aan afwezigheidsrecht

aanwijzing / aanwijzen / aangewezen Eng.: designation : verzekeringsrecht - aanduiding van een begunstigde in een levensverzekering. Art. 253 Boek 6 BW

aanwijzing te onteigenen percelen / aanwijzen / aangewezen Eng.: designation of properties to be expropriated : bestuursrecht - op basis van het onteigeningsplan wijst de minister bij Koninklijk Besluit de te onteigenen percelen aan. Art. 14 ow - Zie ook: nadere verklaring perceel

aanwijzingsmethode Eng.: indication method : strafrecht - manier van straFwetgeving waarbij een bepaalde omstandigheid een delictsbestanddeel vormt. Deze omstandigheid moet dan wel in de tenlastelegging worden gesteld.

aanzegging / aanzeggen / aangezegd Eng.: formal announcement / notice by service : advocatuur - formele wijze van bekendmaking. Bijv. ~ van getuigen. Gedragsregel 16 van de Nederlandse Orde van advocaten: 'Personen die door de wederpartij als getuige zijn ~ of kennelijk zullen worden ~, zal de advocaat voor het verhoor niet mogen horen.' Zie ook: nadere verklaring betekening / betekenen / betekend nadere verklaring aanmaning / aanmanen / aangemaand

aanzetten tot haat, discriminatie en gewelddadig optreden Eng.: incite to hatred / discrimination and violent conduct : strafrecht - het in het openbaar aansporen tot haat, discriminatie van mensen of gewelddadig optreden tegen personen of hun goederen wegens hun ras, godsdienst of levensovertuiging. Art. 137d WvSr - Zie ook: nadere verklaring discriminatie / discrimineren / gediscrimineerd

aard- en nagelvast Eng.: immovable : zakenrecht - duurzaam met de grond of met gebouwen verenigd. Bijv. het pleisterwerk, het fonteintje. Art. 20 Boek 5 BW - Zie ook: nadere verklaring onroerend goed / onroerende zaak

aard van de overeenkomst Eng.: nature of the agreement : overeenkomstenrecht - eigenschap van een overeenkomst (het soort overeenkomst of een feit in de overeenkomst) die een beroep op dwaling in de weg staat. Bijv. het betalen van een veel te lage prijs voor een bepaald goed, dat later ondeugdelijk blijkt.

aardvordering Eng.: claim that must be dealt with by a cantonal court : burgerlijk procesrecht - vordering waarvan door de aard van die vordering bepaald is dat die door de kantonrechter behandeld moet worden. Het gaat om zaken betreffende een (collectieve) arbeidsovereenkomst, een VUT-overeenkomst, een agentuur-, huur- of huurkoopovereenkomst. Art. 93 Rv

ab initio : merkenrecht - Latijn: vanaf het begin. Bijv. dat bij de beoordeling van het ~ onderscheidend vermogen van een teken, verder verondersteld moet worden dat de kleur door de deposant als zelfstandig merk zal worden gebruikt.

ab intestato : rechtswetenschap - Latijn: nalatenschap zonder testament.

abandon : zeerecht - Engels: verlaten van een schip. Door afstand te doen van schip en vrachtpenningen is de scheepseigenaar daar niet langer aansprakelijk voor. Art. X York-Antwerp Rules en XI York-Antwerp Rules

abattement : fiscaal recht - Frans: fiscale vrijstelling, reductie; eerste schijf van 12.500 euro, vrijgesteld van registratierechten. Bijv. in het Vlaamse gewest te Vlaanderen geldt het ~ bij aankoop van een eerste woning.

ABC-akten Eng.: third-party sales contracts : overeenkomstenrecht - verkoopovereenkomsten waarbij een zaak wordt verkocht door A aan B en aansluitend wordt doorverkocht aan C. A levert echter rechtstreeks aan C. Zie ook: tegenstelling koopovereenkomst / koopcontract

abintestaat erfrecht tot zesde graad : erfrecht - versterfrecht, erfopvolging bij versterf. De langstlevende echtgenoot verkrijgt de goederen van de nalatenschap. Art. 1 Boek 4 BW en 13 Boek 4 BW - Zie ook: onderdeel versterf erfrecht tegenstelling testamentair erfrecht

abnormale geestestoestand bij rechtshandelingen Eng.: abnormal state of mind : vermogensrecht - toestand die door bedreiging, bedrog of misbruik van omstandigheden is veroorzaakt en waaronder een rechtshandeling (bijv. het sluiten van een koopovereenkomst) vernietigbaar is. Art. 44 Boek 3 BW - Zie ook: hierarchische verhouding wilsgebrek / (mv.) wilsgebreken / (oneigen.) wilsontbreken

abolitionisme Eng.: abolitionism : rechtsgeschiedenis - Frans: abolir: afschaffen. Amerikaanse politieke stroming, uit het begin van de 19de eeuw die de afschaffing van de slavernij bepleitte. Zie ook: niet gelijk aan abortus / aborteren / geaborteerd niet gelijk aan Isolationisme

abonnement Eng.: subsription : verbintenissenrecht - een overeenkomst tot het geregeld afleveren van zaken, waaronder elektriciteit, of tot het geregeld doen van verrichtingen. Het kan als onredelijk bezwarend (zwarte lijst) worden aangemerkt indien in de algemene voorwaarden is opgenomen dat het ~ leidt tot stilzwijgende verlenging of vernieuwing van meer dan een jaar. Het wordt vermoed onredelijk bezwarend (grijze lijst) te zijn indien de algemene voorwaarden voor een ~ een duur bepaalt van meer dan een jaar, tenzij de wederpartij de bevoegdheid heeft de overeenkomst telkens na een jaar op te zeggen. Art. 236 Boek 6 BW en 237 Boek 6 BW

abortus / aborteren / geaborteerd Eng.: abortion : strafrecht - behandeling waarbij de zwangerschap wordt afgebroken. ~ is sinds 1 mei 1981 toegestaan indien uitgevoerd door een arts in een kliniek of ziekenhuis die een speciale vergunning van de Minister van Volksgezondheid heeft. Een arts die deze regel overtreedt is strafbaar. Art. 296 WvSr - Zie ook: niet gelijk aan euthanasie nadere verklaring kindermoord / kinderdoodslag onderdeel afdrijving / afdrijven / afgedreven

absent Eng.: absent : rechtswetenschap - aFwezig, niet aanwezig op de plek waar men behoorde te zijn. Bijv. het niet aanwezig zijn op de onderwijsinstelling. Zie ook: onderdeel afwezige

absolute bevoegdheid / competentie Eng.: competence of a court ratione materiae : staatskundig - politiek - bepaalt welk gerecht op inhoudelijk-juridische gronden competent is om een zaak te beoordelen. Zie ook: tegenstelling relatieve bevoegdheid

absolute competentie / absolute bevoegdheid Eng.: absolute authority / jurisdiction over the issue / subject-matter jurisdiction / jurisdiction ratione materiae : burgerlijk procesrecht - de ~ beantwoordt de vraag welk soort rechterlijke instantie bevoegd is om zich over de zaak te buigen. Bijv. sector kanton of sector bestuur van de rechtbank. Art. 42 wet RO en 93 wet RO - Zie ook: tegenstelling relatieve competentie / relatieve bevoegdheid / betrekkelijke bevoegdheid hierarchische verhouding kantonrechter

absolute incompatibiliteiten Eng.: absolute incompatibilities : staatsrecht - onverenigbare (neven)functies. De volgende functies zijn niet verenigbaar met de functie van rechterlijk ambtenaar: het zijn van advocaat, procureur, notaris of het op andere wijze beroepsmatig verlenen van rechtsbijstand. Deze regeling geldt niet voor rechterplaatsvervangers. Daarnaast verbiedt de Wet Incompatibiliteiten Staten-Generaal en Europees Parlement (1994) het combineren van het lidmaatschap van de Hoge Raad met dat van de Eerste en Tweede Kamer en het Europees Parlement. De combinatie van rechter en kamerlid is voor de overige rechters wel toegestaan. Omdat het lidmaatschap van de Tweede Kamer een fulltime functie is, wordt de rechter gedurende zijn of haar kamerlidmaatschap op non-actief gesteld. (bron: NVvR) Art. 40b pw en 67 Gemw - Zie ook: niet gelijk aan absolute competentie / absolute bevoegdheid

absolute meerderheid Eng.: absolute majority : rechtswetenschap - de helft plus één. Zie ook: hierarchische verhouding versterkte meerderheid / versterkte gekwalificeerde meerderheid

absolute nietigheid / volstrekte nietigheid Eng.: absolute nullity / absolute ground for invalidity : - ongeldigheid; nietigheid van een rechtshandeling van rechtswege. Een ~ hoeft, in tegenstelling tot vernietigbaarheid, niet ingeroepen te worden. Zie ook: tegenstelling relatieve nietigheid

absolute theoriën / vergeldingstheoriën Eng.: theory of retaliation : criminologie - theoriëen over de functie van straf, die inhouden dat straf moet volgen, omdat een bepaald delict is begaan. Bijv. het motto 'oog om oog, tand om tand'.

absolute verjaringstermijn Eng.: absolute limitation period : verbintenissenrecht - tijdsverloop waarna een recht verloren gaat of ontstaat; wordt gemeten vanaf de datum waarop een bepaalde gebeurtenis heeft plaatsgevonden (en niet vanaf het moment dat een persoon met een feit bekend is geworden). Bijv. de ~ voor vorderingen tot schadevergoeding is 20 jaar. Art. 310 Boek 3 BW relatieve verjaringstermijn

absolute werking Eng.: predominant working : zakenrecht - eigenschap van goederenrechtelijke vermogensrechten zoals erfdienstbaarheid of vruchtgebruik, die inhoudt dat die jegens iedereen gehandhaafd kunnen worden en in de regel sterker zijn dan verbintenisrechtelijke vermogensrechten, die in beginsel slechts tegenover een bepaald persoon kunnen worden ingeroepen.

absolutisme Eng.: absolutism : staatsrecht - staatsvorm waarbij het staatshoofd alle macht in hand heeft;

absolutisme Eng.: absolutism : politiek - stroming die uitgaat van de absolute macht van één heerser, de vorst, en zo die al verantwoording verschuldigd is, dan alleen aan God.

absoluut bevoegde rechter Eng.: competent judge : burgerlijk procesrecht - rechter in eerste aanleg of in hoger beroep.

absoluut ondeugdelijk middel Eng.: abolutely unsound means : strafrecht - middel waarmee het plegen van een poging tot een misdrijf objectief gezien niet kan worden voltooid. Bijv. vergiftiging met poedersuiker of gebruik van een neppistool. Zie ook: nadere verklaring putatief delict tegenstelling relatief ondeugdelijk middel

absoluut recht / (mv.) absolute rechten Eng.: real right : zakenrecht - recht dat de rechthebbende een exclusieve machtsverhouding tot een voorwerp verschaft. Een absoluut gerechtigde kan optreden tegen allen die op zijn recht inbreuk maken. Art. 1 Boek 5 BW - Zie ook: tegenstelling relatief recht / vorderingsrecht hierarchische verhouding eigendom

absoluut vermogensrecht Eng.: absolute droit patrimonial : vermogensrecht - recht op een bepaalde zaak of goed dat geldt tegenover iedereen. Bij een dergelijk ~ is er een specifieke verhouding tussen een persoon en een goed. Bijv. eigendomsrecht van een persoon op een stuk grond. Art. 6 Boek 3 BW tegenstelling relatief recht

absorptiestelsel Eng.: absorption scheme : strafrecht - regel dat als een strafbaar feit in meer dan één strafbepaling valt, slechts één van die bepalingen wordt toegepast, nl. die waarbij de zwaarste hoofdstraf is gesteld. M.a.w. de minder zware strafbepaling wordt geabsorbeerd door de zwaardere.

abstracte delegatie Eng.: abstract transfer of debt : verbintenissenrecht - schuldoverneming waarbij de schuld van de oude schuldenaar teniet gaat en de nieuwe schuldenaar ten opzichte van de schuldeiser een 'nieuwe' schuld aangaat. Art. 155 Boek 6 BW - Zie ook: tegenstelling causale delegatie niet gelijk aan delegatie van bevoegdheid / delegeren van bevoegdheid / gedelegeerde bevoegdheid

abstracte schadeberekening Eng.: abstract damage calculation : aansprakelijkheidsrecht - wijze van schadeberekening bij ontbinding van koopovereenkomsten waarbij het verschil tussen de dagprijs en overeengekomen prijs als uitgangspunt genomen wordt. Art. 36 Boek 7 BW en 37 Boek 7 BW - Zie ook: tegenstelling schatting van schade / schatten van schade / geschatte schade

abstracte schuldbekentenis / losgemaakte schuldbekentenis Eng.: abstract acknowledgement of debt/detached acknowledgement of debt : bewijsrecht - schuldbekentenis waarbij het recht van de begunstigde niet verbonden is aan de dekkingsverhouding of de overeenkomst tussen de bedinger en belover. Indien de dekkingsverhouding wegvalt, blijft het recht van de begunstigde bestaan.

abstractie / abstraheren / geabstraheerd Eng.: abstraction : rechtsfilosofie - proces van de rechtsvorming en rechtstoepassing, waarbij nieuwe kenmerken van een hoger abstractieniveau worden toegevoegd. Zie ook: nadere verklaring ratio decidendi

abstractievermogen Eng.: powers of abstraction : rechtsfilosofie - intellectueel vermogen om uit een groot, concreet feitencomplex het kernachtig, relevante gedeelte te kunnen halen (abstraheren).

abus de droit / misbruik van bevoegdheid / misbruik van recht / rechtsmisbruik Eng.: abuse of rights : vermogensrecht - gebruik maken van een wettelijk recht louter om een ander te schaden. Bijv. een persoon slechts dagvaarden om hem daarmee in de portemonnee te raken kan ~ opleveren; misbruik van een bevoegdheid, onder meer door die bevoegdheid in te roepen voor geen ander doel dan een ander te schaden. Art. 13 Boek 3 BW en 15 Boek 3 BW - Zie ook: niet gelijk aan misbruik van omstandigheden

abusus : rechtswetenschap - Latijn: verbruik, het opmaken.

AbvaKabo Eng.: Civil Servants Union : arbeidsrecht - FNV-bond van ambtenaren en van personeel in het onderwijs, de gezondheidszorg, het welzijnswerk en de sociale werkvoorziening.

acceptatie / accepteren / geaccepteerd Eng.: acceptance : verbintenissenrecht - aanvaarding van een aanbod, een beding of wissel. Art. 217 Boek 6 BW en 253 Boek 6 BW - Zie ook: nadere verklaring aanvaarding / aanvaarden / aanvaard nadere verklaring acceptatiedatum

acceptatie van een hypotheekofferte Eng.: acceptance of a mortgage quote : zakenrecht - door aanvaarding van een hypotheekofferte komt een overeenkomst van geldlening tot stand. Bij de meeste hypotheekverstrekkers kan een eenmaal aanvaarde offerte nog kosteloos worden beëindigd, hetgeen slechts kan in de periode vóór de ondertekening van de notariëe hypotheekakte.

acceptatiedatum Eng.: acceptance date : overeenkomstenrecht - datum waarop het geschrift (contract) aanvaard wordt of dient te worden. Zie ook: nadere verklaring vervaldatum

acceptatieplicht Eng.: acceptance obligation : gezondheidsrecht - wettelijke plicht van zorgverzekeraars om elke verzekerde die zich aanmeldt te accepteren voor zover de verzekerde voldoet aan de wettelijk gestelde voorwaarden. De ~ geldt voor ziekenfondsen. Voor particuliere verzekeraars geldt de ~ alleen voor de standaardverzekering. (bron: NIZW)

access provider : informaticarecht - bedrijf dat aan zijn klanten toegang biedt tot het Internet. Bijv. XS4all is een bekende ~.

access to justice : mensenrechten - Engels: toegang tot de rechter; ~ is een grondrecht. Art. 6 EVRM en 17 Grondwet - Zie ook: nadere verklaring toegang tot de rechter

accessoire overeenkomst Eng.: accessory contract : verbintenissenrecht - een overeenkomst die voortbouwt op een al bestaande overeenkomst. De ~ is vernietigbaar indien een eerdere rechtsverhouding ontbreekt, tenzij dit in verband met de aard van de overeenkomst, de in het verkeer geldende opvattingen of de omstandigheden van het geval voor rekening van degene die zich op dit ontbreken beroept, behoort te blijven. Art. 229 Boek 6 BW

accessoriteit Eng.: accessoriness : pand- en hypotheekrecht - situatie dat een recht afhankelijk is van een ander recht. Bijv. een recht van hypotheek is een ~ bij een geldleenovereenkomst.

accessoriteitsbeginsel : goederenrecht - in het vermogensrecht geldend beginsel dat een bepaald recht dusdanig is verbonden met een ander (hoofd)recht dat het zonder dat recht niet kan bestaan. Bijv. recht van hypotheek, een accessoir (afhankelijk) recht. Art. 7 Boek 3 BW - Zie ook: hierarchische verhouding afhankelijk recht

accijns / (mv.) accijnzen / verbruiksbelasting Eng.: excise duty : fiscaal recht - kostprijsverhogende belasting die de overheid heft op zaken waarvan zij het gebruik probeert af te remmen, zoals tabak, alcohol en benzine.

acclamatie / acclameren / geacclameerd Eng.: acclamation : rechtswetenschap - toejuiching, zonder hoofdelijke stemming. Bijv. het besluit van de raad van bestuur om de handelsactiviteiten in Zuid-Europa uit te breiden, werd bij ~ aangenomen. Zie ook: niet gelijk aan eenparigheid van stemmen / algemene stemmen

accorderen Eng.: agree : - overeenkomen, overeenstemmen.

accountancy : accountancy - vakgebied van accountants. Zij onderzoeken jaarrekeningen, stellen jaarstukken op en geven financieel en fiscaal advies. Accountants kunnen zich ten behoeve van de rechtshandhaving ook bezighouden met het verzamelen, controleren en analyseren van en het rapporteren over gegevens in bijv. fraudezaken. Zie ook: hierarchische verhouding notarieel recht

accountant Eng.: accountant : accountancy - vrij beroepsbeoefenaar die administraties onderzoekt, jaarrekeningen opstelt en advies op financieel en fiscaal gebied geeft. Art. 112 Wna en 393 Boek 2 BW - Zie ook: nadere verklaring accountantsonderzoek nadere verklaring due diligence-onderzoek nadere verklaring tijdschrijven

accountantskantoren Eng.: firms of accountants : accountancy - kantoren die zich bezighouden met het onderzoek van jaarrekeningen, de opstelling van jaarstukken en het verschaffen van financieel en fiscaal advies. Art. 393 Boek 2 BW

accountantsonderzoek Eng.: audit : accountancy - onderzoek naar de getrouwheid, duidelijkheid en stelselmatigheid van de jaarrekening van een rechtspersoon, verricht door een registeraccountant of accountant-administratieconsulent. Art. 393 Boek 2 BW

accountantsverklaring Eng.: audit certificate : accountancy - schriftelijke verklaring van de accountant over zijn onderzoek. Art. 393 Boek 2 BW

accreditatie / accrediteren / geaccrediteerd Eng.: accreditation : rechtswetenschap - formele uitspraak van een gezaghebbende instantie, dat een instelling of persoon, volgens wet- en regelgeving op het gebied van onafhankelijkheid, deskundigheid en betrouwbaarheid etc., competent is om bepaalde taken uit te voeren of functies te bekleden.

accreditering / accrediteren / geaccrediteerd Eng.: accreditation : diplomatiek recht - echtheid van volmacht bewijzen. Machtiging van een diplomaat om als zodanig in het buitenland op te treden en zijn regering daar te vertegenwoordigen. Een diplomaat bewijst zijn ~ door overlegging van zijn geloofsbrieven. Zie ook: nadere verklaring geloofsbrieven / accreditieven

accusatoir Eng.: accusatory : strafrecht - Latijn: beschuldigend.

accusatoir proces Eng.: accusatorial lawsuit : burgerlijk procesrecht - proces waarbij de formele waarheidsvinding prevaleert en de rechter zich lijdelijk opstelt. Zie ook: nadere verklaring formele waarheidsvinding

accusatoir strafproces / beschuldigend strafproces Eng.: accusatorial criminal proceedings / accusatory procedure : strafprocesrecht - procestype waarbij de officier van justitie en de verdediging als gelijke partijen tegenover elkaar staan. De rechter is grotendeels lijdelijk en beslist aan het einde van het proces wie gelijk heeft. Art. 6 EVRM en 14 BUPO

accusatoire rechtspleging Eng.: accusatorial procedure : burgerlijk procesrecht - het proces is bijna volledig in handen van de partijen, zij bepalen het onderwerp van de rechtszaak en zijn verantwoordelijk voor de bewijsvoering.